DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/7006 E.  ,  2023/7922 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7006
Karar No : 2023/7922

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: davacı tarafından, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu'nun ...tarih ve...sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının, Halep Üniversitesi'nde açıköğretim programında eğitim gördüğü, ülkemiz sisteminde açıköğretim ile eğitim veren Hukuk Fakültesi bulunmadığı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydının, bu husus gözetilmeksizin sehven yapıldığı, mevzuatta öngörülen koşullar yerine getirilmeksizin davacının hukuk fakültesine kaydı yapıldığı, idarelerin mevzuata aykırı işlemlerini süreye bağlı olmaksızın her zaman geri alabileceği ve hukuk fakültesinde öğrenci olma şartlarının davacı açısından oluşmadığı, dava idarece tesis edilen dava konusu işlemde, hukuka aykırılık bulunmadığı, aksi kabul edildiği takdirde Suriye'deki bir açıköğretim programına kayıtlı olup da bu statüden yararlanarak Hukuk Fakültesi örgün öğretim programına yatay geçiş yapacak kişiler ile merkezi sınav sonucu kayıt hakkı kazanan öğrenciler arasında bu yönüyle eşitliğe aykırılığın oluşacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından, idareyi yanıltmadan, gerçeğe uygun evraklarla, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Lisans Programına (Örgün Öğretim) başvuruda bulunarak kaydı yapılan davacının kaydının ancak, söz konusu kayıt işleminden itibaren en geç dava açma süresi içinde silinebileceği bu sürenin geçirilmesi halinde yapılan kayıt işleminin davacının kazanılmış hakkı olarak, anılan kaydının silinmesi durumunun da kazanılmış hakkın ihlali olarak kabul edilmesi gerektiği, davacının kaydının silinmesine ilişkin işlemde ve davanın reddine karar veren idare mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, dava dilekçesinde, Mahkemece, davacının öğrenciliğe devam etmesine karar verilmesi istenilmiş ise de, davacının kaydının silinmesine dair işlemin iptaline karar verilmekle, idarece, bu kararın gereği olarak öğrenciliğin devamı yolunda işlem tesis edilmesi gerektiğinden, bu istem yönünden ayrıca karar verilmesine gerek bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ...İdare Mahkemesi'nin ...gün ve E:..., K:...sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacı tarafından, yatay geçiş yöntemi ile gelmiş olduğu Halep Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki eğitimini "Açık Öğretim Programları" üzerinden aldığından bahisle yatay geçiş yapılmasının uygun görülmemesine ilişkin İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu'nun ...tarih ve... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Özel durumlarda yatay geçiş" başlıklı Ek 2. maddesinde; "Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir." düzenlemesine, "Sorunların çözümü" başlıklı Ek 3. maddesinde; " Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkacak sorunların giderilmesinde Yükseköğretim Yürütme Kurulu yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde idarenin hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, dava açma süresi geçtikten sonra ancak yok hükmündeki idari işlemlerin, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden,Suriye uyruklu davacının Suriye'de Halep Üniversitesi'nde hukuk okumakta olduğunu belirterek İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydının yapılması için başvurduğu, 2014 yılında davalı idare tarafından kaydının yapıldığı, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 2. maddesi kapsamında yatay geçiş yaptığı, Üniversite tarafından Açıköğretim Hukuk bölümünden örgün eğitim yapan İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine yatay geçiş yapıp yapamayacağına ilişkin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'ndan görüş istenmesi üzerine Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 06/02/2019 tarihli kararı ile 'yükseköğretim sisteminde açıköğretim ile eğitim veren Hukuk Fakültesi bulunmadığı, ilgililerin yurt dışından kabul kontenjanları çerçevesinde başvuru yaparak şartları sağlamaları durumunda ülkemizde eğitim alabilecekleri'ne karar verildiği, ilgili kararın Üniversiteye ...tarih ve ...sayılı işlemle bildirilmesi üzerine İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu'nun ...tarih ve... sayılı kararı ile İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencilik kaydının silinmesine karar verildiği, anılan kararın iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan ve açık eğitime ilişkin usul ve esasların ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda ülkemizdeki hukuk fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü olmadığı ve ülkemizde hukuk fakültelerinin örgün eğitim verdiği açıktır. Bununla birlikte, davacı Suriye Halep Üniversitesi Hukuk Fakültesi Açıköğretim programına kayıt olmuş ve ülkemizdeki bir hukuk fakültesine yatay geçiş yapmıştır. Dolayısıyla davacının örgün eğitim şartını sağlamadığı açıktır.
Bu durumda, açık hata ile yapılan üniversite kaydının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Nitekim; benzer bir uyuşmazlıkta; Dairemizin 21/12/2023 tarih ve E:2021/7859 K:2023/7606 sayılı kararı da aynı yöndedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 27/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.