DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/5821 E.  ,  2023/4673 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5821
Karar No : 2023/4673

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:Davalı üniversite bünyesindeki Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde kamu hukuku ana bilim dalında doktora öğrencisi olan davacı tarafından, doktora yeterlik sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile Ankara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği’nin 24/5. maddesi uyarınca anılan programdan kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile sözlü sınava ait kamera kaydı görüntüleri ve tutanakların birlikte incelenmesinden; söz konusu sınavda tüm jüri üyelerinin çevrimiçi olarak hazır bulunduğu, davacıya sorulan bazı sorulara cevap alınamadığı, bazı sorularda ise davacının açıklamalarının eksik kaldığı ve doğru cevap verilemediği, sorulan soruları kavrama ve cevaplandırma düzeyinin eksik olduğu belirtilmek ve çalışma alanına yönelik bilgi ve düzeyi ile literatür bilgisi ayrıca mensubu olduğu anabilim dalı ve özel konulara olan ilgisi de değerlendirilmek suretiyle yeterlik sınavından başarısız sayıldığı görülmüş olup davaya konu işlemlerde objektif ölçme değerlendirme ilkelerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, istinaf kararının gerekçeli olarak verilmediği, sözlü sınavın çevrimiçi yapılmasına rağmen jürilerden birinin görüntülü olarak sınava katılmadığı, sözlü sınav değerlendirmesinin hangi kriterlere göre yapıldığı ve sorulan sorular ve verilen cevaplara ilişkin ayrıntılı tutanak tutulmadığı, dolayısıyla müvekkilinin sözlü sınavdan neden başarısız olduğuna ilişkin herhangi bir gerekçenin gösterilmediği belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, tüm jüri üyelerinin mevzuata uygun olarak çevrimiçi hazır bulunduğu, objektif ve nesnel bir değerlendirme sonucunda davacının kendisine yöneltilen soruları kavrama ve cevaplandırma yeteneği, çalışma alanına yönelik bilgisi ve düzeyi ve literatür bilgisi dikkate alınarak başarısız olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Davacının doktora yeterlik sözlü sınavının çevrimiçi yapılması sebebiyle kayıt altına alındığı ve bu kaydın davalı idarece dosyaya konulduğu görülmektedir.
Bu durumda, davacının doktora yeterlik sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin hukuki incelemesinin, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi dışında teknik ve özel bir bilgi gerektirdiğinden, 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 31/1 maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri gereğince konuyla ilgili bilirkişi incelemesi yaptırılarak bir sonuca varılması gerektiği düşüncesiyle istinaf kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının, 2017 yılında yüksek lisansını tamamladığı ve aynı yılın güz döneminde davalı idare bünyesinde Kamu Hukuku Doktora Programına kayıt yaptırdığı, 13.12.2019 tarihinde girdiği Doktora Yeterlik Sınavı'nda başarısız olduğu, tarafına Yönetmelik gereği ikinci bir yeterlik sınavı hakkı tanındığı, 27.05.2020 tarihinde salgın nedeniyle internet üzerinden çevrimiçi olarak gerçekleştirilen yeterlik sınavının yazılı bölümünden 75 puan aldığı ve 02.06.2020 tarihinde internet üzerinden çevrimiçi olarak gerçekleştirilen sözlü sınava katıldığı, anılan sınavdan 45 puan alarak başarısız sayılması ve bu nedenle kaydının silinmesi üzerine bakılan davanın açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasında; " ... lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir..." hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak YÖK tarafından çıkarılan ve 20.04.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği"nin, "Doktora Programı" başlıklı 3. Bölümün "Yeterlik sınavı" başlıklı 19. maddesinde; (1) Yeterlik sınavı, derslerini ve seminerini tamamlayan öğrencinin alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesidir. Bir öğrenci bir yılda en fazla iki kez yeterlik sınavına girer.
(2) Öğrencinin yeterlik sınavına ne zaman gireceği senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir. Ancak yüksek lisans derecesi ile kabul edilen öğrenci en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır.
(3) Yeterlik sınavları, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından önerilen ve enstitü yönetim kurulu tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Komite, farklı alanlardaki sınavları hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla sınav jürileri kurar. Sınav jürisi en az ikisi kendi yükseköğretim kurumu dışından olmak üzere, danışman dahil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışmanın oy hakkı olup olmadığı hususunda ilgili yönetim kurulu karar verir. Danışmanın oy hakkı olmaması durumunda jüri altı öğretim üyesinden oluşur. Yeterlik sınavı toplantıları öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.
(4) Yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olarak iki bölüm halinde yapılır. Yazılı sınavda başarılı olan öğrenci sözlü sınava alınır. Sınavların ağırlıkları ile notlarının hesaplanmasında yükseköğretim kurumunun yönetmeliklerine göre işlem yapılır. Sınav jürileri öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek öğrencinin başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir. Bu karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir.
