DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/3836 E.  ,  2023/7781 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3836
Karar No : 2023/7781

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Ünye ilçesi sınırları dahilinde Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı uhdesinde bulunan, ... sayılı II-A grubu kumtaşı hammadde üretim izni sahasında temsili Y:...-X:... ile Y:...-X:... koordinatları ve civarında ÇED, GSM ruhsatı, orman izinleri alınmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca davacıya 46.579,00.-TL para cezası verilmesine dair Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu hammadde üretim izin sahasında üretim yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise söz konusu üretim faaliyetinin kim tarafından ve ne zaman yapıldığı, hammadde üretim izin sahasının davacı idareye devir tasfiye ve paylaştırma komisyonu kararı ile devredildiği dikkate alındığında, üretim faaliyetinin davacı idarenin sorumlu bulunduğu dönemde gerçekleşip gerçekleşmediği hususları herhangi bir tereddüte meydan vermeyecek biçimde somut olarak ortaya konularak işlem tesis edilmesi gerekirken, söz konusu hususlarda herhangi bir araştırma yapılmaksızın mevcut faaliyetin davacı idare tarafından yapıldığı ve anılan üretim faaliyetinden davacı belediye başkanlığının sorumlu olduğu kabul edilerek, Maden Yönetmeliği'nin 64. maddesi ve Maden Kanununun 7. maddesi gereğince alınması gereken izinler alınmadan Maden Kanununun 7. maddesine aykırı olarak faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi nedeniyle davacı idare hakkında 46.579,00.-TL para cezası uygulanmasına dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, her ne kadar davalı idare vekilince davacı idare uhdesinde bulunan üretim izin sahasında gerçekleştirilen tüm faaliyetlerden sorumluluğun 3213 sayılı Kanunun 14. maddesinin 18. fıkrası çerçevesinde söz konusu faaliyetler davacı tarafça yapılmış olmasa dahi davacı yana ait olduğu iddia edilmiş ise de; söz konusu fıkranın işlem tarihinde mer'i halinde 3213 sayılı Kanunda ruhsat sahipleri için öngörülen para cezalarının cezaya esas faaliyeti yürüten gerçek ve tüzel kişiler için geçerli olduğunun hüküm altına alındığı, anılan iddiaya esas faaliyette bulunanın tespit edilememesi halinde cezanın üretim izin belgesi sahipleri için geçerli olduğu yolundaki hükmün ise söz konusu fıkraya dava konusu işlem tarihinden (...) sonra 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 14. maddesi ile yapılan değişiklikle eklendiği anlaşıldığından; dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olmayan yasal düzenlemeye dayalı söz konusu davalı idare vekili beyanlarına itibar edilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından alanda üretim yapılmadığının ileri sürülmediği, bu alandan maden alınması nedeniyle bir şirkete ceza verildiğinin belirtilmesi ile yetinildiği, dava konusu para cezasının hesaplanması sırasında alandan alınan maden miktarının öneminin bulunmaması nedeniyle başkası tarafından da maden alınmasının dava konusu para cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi maden ocağının 6360 sayılı Kanun çerçevesinde davacıya devredildiği gözetildiğinde, alandan madenin idareye devir öncesi dönemde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından alınmış olması durumunda da verilecek olan cezaya ilişkin sorumluluğun davacıya ait olacağı, bu durumda, Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına hammadde üretim izin belgesi bulunan maden ocağının 6360 sayılı Kanun çerçevesinde davacıya devredildiği, bu aşamadan itibaren ocağa ilişkin tüm hak ve sorumlulukların davacıya ait olduğu, maden ocağında yapılan genel denetim sonucu düzenlenen mahalli tetkik raporunda maden sahasında üretim faaliyeti saptandığı, ÇED, GSM ruhsatı, orman izinleri alınmadan faaliyette bulunulduğu gerekçesiyle davacıya idari para cezası verildiği, davacı tarafından anılan ocakta madencilik faaliyeti yürütülmediği yönünde herhangi bir itirazda bulunulmadığının görülmesi karşısında, hammadde üretim izin belgeli maden ocağında, ÇED, GSM ruhsatı, orman izinleri alınmadan faaliyette bulunulduğu sonucuna ulaşıldığından, anılan fiil nedeniyle 3213 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Ordu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 03.05.2013 tarihinde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına ruhsatlandırılan sahanın 6360 sayılı Yasa gereği Ordu Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile davacı idareye devredildiği, 09.11.2015 tarihinde söz konusu sahada izinsiz olarak faaliyette bulunduğu tespit edilen ... Yol Yapı Ticaret A.Ş. hakkında Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinayon Başkanlığı'nca 3213 sayılı Yasa'nın 12. maddesi çerçevesinde işlem tesis edildiği ve YİKOB ekiplerince 29.01.2016, 26.10.2016, 24.10.2018 ve 06.02.2019 tarihlerinde sahada faaliyet olmadığını belirttikleri, idari yaptırıma esas fiilin ne zaman ve nasıl işlendiğinin idari yaptırım kararında açıkça belirtilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ordu ili, Ünye ilçesi sınırlarında bulunan, ... sayılı II-A grubu kumtaşı ocağına yönelik ilk hammadde üretim izin belgesi 03/05/2013 tarihinde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına düzenlenmiş, sonrasında 6360 sayılı yasa uyarınca Ordu Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile ocak davacıya devredilmiştir.
