DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2021/2979 E.  ,  2023/7779 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2979
Karar No : 2023/7779

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu İli, Ünye İlçesi sınırları dahilinde Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı uhdesinde bulunan, … sayılı II-A grubu kumtaşı hammadde üretim izni sahasında temsili Y:…-X:… ile Y:…-X:… koordinatlarında daimi nezaretçi ataması olmaksızın üretim yapıldığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca davacı idare hakkında 46.579,00.-TL para cezası uygulanmasına dair Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, … sayılı II-A grubu kumtaşı hammadde üretim izni sahasının ilk olarak 03/05/2013 tarihinde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına ruhsatlandırıldığı, sonrasında 6360 sayılı yasa uyarınca Ordu Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile davacı idareye devredildiği, davalı idare personelleri tarafından mahallinde yapılan ve dava konusu işleme esas denetimde tetkik tarihinde sahada herhangi bir üretim bulunmadığı, ancak hammadde üretim sahasında temsili Y:…-X:… ile Y:…-X:… koordinatlarında ocak varlığı tespit edildiği yolunda beyanlara yer verilmesine karşın söz konusu ocakta üretim faaliyetinin ne zaman ve kim tarafından gerçekleştirildiği veya söz konusu üretim faaliyetinin davacı yanca gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususlarında idarece yapılmış herhangi bir somut tespitin olmadığı, bu durumda; uyuşmazlık konusu hammadde üretim izin sahasında üretim yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise söz konusu üretim faaliyetinin kim tarafından ve ne zaman yapıldığı, hammadde üretim izin sahasının davacı idareye devir tasfiye ve paylaştırma komisyonu kararı ile devredildiği dikkate alındığında, üretim faaliyetinin davacı idarenin sorumlu bulunduğu dönemde gerçekleşip gerçekleşmediği hususları herhangi bir tereddüte meydan vermeyecek biçimde somut olarak ortaya konularak işlem tesis edilmesi gerekirken, söz konusu hususlarda herhangi bir araştırma yapılmaksızın mevcut faaliyetin davacı idare tarafından yapıldığı ve anılan üretim faaliyetinden davacı belediye başkanlığının sorumlu olduğu kabul edilerek tesis edilen dava konusu 46.579,00.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından alanda üretim yapılmadığının ileri sürülmediği, bu alandan maden alınması nedeniyle bir şirkete ceza verildiğinin belirtilmesi ile yetinildiği, dava konusu para cezasının hesaplanması sırasında alandan alınan maden miktarının öneminin bulunmaması nedeniyle başkası tarafından da maden alınmasının dava konusu para cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi maden ocağının 6360 sayılı Kanun çerçevesinde davacıya devredildiği gözetildiğinde, alandan madenin idareye devir öncesi dönemde alınmış olması durumunda da verilecek olan cezaya ilişkin sorumluluğun davacıya ait olacağı sonucuna ulaşıldığından, idare mahkemesi kararının gerekçesinin yerinde bulunmadığı, bu durumda, Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına hammadde üretim izin belgesi bulunan maden ocağının 6360 sayılı Kanun çerçevesinde davacıya devredildiği, bu aşamadan itibaren ocağa ilişkin tüm hak ve sorumlulukların davacıya ait olduğu, maden ocağında yapılan genel denetim sonucu düzenlenen mahalli tetkik raporunda maden sahasında üretim faaliyeti saptandığı ancak bu durumun idareye bildirilmediği gibi maden ocağına daimi nezaretçi ataması da yapılmadığının belirtilmesi üzerine daimi nezaretçi ataması yapılmaksızın üretim faaliyeti yürütüldüğü gerekçesiyle davacıya idari para cezası verildiği, davacı tarafından anılan ocakta madencilik faaliyeti yürütülmediğine yönünde herhangi bir itirazda bulunulmadığının görülmesi karşısında, hammadde üretim izin belgeli maden ocağında, daimi nezaretçi ataması yapılmadan davacı tarafından üretim yapıldığı sonucuna ulaşıldığından, anılan fiili nedeniyle 3213 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Ordu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 03.05.2013 tarihinde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına ruhsatlandırılan sahanın 6360 sayılı Yasa gereği Ordu Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile davacı idareye devredildiği, 09.11.2015 tarihinde söz konusu sahada izinsiz olarak faaliyette bulunduğu tespit edilen ... Yol Yapı Ticaret A.Ş. hakkında Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinayon Başkanlığı'nca 3213 sayılı Yasa'nın 12. maddesi çerçevesinde işlem tesis edildiği ve YİKOB ekiplerince 29.01.2016, 26.10.2016, 24.10.2018 ve 06.02.2019 tarihlerinde sahada faaliyet olmadığını belirttikleri, idari yaptırıma esas fiilin ne zaman ve nasıl işlendiğinin idari yaptırım kararında açıkça belirtilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ordu İli, Ünye İlçesi sınırları dahilinde Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı uhdesinde bulunan, … sayılı II-A grubu kumtaşı hammadde üretim izin sahasında davalı idare personelleri tarafından 14/12/2018-17/12/2018 tarihleri arasında yapılan denetim neticesinde düzenlenen 25/12/2018 tarihli mahallinde tetkik raporunda denetim tarihinde sahada üretim faaliyet bulunulmadığı, temsili Y:…-X:… ile Y:…-X:… koordinatlarında ocak görüldüğü, sahaya ilişkin olarak daimi nezaretçi ataması olmadığı, sahada üretim faaliyeti olmasına karşın … tarih ve … sayılı dilekçe ile üretim yapılmadığı beyanında bulunulduğu ve davalı idareye üretim hususunda herhangi bir bildirim yapılmadığı tespit ve değerlendirmelerine yer verilmiştir.
