DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/7313 E.  ,  2023/7013 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7313
Karar No : 2023/7013

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi, Demirdere Köyü hudutları içinde bulunan alanda RN … sayılı IV (a) grubu sahanın işletme ruhsatına sahip davacı tarafından, 25/02/2010 tarihinde yürürlüğe giren işletme ruhsatı ile ilgili olarak 5995 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası gereği ruhsat yürürlük tarihinden itibaren 3 yıllık süre içerisinde 7. madde kapsamında alınması gerekli izinlerin alınmadığından bahisle aynı Kanun'un Geçici 22. maddesi gereğince 30.000,00-TL idari para cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafça her ne kadar yapılan yeni düzenlemenin geriye yürütülmek suretiyle hukuki güvenlik ilkesinin ihlal edildiği iddia edilmekte ise de, 04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile yapılan düzenlemeyle yaptırım uygulanacak yeni bir fiil ve davranışın getirilmediği, yürürlükte olan mevzuatta yer alan fiil veya davranışa, mevzuat değişikliği ile getirilen yeni yaptırımın davacıya uygulandığı, mevzuat değişikliği ile getirilen (maddi yaptırım olan teminatın irat kaydedilmesinin, niteliği değiştirilerek idari para cezasına dönüştürülmesi, ruhsatın iptal edilmemesi) yeni yaptırımın ise, tamamen ruhsat sahiplerinin lehine olduğu anlaşıldığından, davacı tarafın bu yöndeki itirazlarının yerinde görülmediği, uyuşmazlıkta; ruhsat sahibi davacı tarafından, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7. maddesine göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirmesi kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili diğer izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmediği anlaşıldığından, sözü edilen alınması gerekli olan izinler ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlarla ilgili diğer izinlerin süresi içinde alınamamış olması sebebiyle davacıya idari para cezası uygulamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2013 yılındaki terk taleplerinin makul süre içerisinde işleme alınmadığı ve olay tarihinde yürürlükte bulunmayan kanun kapsamında para cezası verildiği, yeni yasal düzenlemenin lehlerine olmaması nedeniyle uygulanmaması gerektiği, hukuki güvenlik ve geriye yürümeme ilkelerinin açıkça ihlal edildiği, öte yandan izinlerin süresi içinde alınamamasında hiçbir kusurlarının da bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi, Demirdere Köyü hudutları içinde bulunan alanda RN … sayılı IV (a) grubu sahanın işletme ruhsatına sahibidir ve söz konusu ruhsat 25/02/2010 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Davacı hakkında, 5995 sayılı Kanunla değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrası gereği ruhsat yürürlük tarihinden itibaren 3 yıllık süre içerisinde 7. madde kapsamında alınması gerekli izinlerin alınmadığından bahisle aynı Kanun'un Geçici 22. maddesi gereğince, 30.000,00-TL idari para cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce … tarih ve E… sayılı işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Uyuşmazlık konusu ruhsatın verildiği tarihte yürürlükte bulunan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 11. fıkrasında; ''Bu Kanunun 7. maddesine göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren bir yıllık süre içinde ruhsat sahibi madeni işletmeye almak zorundadır. Bu sürede işletmeye alınmayan ruhsat sahalarında, çalışılmayan her yıl için, projede belirtilen üretim miktarının % 10'u üzerinden Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde bu Kanunun 7. maddesine göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirmesi kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili diğer izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatların teminatı irad kaydedilerek ruhsat iptal edilir. Ancak kamu kurumlarınca işletilen bor tuzu ve Ereğli Kömür Havzasındaki taşkömürü ruhsatları için bu hüküm uygulanmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.
04/02/2015 tarih ve 6592 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde, "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." düzenlemesine; aynı Kanunla eklenen geçici 21. maddesinde ise; "Mevcut ruhsatların ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğü 1/1/2016 tarihinde başlar. Ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması hâlinde 13 üncü madde hükümleri uygulanır. Ruhsat bedelleri yatırılan ruhsatların, ruhsat teminatları iade edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır. Teminat iradı işlemleri nedeniyle iptal durumuna gelmesine rağmen iptal edilmeyen ruhsatların iptal işlemleri sonuçlandırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, davalı idarece, idari yaptırımlarda derhal uygulanma ilkesi geçerli olduğundan, 04/02/2015 tarihinde 3213 sayılı Kanunda yapılan değişiklik dikkate alınarak 26/10/2015 tarihli dava konusu işlem tesis edilmiş olup, 25/02/2013 tarihinde kadar 3213 sayılı Kanunun 7. maddesi kapsamında alınması gerekli izinler alınmadığından fiilin karşılığı olarak hangi düzenlemenin uygulanacağı, başka bir deyişle ruhsat teminatının irad kaydedilerek ruhsat iptali işlemi ile idari para cezası yaptırımından hangisinin uygulanacağı önem taşımaktadır.
Olayda, davacı şirkete verilen 25/02/2010 tarihli maden işletme ruhsatıyla ilgili izinlerin 3 yıl içerisinde alınamadığı, gerek ruhsatın verildiği gerekse ruhsat tarihinden itibaren 3 yıllık sürenin dolduğu 25/02/2013 tarihi itibariyle yürürlükte bulunan mevzuattaki emredici hükümlere göre yükümlülükleri yerine getirilemeyen işletme ruhsatının re'sen iptal edilmesi gerekirken işlem yapılmadığı, yine anılan mevzuat hükümlerinde yapılan değişiklikler ile evvelce verilen ancak yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatların ödenecek para cezaları karşılığında devamının amaçlandığı, başka bir ifadeyle anılan Kanun değişiklikleriyle belli bir miktar para cezası karşılığında ruhsat sahibi lehine ruhsatın devamını sağlayan düzenlemelere yer verildiği, davacı şirket tarafından ise işletme izni alınamayan ruhsatla ilgili para cezası ve diğer mali yükümlülüklere muhatap olunmak istenilmediği, maden sahasının terkedildiği ve davacının söz konusu ruhsatın iptal edilmesi yönündeki iradesi dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 08/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.