DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/7502 E.  ,  2024/408 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7502
Karar No : 2024/408

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Taahhüt İnşaat ve Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

2- (DAVALI) … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ İli, Muratlı İlçesi sınırları dahilinde bulunan … sicil sayılı II (a) grubu bazalt işletme ruhsatı sahibi davacı şirketin, 3213 sayılı Maden Kanunu 7. maddesinin 13. fıkrasını ihlal ettiğinden bahisle 46.579,00-TL idari para cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; … tarih ve … sayılı İkinci Sınıf Gayri Sıhhi Müesseselere Ait İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatında taş ocağı işletmeciliği ruhsatının … nolu parsel için verildiği, … nolu parsel üzerinde rödovansçı şirket tarafından maden faaliyetlerinin yürütüldüğünün tespit edildiği, buna ilişkin tutanağın daimi nezaretçi tarafından da imzalandığı, davacı şirket tarafından bu alanda yapılan çalışmaların kendisi tarafından değil Muratlı Belediyesi tarafından yapıldığı ileri sürülmüşse de bu iddiaların soyut beyanlardan öteye gidemediği bu sebeple, dava konusu işlemin, mülkiyet izni dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle tesis edilen 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca davacı şirketin 46.579,00-TL idari para cezası ile tecziye edilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mevzuatta yer alan 30.000,00-TL idari para cezasının 2017 yılı yeniden değerleme oranına göre 32.887,00-TL, 2019 yılı yeniden değerleme oranına göre ise 46.579,00-TL olarak belirlendiği, dosyada mevcut 20/09/2017 tarihli denetim raporuna, 11-14/08/2017 tarihlerinde maden sahasında yapılan denetim sonucu düzenlenen tutanağa ve diğer bilgi ve belgelere göre; maden sahasında çalışılan ocağın büyük bir kısmının 129 numaralı parsel sınırları içerisinde kaldığı, ancak işlem dosyasında … parsele ilişkin herhangi bir kiralama, satın alma, izin belgesinin bulunmadığı sabit olduğundan mülkiyet izni dışında faaliyette bulunan davacı şirketin idari para cezası ile cezalandırılması gerektiği açık olduğu, davacı şirketin mülkiyet izni dışında faaliyette bulunduğu, belirtildiği üzere 2017 yılında yapılan denetimlerde tespiti üzerine … tarih ve … sayılı işlem ile 2019 yılı yeniden değerleme oranına göre idari para cezası verilmiş ise de ceza hukukunun genel ilkelerinden olan fiil tarihindeki düzenlemelere göre hareket edilerek ceza tayin edilmesi ilkesi uyarınca idari para cezası miktarının, idari para cezası işleminin tesis edildiği 2019 yılı değerleme oranına göre değil, tespitin yapıldığı 2017 yılı değerleme oranına göre tayin edilmesi gerektiği açık olduğundan, dava konusu 46.579,00-TL (2019 yılı değerleme oranına göre tespit edilen miktar) idari para cezasının 32.887,00-TL'lik (2017 yılı değerleme oranına göre tespit edilen miktar) kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 13.692,00-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığından 13.692,00-TL'lik kısmın iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ilgili yere Muratlı Belediyesi tarafından çöp döküldüğü, 7. madde izinleri dışında Muratlı Belediyesi tarafından arazinin kullanıldığı, cezaların şahsiliği gereği davaya konu araziyi kullanan Muratlı Belediyesi'ne ceza verilmesi gerektiği, sahadaki koordinatların farklı olduğu, çalışmanın yapıldığı … no'lu parselin maliki rödovansçı HGG firması olduğu, rödovansçı firmanın kendi mülkiyetinde çalışma yaptığı, mülkiyet izninin alınmadığı gerekçesinin hukuka aykırı olduğu; davalı idare tarafından, kendilerinin harçtan muaf olmasına rağmen Bölge İdare Mahkemesi tarafından aleyhlerine harca hükmedildiği, çalışmaların 176 no'lu mera parseli içinde kaldığı ancak mera tahsis değişikliği yapılmış kısmın dışında kaldığı, işletme faaliyetlerinin yapıldığı … no'lu parsel için herhangi bir iznin alınmadığı, mülkiyet izni dışında faaliyetlerin yapıldığı, bu sebeplerle tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Tekirdağ İli, Muratlı İlçesi sınırları dahilinde bulunan … sicil sayılı II (a) grubu bazalt işletme ruhsatlı alan içerisinde yapılan tetkik ve incelemeler neticesinde Y:… temsili koordinatında çalışmaların … no'lu mera parseli içinde kaldığı ancak mera tahsis değişikliği yapılmış kısmın dışında kaldığı, işletme faaliyetlerinin … no'lu parsel içinde yapılmış kısmı için herhangi bir izin alınmadığı, basamak yüksekliklerinin 20 metre olduğu, ÇED ve GSM izinlerinde pafta ve koordinat bilgilerinin yer almadığı, 2016 yılı FBF ekinde yer alan imalat haritasında şev altı ve şev üstü kotlarının yer almadığı ve ölçeksiz olduğu, 2015 yılına ait SBF'de üretim, stok ve satış beyanı olmasına rağmen 2015 yılı FBF'de satış ve stok miktarlarının yer almadığı, … tarih ve … sayılı yazılarının davacı şirkete 16/09/2015 tarihinde tebliğ edildiği ancak basamakların işletme güvenliği açısından tehlike arz etmeyecek duruma getirilmediği hususları tespit edilmiştir.
