DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/6872 E.  ,  2023/6735 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6872
Karar No : 2023/6735

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yurtdışından (Ukrayna) yurtiçine yatay geçiş yaparak Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolan davacının, ''yatay geçiş yapacak öğrencilerin, kayıt yaptırdıkları yıl LYS sınavına girmeleri ve girdikleri sınavda hukuk fakültesi için ilk 150.000'de bulunma koşulunun sağlanması, bu sınava giremeyenlerin ise … tarih … sayılı yazıda sayılan ve eşdeğerliği bulunan uluslararası sınavlardan alınması gereken asgari puanları karşılamaları'' gerektiğine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın … tarih … sayılı yazısı uyarınca söz konusu asgari puanı karşılayamadığından bahisle Antalya Bilim Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin 5.ve 39. maddeleri gereğince kaydının silinmesine ilişkin … tarih … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının hile ya da hatalı beyanına dayanmayan ve davalı idarece aranan yatay geçiş koşullarının taşınması nedeniyle açık hata olarak da nitelendirilemeyecek kayıt işleminin ancak makul süre içinde geri alınabileceği sonucuna ulaşılmakla ve aksi yorumun idarenin istikrar ve güvenilirliği ilkeleriyle bağdaşmayacağı anlaşılmakla, davacının kaydının silinmesine ilişkin davalı idare işleminde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yatay geçiş işleminin 2018 yılı YÖK denetiminde eleştirildiği, üniversitelerin YÖK denetimi sonucu tespit edilen hususlarda düzeltici önlemler alma yükümlülüğü altında oldukları ve YÖK’ün mevzuatı yorumlama ve uygulama şeklinden bağımsız bir şekilde karar almalarının mümkün olmadığı, dava konusu geri alma işleminin, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin öngördüğü düzenlemelere uygun olduğu, davacının ilk 150.000 başarı sıralamasında yer almamasının hukuk fakültesine yatay geçiş koşullarına aykırılık teşkil ettiği, YÖK’ün raporları ve müvekkil Üniversite’ye talimat niteliğindeki yazıları bu durumu gerekçe olarak gösterdiği, ACT sınav sonuç belgesi, adayın ÖSYM sınavlarına ait bir sonuç belgesi bulunmadığı takdirde kullanabildiği bir belge olduğu, davacının bu konudaki hukuksal iddialarının, statü hukukunun gerekleriyle uyum içinde olmadığı, İdare hukukunun temel ilkelerine göre bir statüde bulunanların, açık bir istisna getirilmediği sürece o statü ile ilgili yapılan mevzuat değişikliklerine tabi olacağı, statüye ilişkin ilk düzenlemeleri kazanılmış hak ya da müesses durum olarak ileri sürelemeyeceği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Yurtdışından (Ukrayna) yurtiçine yatay geçiş yaparak Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydolan davacının, ''yatay geçiş yapacak öğrencilerin, kayıt yaptırdıkları yıl LYS sınavına girmeleri ve girdikleri sınavda hukuk fakültesi için ilk 150.000'de bulunma koşulunun sağlanması, bu sınava giremeyenlerin ise … tarih … sayılı yazıda sayılan ve eşdeğerliği bulunan uluslararası sınavlardan alınması gereken asgari puanları karşılamaları'' gerektiğine ilişkin Yükseköğretim Kurulu Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın … tarih … sayılı yazısı uyarınca söz konusu asgari puanı karşılayamadığından bahisle Antalya Bilim Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin 5. ve 39. maddeleri gereğince kaydının silinmesine ilişkin … tarih … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş" başlıklı 14. Maddesinde, "(1) Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir.
(2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır.
...
(4) Yurt dışı üniversitelerden yapılan başvurularda öğrencinin yurt dışında öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın ön lisans veya lisans diploma vermeye yetkili bir kurum olarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve kayıtlı olduğu diploma programının, yatay geçiş için başvurduğu önlisans veya lisans diploma programına eşdeğerliğinin ilgili üniversite tarafından kabul edilmesi şartı aranır.