Söz konusu rapor çerçevesinde davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı idare hakkında daimi nezaretçi ataması olmadığı halde temsili Y:…-X:… ile Y:…-X:… koordinatlarında üretim yapıldığı gerekçesiyle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 31. maddesi uyarınca para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bahsi geçen kararın iptali istemiyle davacı idare tarafından … Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurulmasına karşın itirazın … tarih ve Değişik İş:… sayılı kararla görev yönünden reddine karar verilmiş ve söz konusu ret kararına yapılan itiraz … Sulh Ceza Hakimliği'nin … tarih ve Değişik İş:… sayılı kararı ile reddeilmiştir.
Bunun üzerine İdare Mahkemesinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun, "Daimi nezaret ve teknik eleman" başlıklı 31. maddesinde; "Kaynak tuzlaları hariç olmak üzere maden ruhsat sahalarındaki işletme faaliyetleri, maden mühendisi nezaretinde yapılır. Maden ruhsat sahalarındaki işletme faaliyetlerinde asgari bir maden mühendisi daimi olmak üzere, işletme tekniği, büyüklüğü ve yapısal durumu göz önüne alınarak diğer meslek disiplinlerinden mühendis istihdam edilmesi zorunludur. Daimi nezaretçi ile vardiyalı çalışan işletmelerde işletmenin büyüklüğü ve niteliği esas alınarak her vardiyada zorunlu olarak istihdam edilecek maden mühendisi ve görevlendirilecek diğer mühendislerin görev, yetki ve sorumlulukları, atanma usul ve esasları, eğitimi, çalışma usul ve esasları Bakanlıkça yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Birinci fıkrada belirtilen istihdam şartlarını sağlamadan maden işletme faaliyetinde bulunulması hâlinde 30.000 TL idari para cezası uygulanarak maden işletme faaliyetleri durdurulur. İstihdam şartlarının sağlanması hâlinde faaliyete izin verilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Kanunun "Devlet hakkı" başlıklı 14. maddesine 04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 10. maddesi ile eklenen 18. fıkrasının işlem tarihinde mer'i halinde bu Kanun kapsamında ruhsat sahipleri için öngörülen idari para cezalarının hammadde üretim izin belgesi ile çalışılan sahalarda faaliyeti yürüten gerçek ya da tüzel kişiler için geçerli olduğu düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
03/05/2013 tarihinde Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına ruhsatlandırılan saha 6360 sayılı Kanun gereği Ordu Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararı ile davacı idareye devredilmiştir. Davacı tarafından, 09/11/2015 tarihinde söz konusu sahada izinsiz olarak faaliyette bulunduğu tespit edilen ... Yol Yapı Ticaret A.Ş. hakkında Ordu Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinayon Başkanlığı'nca 3213 sayılı Kanunun 12. maddesi çerçevesinde işlem tesis edildiği ve YİKOB ekiplerince 29/01/2016, 26/10/2016, 24/10/2018 ve 06/02/2019 tarihlerinde sahada faaliyet olmadığının belirtildiği iddia edilmektedir.
Davacı hakkında, dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 7. maddesi gereğince alınması gereken izinler alınmadan Maden Kanununun 7. maddesine aykırı olarak faaliyette bulunduğunun tespit edilmesi nedeniyle davacı idare hakkında 46.579,00.-TL para cezası uygulanmasına dair kısmının iptali istemiyle açılan ve Dairemizin E:2021/3836 sayılı esasına kaydedilen dosyada yer alan ve maden sahasında herhangi bir faaliyet bulunup bulunulmadığı hususunda bilgi verilmesi talebi üzerine davacı idareye yazılan 12/04/2019 tarihli Ordu Valiliği yazısında, YİKOB ekiplerince 29/01/2016, 26/10/2016, 24/10/2018 ve 06/02/2019 tarihlerinde mahallinde inceleme yapıldığı ve inceleme günleri dahilinde sahada faaliyet bulunmadığının görüldüğü, 09/11/2015 tarihinde YİKOB ekipleri tarafından Y:…-X:… ile Y:…-X:… temsili koordinatlarında bulunan araziden 3 adet kamyon ve 1 adet lastikli yükleyici ile faaliyette bulunan ... Yol Yapı Ticaret A.Ş. hakkında 16/11/2015 tarihli Makam oluru ile 3213 sayılı Kanunun 12. maddesi gereğince cezai işlem uygulandığı belirtilmiştir.
Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği adına hammadde üretim izin belgesi bulunan maden ocağının 6360 sayılı Kanun çerçevesinde davacıya devredildiğinden bu aşamadan itibaren ocağa ilişkin tüm hak ve sorumlulukların davacıya ait olduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır. Ancak, 12/04/2019 tarihli Ordu Valiliği yazısı da dikkate alındığında, hammadde üretim sahasında temsili Y:…-X:… ile Y:…-X:… koordinatlarında ocak varlığı tespit edildiği yolunda beyanlara yer verilmesine karşın, söz konusu ocakta üretim faaliyetinin davacı yanca veya ruhsatı devreden Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususlarında idarece yapılmış herhangi bir somut tespitin olmadığı görülmüştür.

Bu durumda; uyuşmazlık konusu hammadde üretim izin sahasında yapılan üretim faaliyetinin davacı idare veya Ünye Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarının herhangi bir tereddüte meydan vermeyecek biçimde somut olarak ortaya konularak işlem tesis edilmesi gerekirken, söz konusu hususlarda herhangi bir araştırma yapılmaksızın daimi nezaretçi ataması olmadığı halde üretim yapıldığından bahisle davacı idare hakkında 3213 sayılı Kanunun 31. maddesi uyarınca 46.579,00.-TL para cezası uygulanmasına dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 22/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.