Söz konusu maden sahasında 14/12/2018-17/12/2018 tarihleri arasında yapılan genel denetim neticesinde düzenlenen 25/12/2018 tarihli mahallinde tetkik raporunda, denetim tarihinde sahada üretim faaliyeti bulunmadığı, ancak temsili Y:...-X:... ile Y:...-X:... koordinatlarında ocak görüldüğü, sahada ÇED, GSM ruhsatı, orman izinleri alınmadan faaliyette bulunulduğu, sahaya ilişkin olarak daimi nezaretçi ataması olmadığı, sahada üretim faaliyeti olmasına karşın … tarih ve … sayılı dilekçe ile üretim yapılmadığı beyanında bulunulduğu ve davalı idareye üretim hususunda herhangi bir bildirim yapılmadığı tespit ve değerlendirmelerine yer verilmiştir.
Anılan rapor çerçevesinde davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ÇED, GSM ruhsatı, orman izinleri alınmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle Maden Kanunu'nun 7. maddesinin son fıkrası uyarınca davacıya 46.579,00.-TL idari para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinin son fıkrasında, "(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/8 md.) Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya onüçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlalleri tespit eden kamu kurum ve kuruluşu diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına durumu bildirir. Bu ihlallerin ilk tespit tarihinden itibaren, ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Kanununun, "Devlet hakkı" başlıklı 14. maddesine 04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 10. maddesi ile eklenen 18. fıkrasının işlem tarihinde mer'i halinde bu Kanun kapsamında ruhsat sahipleri için öngörülen idari para cezalarının hammadde üretim izin belgesi ile çalışılan sahalarda faaliyeti yürüten gerçek ya da tüzel kişiler için geçerli olduğu hüküm altına alınmıştır.
Maden Yönetmeliği'nin "İzinler" başlıklı 64. maddesinde, "(1) Hammadde üretim izni verilen alana ilişkin olarak Kanunun 7 nci maddesi gereğince alınması gerekli izinler, hammadde üretim izin sahibi tarafından ilgili kanun hükümlerine göre yetkili mercilere müracaat edilerek alınır. İzinlerin alınmasına müteakip Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Kanunun 7 nci maddesine aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde faaliyeti gerçekleştirene Kanunun 7 nci maddesinin son fıkrasına göre idari para cezası uygulanarak, bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. " kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
03/05/2013 tarihinde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına ruhsatlandırılan saha 6360 sayılı Kanun gereği Ordu Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile davacı idareye devredilmiştir. Davacı tarafından, 09/11/2015 tarihinde söz konusu sahada izinsiz olarak faaliyette bulunduğu tespit edilen ... Yol Yapı Ticaret A.Ş. hakkında Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinayon Başkanlığı'nca 3213 sayılı Kanunun 12. maddesi çerçevesinde işlem tesis edildiği ve YİKOB ekiplerince 29/01/2016, 26/10/2016, 24/10/2018 ve 06/02/2019 tarihlerinde sahada faaliyet olmadığının belirtildiği iddia edilmektedir.
Dava dosyasında yer alan ve maden sahasında herhangi bir faaliyet bulunup bulunulmadığı hususunda bilgi verilmesi talebi üzerine davacı idareye yazılan 12/04/2019 tarihli Ordu Valiliği yazısında, YİKOB ekiplerince 29/01/2016, 26/10/2016, 24/10/2018 ve 06/02/2019 tarihlerinde mahallinde inceleme yapıldığı ve inceleme günleri dahilinde sahada faaliyet bulunmadığının görüldüğü, 09/11/2015 tarihinde YİKOB ekipleri tarafından Y:...-X:… ile Y:…-X:… temsili koordinatlarında bulunan araziden 3 adet kamyon ve 1 adet lastikli yükleyici ile faaliyette bulunan ... Yol Yapı Ticaret A.Ş. hakkında 16/11/2015 tarihli Makam oluru ile 3213 sayılı Kanunun 12. maddesi gereğince cezai işlem uygulandığı belirtilmiştir.
Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına hammadde üretim izin belgesi bulunan maden ocağının 6360 sayılı Kanun çerçevesinde davacıya devredildiğinden bu aşamadan itibaren ocağa ilişkin tüm hak ve sorumlulukların davacıya ait olduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır. Ancak, 12/04/2019 tarihli Ordu Valiliği yazısı da dikkate alındığında, hammadde üretim sahasında temsili Y:...-X:... ile Y:...-X:... koordinatlarında ocak varlığı tespit edildiği yolunda beyanlara yer verilmesine karşın, söz konusu ocakta üretim faaliyetinin davacı yanca veya ruhsatı devreden Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususlarında idarece yapılmış herhangi bir somut tespitin olmadığı görülmüştür.
Bu durumda; uyuşmazlık konusu hammadde üretim izin sahasında yapılan üretim faaliyetinin davacı idare veya Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından gerçekleşip gerçekleşmediği hususları herhangi bir tereddüte meydan vermeyecek biçimde somut olarak ortaya konularak işlem tesis edilmesi gerekirken, söz konusu hususlarda herhangi bir araştırma yapılmaksızın davacı idare hakkında ÇED, GSM ruhsatı, orman izinleri alınmadan faaliyette bulunulduğundan bahisle Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca 46.579,00.-TL para cezası verilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Ordu İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 22/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.