(5) Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir. Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir..." düzenlemesi yer almıştır.
2016 ÖSYS Kılavuzu'nun "TC. YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINDAN DUYURU" başlıklı kısmında, "Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayan ve eğitime başladığı yıl Academic Ranking of World Universities (ARWU), CWTS Leiden Ranking Academic Ranking, QS Wold University Rankings, Times Higher Education (THE) World University Ranking ve University Ranking by Academic Performance (URAP) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarında ilk 1000 içerisine giren ve tanınan üniversiteler dışında kalan yurtdışındaki tanınan yükseköğretim kurumlarında eğitim almak isteyen ilgililerin, 2016-2017 eğitim öğretim yılı itibariyle eğitime başlayacakları yıl ÖSYM tarafından yapılan YGS ve LYS’ye girmeleri; tıp doktorluğu alanında sıralamada ilk 40 bin, hukuk alanında ilk 150 bin, mimarlık alanında ilk 200 bin ve mühendislik alanında ilk 240 bin içinde yer almaları; ÖSYS Kılavuzunda yer alan diğer alanlarda en az Türkiye’deki ilgili programlara yerleşen en son öğrencinin almış olduğu puanı almaları; ÖSYS Kılavuzunda yer almayan diğer alanlarda eğitim alacakların ise ön lisans programları için herhangi bir puan türünde en az 150 puan, lisans programları için herhangi bir puan türünde en az 180 puan almaları; özel yetenek sınavı gerektiren programlara başvurabilmek için 2016-YGS’ye girip, 2016- YGS puanlarının herhangi birinden en az 150 puan almaları gerekmektedir. İlk 1000 dışında kalan yurtdışındaki tanınan yükseköğretim kurumlarında eğitim almak isteyenlerin, YGS ve LYS puanlarına sahip olmadıkları durumlarda,
SAT 1 : En az 1000 puan
ACT : En az 21 Puan
Abitur : En az 4 puan
Fransız Bakaloryası : Diploma notu en az 12
GCE A Level Sertifikası : En az 2 dersten
Uluslararası Bakalorya (International Baccalaureat IB) : En az 28
Avusturya Matura Diploması (Matura Reifezeugnis) : En çok 2
İtalya Maturita Diploması (Diploma di Maturita) : En az 70
olarak belirlenen muadil belgelerden biri ile kayıt ve mezun olmaları halinde denklik başvuruları bireysel olarak değerlendirilecektir. 2016-2017 eğitim öğretim yılı itibariyle, yurtdışında yükseköğrenime başlayan öğrenciler yanında yurtdışında eğitim almakta iken Türkiye’deki üniversitelere yatay geçiş başvurusu yapacak öğrenciler de yukarıda bahsedilen kararlara tabi olacaklardır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemin geri alınması; idari işlemleri, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren geçersiz ve hükümsüz sayma iradesi ya da işlemlerin, yapıldıkları tarihten başlayarak ortadan kaldırılması, hukuk aleminden silinmesi, çıkarılması olarak tanımlanmaktadır. Hukuken sakat bir işlemin, başka bir deyişle hukuk düzenine uygunluk göstermeyen bir işlemin, idare tarafından geri alınması tabiidir. Bununla birlikte hukuka aykırı işlemlerin idare tarafından hangi durumlarda ve ne zaman geri alınacağı, ilgililer lehine kazanılmış hak doğurup doğurmayacağı hususuna Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında açıkça yer verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun söz konusu kararıyla; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma süresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır. Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın yoklukla malul, gerçek dışı beyan, açık hata veya hileye dayanan tüm işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmektedir.
