DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/1487 E.  ,  2023/6997 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1487
Karar No : 2023/6997

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Üniversitesi
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Derneği
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:..., K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı dernek tarafından, davalı idare bünyesindeki Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü … Anabilim Dalı Başkanlığı'nca yürütülen klinik psikoloji yüksek lisans programına "psikolojik danışma ve rehberlik" lisans programı mezunlarının da kabul edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 23/07/2020 tarihli işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; Mahkemenin ara kararıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'ndan, klinik psikoloji yüksek lisans programına başvurabilen lisans programlarının neler olduğunun ve bu lisans programlarının ders programları ile psikolojik danışma ve rehberlik lisans programının ders programının ders içeriğinin karşılaştırılması, karşılaştırma sonucu benzerliklerin oransal olarak bildirilmesinin istenildiği, ancak idarece ara karar gereğinin yerine getirilmediği, Mahkemenin aynı içeriğe sahip ara kararıyla talebin yenilendiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nca Mahkeme kayıtlarına giren yazı ile ara karara cevap verilse de, yazı içeriğinin ara kararda belirtilen hususları karşılamadığı, klinik psikoloji yüksek lisans programına başvurabilen lisans programlarının neler olduğunun ve bu lisans programlarının ders programları ile psikolojik danışma ve rehberlik lisans programının ders programının ders içeriklerinin benzerliklerinin oransal karşılığının, dosya kapsamında ortaya konulamadığı, davalı idarece uyuşmazlık konusunun yasal dayanaklarıyla birlikte ve bir bütün olarak değerlendirilmek suretiyle davacı dernek başvurusunun karşılanması gerekirken, yeterli inceleme ve araştırmaya dayalı olmaksızın tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; bu kararın, davalı idare bünyesindeki Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü … Anabilim Dalı Başkanlığı'nca yürütülen klinik psikoloji yüksek lisans programına "psikolojik danışma ve rehberlik" lisans programı mezunlarının kabul edilmesi sonucunu doğurmayacağı, davalı idarenin karar gerekçesine uygun olarak yeniden değerlendirme yapıp, işlem tesis edeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı derneğin başvurusu hakkında mevzuat uyarınca lisansüstü programlara kayıt kabul koşullarının belirlenmesi hususunda karar almaya yetkili davalı üniversite senatosunca karar alınması gerekirken, sosyal bilimler enstitüsünce tesis edilen işlemde "yetki" unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
Davacı dernek tarafından, davalı idare bünyesindeki Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü … Anabilim Dalı Başkanlığınca yürütülen klinik psikoloji yüksek lisans programı'na "psikolojik danışma ve rehberlik" lisans programı mezunlarının da kabul edilmesi talebiyle yapılan 12/07/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin 23/07/2020 tarihli işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Dava açma süresi' başlıklı 7. maddesinde; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler; idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,...tarihi izleyen günden başlar...İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.", 'İdari makamların sükutu' başlıklı 10. maddesinde; "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler.", 'Üst makamlara başvurma' başlıklı 11. maddesinde; "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik oluşturan bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Bologna süreci kapsamında güncellenen eğitim programlarının tümünün davalı Üniversite Senatosu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile güncellendiği; bu kararın D-4 maddesinde, klinik psikoloji yüksek lisans programına kayıt kabul şartları arasında “adayın psikoloji alanında lisans eğitimini tamamlamış veya yurtdışında eşdeğer bir eğitim almış olması ve lisans akademik başarı ortalamasının (GPA) 4 üzerinden en az 3.00 veya eşdeğeri olması” şartına yer verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı derneğin yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı, bu başvurunun ancak dava açma süresi içinde olmak şartıyla kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem (düzenleme) yapılmasına yönelik olarak İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında bir başvuru olarak kabulünün mümkün olabileceği açık olup aksi halde, davalı idarenin ret işlemi sonrasında, düzenleyici işlemlerin iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucunu doğuracaktır.
Bu kapsamda, davalı Üniversite'nin … tarih ve … sayılı kararı ile güncellenen klinik psikoloji yüksek lisans programına kayıt kabul şartları için 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen süre içinde dava açmayan davacı derneğin 12/07/2020 tarihli başvurusunun, dava açma süresini yeniden başlatması mümkün olamayacağından, bu başvurunun reddi üzerine açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, işin esasına girilerek verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 08/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.