DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/42 E.  ,  2024/632 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/42
Karar No : 2024/632

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çanakkale İli sınırları dahilinde S:… numaralı maden ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket tarafından, 2019 yılına ait ruhsat bedelinin yasal ödeme süresi içinde ödenmediğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca 31.054,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacı şirketin, Çanakkale ili sınırları dahilinde bulunan S:… numaralı maden ruhsatına ilişkin 2019 yılı ruhsat bedelini ödemediği, bu hususta taraflar arasında herhangi bir çekişmemin bulunmadığı, dava konusu işlemin 3213 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasında hüküm altına alınan idari para cezası esas alınarak tesis edilmiş ise de söz konusu fıkranın 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değiştirildiği, söz konusu fıkranın yeni halinde ise ruhsat bedelinin ödenmemesi eylemine karşılık olarak idari para cezası uygulamasından vazgeçildiği, dolayısıyla ruhsat bedelinin süresinde ödenmemesine ilişkin olarak davacı şirketin dava konusu işlem ile idari para cezası ile tezciye edilmesine karşılık dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte dayanağı (idari para cezasına ilişkin) mevzuat hükmünün yürürlükte olmadığının görüldüğü, bu durumda; davacı şirketin 31.054,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı tarafından 2019 yılı ruhsat bedelinin süresi içinde ödenmediğinin sabit olduğu, mevzuata değişikliğinin daha ağır bir yaptırım olan "ruhsat iptali" yolunda olduğu, davacının ruhsatının iptali yerine lehine daha hafif bir yaptırım olan idari para cezası uygulanması yoluna gidildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Çanakkale ili sınırları dahilinde S: … numaralı maden sahasının için davacı şirket adına 16/09/2010 tarihinde maden işletme ruhsatı düzenlenmiştir.
Anılan maden ruhsatına ilişkin 2019 yılı ruhsat bedelinin yasal ödeme süresi içerisinde ödenmediğinden bahisle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı şirketin 31.054,00-TL idari para cezası ile tecziyesine karar verildiği, söz konusu işlemin davacı şirketin Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) adresine aynı tarihte tebliğ edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; ruhsat bedelinin taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutarı ifade ettiği kurala bağlanmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında 14/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde; "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedellinin %50'si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş iş günü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Anılan maddenin 7164 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki halinde, dava konusu fiilin gerçekleştiği halinde, yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000-TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği, ayrıca verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutarın 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirileceği ve bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3213 sayılı Kanunun 13. maddesinin 14/02/2019 tarihli değişiklikten önceki halinde yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde 20.000,00 TL idari para cezası verilip, ruhsat bedelinin 3 ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmaması halinde ruhsatın iptal edileceği düzenlenmişti. Söz konusu değişiklik ile birlikte ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayı sonuna kadar yatırılması hususu korunmuş ancak ocak ayı sonuna kadar tamamının yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunlu tutulmuş olup aksi halde ruhsatın iptal edileceğine yer verilmiştir.
Anayasa'nın "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında;
"Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez." hükmü de dikkate alınarak, olayda, fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca ruhsat bedelinin ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunlu olması sebebiyle fiilin 2019 yılı ocak ayında gerçekleştiği anlaşılmaktadır. 2019 yılı ocak ayında yürürlükte olan mevzuat düzenlemesinin dikkate alındığında bir başka ifade ile davalı idare tarafından düzenlemenin 7164 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki hali dikkate alınarak işlem tesis edilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.