DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/6995 E.  ,  2023/7417 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6995
Karar No : 2023/7417

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Yapı Ür. San. ve Tic. A.Ş.
2- ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı (iş ortaklığı) şirketler tarafından; faaliyette bulunulan Antalya ili, Merkez ilçesi hudutları dahilinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğü uhdesindeki 07/2014 sayılı II-(a) Kalker hammadde üretim izni sahası ile ilgili mahallinde 17.04.2019 tarihinde yapılan denetim sonucunda, 2015 yılında ÇED raporu alınmadan faaliyette bulunduğu tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 46.579,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve nezaretçi defterinin usulune uygun olarak tutulmadığından bahisle, Maden Kanunu'nun 10. maddesi gereğince ayrıca 31.054,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılması ile faaliyetinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu idari para cezasına ilişkin işlemin dayanağı "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar olmadan faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulacağına" dair düzenleme Maden Kanunu'nun ilk ve değişik halinde bulunmamakta iken, anılan Kanun'un 7. maddesine 28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle eklenen 21. fıkrası ile getirildiği, yine dava konusu işlemin dayanağı "Nezaretçi defterinin ibraz edilmemesi, ruhsat sahibi ya da vekili tarafından imzalanmaması veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 31.054 TL idari para cezası verileceğine" dair düzenleme de Maden Kanunu'nun ilk ve değişik halinde yer almamakta iken anılan Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrasına 28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle yapılan değişiklikle eklendiği, davacı şirket ortaklığının "ÇED belgesi olmadan faaliyet yürütmek" fiilinin işlendiği 2015 yılında (bu fiile karşılık 46.579 TL idari para cezası verilmesini ve faaliyetin durdurulmasını öngören) 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrasının yürürlükte bulunmadığı, yine "23.02.2016 tarihli nezaretçi defterini usulüne uygun tutmamak" fiilinin işlendiği 23.02.2016 tarihinde (bu fiile karşılık ruhsat sahibinin 31.054 TL idari para cezasıyla cezalandırılmasını öngören) 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrasının yürürlükte olmadığı, hiç kimsenin, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamayacağı açık olduğundan, davacı şirket ortaklığının fiilin işlendiği tarihten sonra yürürlüğe giren Kanun hükümlerine dayanılarak idari para cezasıyla cezalandırılması ve faaliyetinin durdurulması yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Maden Kanunu uyarınca yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu ve kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında izinlerinin bulunduğu, sahadan 31.05.2016 tarihinden sonra malzeme alınmadığı, faaliyetin sonlandırıldığı, DSİ tarafından davalı idare yetkililerine mevcut belgelerin gösterilmemesinin kendi kusurları olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen bozulması, kısmen gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı (iş ortaklığı) şirketler tarafından; faaliyette bulundukları Antalya ili, Merkez ilçesi hudutları dahilinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğü uhdesinde 07/2014 sayılı II-(a) Kalker hammadde üretim izni sahası ile ilgili olarak mahallinde 17.04.2019 tarihinde yapılan denetim sonucunda, ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan 2015 yılına ait 07/2014-05 sayılı saha faaliyet bilgi formunda 645.250 ton üretim beyanında bulunulduğu ancak söz konusu yüklenici firma tarafından alınan ÇED Gerekli Değildir belgesinin 30.12.2015 tarihli olduğu, dolayısıyla 2015 yılında ÇED raporu alınmadan faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 46.579,00 TL idari para cezasıyla cezalandırılması ve ... tarih ve ... sayılı daimi nezaretçi defterinin usulune uygun olarak tutulmadığının tespit edildiğinden bahisle, anılan Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrası gereğince ayrıca 31.054,00 TL idari para cezasıyla cezalandırılması ile faaliyetinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
18.02.2015 tarihli 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Kanunun 4. maddesi ile değişikliğe uğrayan Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrasında "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 30.000 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlallerin üç yıl içinde üç kez veya daha fazla yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” hükmünün yer aldığı, yine aynı Kanunun (6592 sayılı) 6. maddesi ile Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrasının "Daimi nezaretçinin, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası verilir.” şeklinde değişikliğe uğradığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta davalı idarece DSİ uhdesindeki II-a grubu hammadde üretim izin sahasının 17.04.2019 tarihinde denetlendiği, sahada faaliyette bulunan davacı tarafından 2015 yılı faaliyet bilgi formunda üretim beyanında bulunmasına rağmen ÇED belgesinin 30.12.2015 tarihine ait olduğu tespit edildiğinden Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 46.579 TL idari para cezası verildiği ve faaliyetin durdurulduğu, daimi nezaretçe defterinin EK-4'e uygun tutulmadığı tespit edilmesi nedeniyle de Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası uyarınca 31.054 TL idari para cezası verilmesine yönelik dava konusu işlem ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine yönelik işlemlerin iptali istenilmektedir.