(5) Yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci başarısız olduğu bölüm/bölümlerden bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınır. Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir.
(6) Yeterlik sınavı jürisi, yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile, toplam kredi miktarının üçte birini geçmemek şartıyla fazladan ders/dersler almasını isteyebilir. Öğrenci, ilgili enstitü kararıyla belirlenecek dersleri başarmak zorundadır.
(7) Lisans derecesi ile doktora programına kabul edilmiş ve en az yedi dersini başarı ile tamamlamış bir öğrenci yüksek lisans programına geçebilir. Yüksek lisans programına geçme şartları senato tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenir. " kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde, ders aşamasını tamamlayan doktora öğrencilerine, alanındaki temel konular ve kavramlar ile doktora çalışmasıyla ilgili bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmadığının ölçülmesi amacıyla yeterlik sınavı yapılacağı yeterlik sınavının yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşacağı, yapılan sınavlar sonucunda öğrencinin başarılı olup olmayacağına salt çoğunluk veya oybirliği ile karar verileceği ve bu hususun da Enstitüye bir tutanakla bildirileceği hüküm altına alınmıştır.
Lisanüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nde her ne kadar doktora yeterlik sınavında tutalacak tutanağın içeriğinin nasıl olacağı yönünde bir düzenleme bulunmasa da, özellikle sözlü sınavın yargısal denetiminin yapılabilmesi için sınav sonrası tutulan tutanağın bir takım hususları içermesi zaruridir. Aksi bir düşünce sözlü sınav sonuçlarının yargısal denetimden ari olması sonucunu doğuracak ve bu da dava açan kişiler aleyhine bir durum oluşturacaktır.
Bu bakımdan, doktora yeterlik sınav tutanağında sözlü sınav ile ilgili hangi hususların yer alması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Ülkemizde gerek kamuya alımlarda gerekse de görevde yükselmelerde sözlü sınav yapılmaktadır. Bu şekilde yapılan sözlü sınavların amacı en iyi adayı seçmek olduğu için sınava girecek adaylara sorulacak sorular bakımından eşitsizliğe uğranılmaması amacıyla soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması önemlidir. Ancak doktora yeterlik sınavında adayın alanı ile ilgili akademik düzeyde bilgisinin ölçülmesi ve bilimsel araştırma derinliğine sahip olup olmaması amaçlandığından, sözlü sınav aşamasında öğrencinin verdiği cevaplar üzerinden yeni konulara geçilerek adayın akademik yeterliliğinin ölçüleceği göz önüne alındığında, sözlü sınav öncesinden soruların hazırlanması ve tek düze sorular üzerinden öğrencinin akademik yeterliliği ölçülemeyeceğinden, adaya sorulan soruların alanı ile ilgili olması şartıyla, sınav esnasında her jüri üyesince yeni soruların sorulabilmesi amacıyla bu konuda jüri üyelerinin serbestçe soru sorma yetkisinin bulunduğu kabul edilmelidir.
Öğrencilere sorulan soruların hangi alanlardan sorulduğu ile yetinilerek sorulan her sorunun ve öğrencilerin sorulan sorulara verdikleri tüm cevapların tutanakta yer alma zorunluluğu bulunmasa da, verilen cevapların genel bir değerlendirilmesi yapılarak öğrencinin hangi gerekçelerle akademik yönden doktora yapmaya yeterli olmadığının açıkça gerekçeli olarak ortaya konulması, ve bu hususun her bir jüri üyesince gerekçelendirilerek ayrı ayrı puan verilerek tutanağa bağlanması yapılan sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimi açısından önemlidir. Ortak olarak belirlenen bir gerekçe ve aynı notun yer aldığı ortak tutanağın çoğaltılarak her bir jüri üyesince ayrı ayrı imzalanması da sınavın her bir jüri üyesince nesnel gerekçeler ile not takdirine gitmesi gerekliliğini ortadan kaldırmamaktadır.
Dava dosyasında yer alan doktora yeterlik sınav tutanağının incelenmesinden; davacıya jüri üyelerince ayrı bir not takdir edilmediği, ortak olarak belirlenen bir tutanağın çoğaltılarak jüri üyelerince imzalandığı, davacının neden başarısız olduğuna ilişkin her bir jüri üyesince ayrı ayrı tutulması gereken ve nesnel gerekçelerden oluşan tutanakların da tutulmadığı, ortak bir not takdirine gidilerek aynı tutanağın çoğaltılarak her bir jüri üyesince imzalandığı görüldüğünden, davacının girmiş olduğu sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 13/10/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın aynen onanması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.