Dolayısıyla Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun, idari işlemlerin geri alınması koşullarını da belirleyen bahsi geçen kararında açıklandığı üzere; dava açma süresi içinde idarenin hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olduğu, dava açma süresi içerisinde geri alınan hukuka aykırı işlemlerin ilgililer lehine kazanılmış hak doğurmayacağı, dava açma süresi geçtikten sonra ancak yok hükmündeki idari işlemlerin, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya idarenin açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemlerin, süre kaydı aranmaksızın her zaman geri alınmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, 2016-2017 eğitim yılında Ukrayna Bölgelerarası Personel Yönetimi Akademisi Üniversitesi Hukuk Fakültesine sınavsız kayıt yaptırdığı, 2017-2018 eğitim yılında, 2017 yılında sonucu alınan ACT belgesi ile Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesine uluslararası yatay geçiş başvurusunu yaptığı, başvurunun Üniversite tarafından kabul edilerek kaydının yapıldığı, davacının 2017/2018 eğitim-öğretim yılında, Hukuk Fakültesi birinci sınıftan (birinci yarıyıldan) başlamasının uygunluğuna ve tespitine … tarihli ve … sayılı Fakülte Yönetim Kurulu kararı ile karar verildiği, davacının Hukuk Fakültesi ikinci sınıf öğrencisi olarak öğrenimini sürdürmekte iken davalı idarenin … tarih … sayılı Fakülte Yönetim Kurulu kararıyla, … tarih … sayılı Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanlığı raporunda belirtildiği üzere, Yükseköğretim Kurulu Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığı'nın … tarih … sayılı "Yurtdışından Yurtiçine Yatay Geçişler" konulu yazısı gereğince yatay geçiş yapacak öğrencilerin, kayıt yaptırdıkları yıl LYS sınavına girmeleri ve girdikleri sınavda hukuk fakültesi için ilk 150.000'de bulunma koşulunun sağlanması gerektiği, bu sınava giremeyenlerin ise ilgili yazıda sayılan ve eşdeğerliği bulunan uluslararası sınavlardan alınması gereken asgari puanları karşılamaları şeklinde yazısına rağmen, davacının söz konusu asgari puanı karşılayamadığından bahisle Antalya Bilim Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin 5. ve 39. maddeleri gereğince kaydının silinmesine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen Kılavuz hükmünün incelenmesinden; Ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayan ve eğitime başladığı yıl dünya üniversite sıralamalarında ilk 1000 içerisine giren ve tanınan üniversiteler dışında kalan yurtdışındaki tanınan yükseköğretim kurumlarında eğitim almak isteyen ilgililerin, 2016-2017 eğitim öğretim yılı itibariyle eğitime başlayacakları yıl ÖSYM tarafından yapılan YGS ve LYS’ye girmeleri, hukuk alanında ilk 150 bin içinde yer almaları, ilk 1000 dışında kalan yurtdışındaki tanınan yükseköğretim kurumlarında eğitim almak isteyenlerin YGS ve LYS puanlarına sahip olmadıkları durumlarda, muadil belgelerden biri ile kayıt ve mezun olmaları halinde denklik başvuruları bireysel olarak değerlendirileceği, 2016-2017 eğitim öğretim yılı itibariyle, yurtdışında yükseköğrenime başlayan öğrenciler yanında yurtdışında eğitim almakta iken Türkiye’deki üniversitelere yatay geçiş başvurusu yapacak öğrenciler de yukarıda bahsedilen kararlara tabi olacakları, bu haliyle eğitime başlanılan yıl ÖSYM tarafından yapılan sınav sonucu veya muadil belgelerden birine sahip olunması gerektiği açıktır.
Eğitime başlanılan yıl ÖSYM tarafından yapılan sınav sonucu veya muadil belgelerden birine sahip olunması gerektiğine ilişkin kural, yukarıda bahsedilen Yönetmeliğin 14. maddesinin 5. fıkrasında da açıkça düzenlenmiştir.
Bu durumda, davacının 2016 yılında sınavsız olarak Ukrayna Bölgelerarası Personel Yönetimi Akademisi Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt yaptırdığı, kayıt yaptırdığı yıl ÖSYM tarafından yapılan bir sınav veya muadil bir belgeye sahip olmadığı, bu haliyle davacının yatay geçiş hakkının bulunmadığı, açık hata ile yapılan üniversite kaydının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 01/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.