Dava konusu işlem ile davacıya Çed belgesi olmadan üretim yaptığından bahisle 46.579 TL idari para cezası verilmesi ile davacının faaliyetinin durdurulmasına yönelik kısmının incelenmesi:
Davacı tarafından 2015 yılında üretim yapıldığı anlaşılmakla birlikte dosyada yer alan 30.12.2015 tarihli ÇED Gerekli Değildir kararının, kapasite artışı nedeniyle düzenlenmiş olduğunun görüldüğü, dolayısıyla dava konusu saha için verilmiş ilk ÇED belgesi olmadığı anlaşıldığından Mahkemece saha için verilen ilk ÇED belgesinin tarihi araştırılarak sonucuna göre dava konusu para cezası ve faaliyet durdurma yaptırımının değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Öte yandan Mahkemece 2015 yılında Maden Kanununda ÇED belgesi olmadan üretim yapan ruhsat sahipleri yönünden idari para cezası yaptırımının, fiilin işlendiği tarihte Kanunda bulunmadığından tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmişse de, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrasının, 18.02.2015 tarihli 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe 6592 sayılı Kanunun 4. maddesi ile “Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 30.000 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlallerin üç yıl içinde üç kez veya daha fazla yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” şeklinde değişikliğe uğradığı, dolayısıyla ÇED belgesi olmayan ruhsat sahipleri için öngörülen idari para cezası yaptırımının Kanuna 2015 yılında getirildiği anlaşıldığından verilen iptal kararı bu yönüyle de hukuka uygun bulunmamıştır.
Dava konusu işlem ile daimi nezaretçi defterinin EK-4 uygun tutulmadığından bahisle 31.054 TL idari para cezası verilmesine yönelik kısmının incelenmesi:
Davalı idarenin tetkik heyetince ... tarihli ... no'lu daimi nezaretçi defterinde üretim, satış ve stok bilgisinin bulunmadığı, ocak koordinat bilgilerine yer verilmediği, defterin Maden Yönetmeliği'nin ekleri arasında bulunan daimi nezaretçi defterinde rapor edilmesi gereken hususların yer aldığı EK-4'e uygun düzenlemediğinin tespit edildiği, dava konusu edilen işlemle de davacı adına Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası uyarınca daimi nezaretçi defteri usulüne uygun tutulmadığından idari para cezası verilmiştir.
Mahkeme tarafından, davacıya defteri düzenli tutmaması nedeniyle idari para cezası verilmesine dayanak hükmün, kanuna 28.02.2019 tarihli 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun ile eklendiği, dolayısıyla davacı tarafından fiilin işlendiği 23.02.2016 tarihinde ilgili hükmün yürürlükte bulunmadığından bahisle dava konusu işlemin iptaline kara verilmişse de, Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrasının 18.02.2015 tarihli 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren hali ile "Daimi nezaretçinin, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası verilir.” şeklinde değişikliğe uğradığı, dolayısıyla 2016 yılında defterin düzenli tutulmaması yaptırımının, fiilin işlendiği tarih itibariyle de idari para cezası olduğu dikkate alındığında, Mahkemenin iptal kararı gerekçesinde hukuki isabet bulunmamıştır.
Bu durumda davacıya fiilin işlendiği tarihteki tutar esas alınarak idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem ile davacıya verilen idari para cezası miktarında yeniden değerleme oranında artış uygulanarak fiilin işlendiği tarihteki miktarı değil de dava konusu işlem tarihindeki miktarı esas alınarak para cezası verildiğinden, dava konusu işlemin bu yönüyle hukuka uygun olmadığı, Mahkeme kararının sonucu itibariyle hukuka uygun olup gerekçesinin yukarıda belirtilen şekilde değiştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının,
a-) Dava konusu işlem ile davacıya ÇED belgesi olmadan üretim yaptığından bahisle ... TL idari para cezası verilmesi ile davacının faaliyetinin durdurulmasına yönelik kısmının BOZULMASINA,
b-) Dava konusu işlem ile daimi nezaretçi defterinin EK-4 uygun tutulmadığından bahisle ... TL idari para cezası verilmesine yönelik kısmı yönünden GEREKÇELİ ONANMASINA
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 19/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.