Ardından, davacı şirket hakkında davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemi ile, mülkiyet izni dışında faaliyette bulunulduğundan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 13. fıkrası uyarınca 46.579,00-TL idari para cezası uygulanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik Faaliyetinde İzinler" başlıklı 7. maddesinin 13. fıkrasında, "Kamu hizmeti veya umumun yararına ayrılmış yerlere ve bu tür tesislere 60 metre mesafe dahilinde madencilik faaliyetleri Bakanlığın, binalara 60 metre, özel mülkiyete konu araziye 20 metre mesafe dahilinde ise mülk sahibinin iznine bağlıdır. Bu mesafeler, ihtiyaç halinde madencilik faaliyetlerinin boyutu, emniyet tedbirleri ve arazinin yapısı dikkate alınarak Bakanlıkça artırılabilir. Mesafeler yatay olarak hesaplanır." düzenlemesine; 20. fıkrasında, "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya onüçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlalleri tespit eden kamu kurum ve kuruluşu diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına durumu bildirir. Bu ihlallerin ilk tespit tarihinden itibaren, ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Tahsis Amacının Değiştirilmesi" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında, "Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz. Ancak, bu Kanuna veya daha önceki kanunlara göre mera, yaylak ve kışlak olarak tahsis edilmiş olan veya kadimden beri bu amaçla kullanılan arazilerden;
a) Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığının talebi üzerine, 3213 sayılı Maden Kanunu ve 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre, arama faaliyetleri sonunda rezervi belirlenen maden ve petrol faaliyeti için zaruri olan,
....
Yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır.
(Değişik ikinci fıkra: 9/7/2008-5784/26 md.) Bu madde kapsamında başvuruda bulunan kamu kurumları ile işletmeciler, faaliyetlerini çevreye ve kalan mera alanlarına zarar vermeyecek şekilde yürütmek ve kendilerine tahsis edilen yerleri tahsis süresi bitiminde eski vasfına getirmekle yükümlüdürler. Bu yerler, tahsis süresi bitiminde özel sicile kaydedilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dava dosyasında bulunan 20/09/2017 günlü mahallinde tetkik raporunda; … temsili koordinatındaki çalışmaların … numaralı mera parseli içerisinde fakat mera değişikliği yapılmış alanın dışında kaldığı, ayrıca sahada çalışılmış ocağın büyük bir kısmının … no'lu parsel içerisinde kaldığı belirlenmiş, ancak … no'lu parsele ilişkin herhangi bir kiralama-satın alma-izin belgesinin bulunmadığı belirtilerek mülkiyet izni dışında madencilik faaliyeti yürütüldüğü gerekçesi ile dava konusu işlem tesis edilmiştir.
… İdare Mahkemesi kararında işyeri açma ve çalışma ruhsatının … 'nolu parsel için verildiği, … no'lu parselde rödovansçı şirket tarafından maden faaliyetlerinin yürütüldüğünden mülkiyet izni dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı şeklindeki gerekçeye yer verilerek, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan … no'lu parselde faaliyette bulunulmasının işlemin hukuka uygunluk sebebi olarak değerlendirildiği görülmektedir. Ancak, dava konusu işlem … no'lu parselde işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadan faaliyette bulunulması sebebiyle değil, söz konusu parsele ilişkin herhangi bir kiralama-satın alma-izin belgesinin bulunmaması sebebiyle tesis edilmiştir. Kanun maddesinde de, "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan" ifadeleri ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve mülkiyet izninin ayrı ayrı düzenlendiği, mülkiyet izni ile kastedilenin mera izni, orman izni gibi izinlerin olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim, Bölge İdare Mahkemesince, "Dosyada mevcut 20/09/2017 tarihli denetim raporuna, 11-14/08/2017 tarihlerinde maden sahasında yapılan denetim sonucu düzenlenen tutanağa ve diğer bilgi ve belgelere göre; maden sahasında çalışılan ocağın büyük bir kısmının … numaralı parsel sınırları içerisinde kaldığı, ancak işlem dosyasında … parsele ilişkin herhangi bir kiralama, satın alma, izin belgesinin bulunmadığı sabit olduğundan mülkiyet izni dışında faaliyette bulunan davacı şirketin idari para cezası ile cezalandırılması gerektiği açıktır." ifadelerine yer verilmiştir. Davacı tarafından, rödovansçı firmanın kendi mülkiyetinde çalışma yaptığı gerekçesi ile temyiz isteminde bulunulmakta ise de, bu hususa ilişkin bilgi ve belge de sunulmadığı görüldüğünden mülkiyet izni dışında faaliyette bulunduğu yönündeki tespitlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca, dava konusu işlemde, … numaralı mera parseli içerisinde fakat mera değişikliği yapılmış alanın dışında kaldığı da belirtilmekte olup, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacının mülkiyet izni olmadan faaliyette bulunduğu hususunun sübut bulduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 06/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.