DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/549 E.  ,  2023/4038 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/549
Karar No : 2023/4038

DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : …Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından,
1)Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesi ile,
2)Bu düzenlemeye istinaden aracına getirilen sınav ve eğitim yasağının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Araca getirilen yasağın 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin yine 07/03/2017 tarih ve 30000 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklikle Yönetmeliğin 17. maddesinin (d) fıkrasına dayandırıldığı, Yönetmelik maddesinin kendi içinde çelişkili olduğu, maddenin ilk cümlesinde on iki yaşından büyük olamaz denilirken son cümlesinde direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşının fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanacağının belirtildiği, bu cümlenin on iki yaşından eksiltme yaptığı, zira araçların hepsinin 1 Ocak tarihinde imal edilmediği, kendi aracının 06/05/2008 tarihinde imal edildiği, yasak geldiği tarihte aracının on iki yaşında değil; on bir yıl, yedi aylık olduğu, on iki yaştan büyük olamaz cümlesinden on iki yaşı tamamlayıp fazlasının olamayacağının anlaşılmasının gerektiği, yaş eksik kaldığında on iki yaşından büyük olduğunu iddia edilmesinin çelişkili olduğu, eksik yıla yaş denilemeyeceği, 31/12/2008 tarihinde fabrikadan çıkan bir aracın bir sonraki yılın ilk gününde bir günlük araç iken bir yaşında sayılmayacağı, hiçbir araç ruhsatında fabrikada imal edildiği tarihin yazılmadığı, önceki düzenlemede “Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı fabrikada imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır.” şeklinde olduğu ve önceki düzenlemenin doğru olduğu, vergilendirmenin başka bir konu, aracın kullanımına bağlı yıpranması sebebiyle konulan yaş sınırının başka bir konu olduğu iddia edilmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu’nun 11. maddesinde; “...taşıtların tescil belgesinde yazılı olan model yılında bir yaşında olduğu kabul edilir…” hükmünün yer aldığı, genel olarak tüm araçların işlemlerinde, özelde de direksiyon eğitim ve sınav aracı olarak kullanılacak araçların yaşları hesaplanırken aracın tescil belgesinde yazılı olan yıl içerisinde bir yaşında kabul edilmesi uygulamasının genel kabul görmüş bir uygulama olduğu, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Özel …Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu sahibi olan davacı tarafından, 29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinin; "Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır" cümlesi ile anılan hüküm doğrultusunda davacıya ait araca getirilen eğitim ve sınav yasağının iptali istemiyle açılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 123. maddesinin; 1. fıkrasında, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği, 2. fıkrasında; sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirleneceği hükmü yer almaktadır.
Yönetmeliğin "Direksiyon eğitim ve sınav araçları" (Değişik başlık:RG-12/9/2019-30886) başlıklı 17. maddesinin "Kurslarda direksiyon eğitiminde kullanılacak olan araçlara gerekli izin verilmesinde uyulacak esasların düzenlendiği 2.fıkrasının (d) bendinde; "Direksiyon eğitim ve sınav aracı olarak kullanılacak bütün araçların, yetkili kuruluşlarca muayenesinin yapılmış ve trafiğe çıkması uygun görülmüş olması ve mevsim şartlarına uygun donanıma sahip olması gerekir. Bu araçlardan “M”, “A1”, “A2”, “A”, “B1”, “B” ve “BE” sertifika sınıfı direksiyon eğitim ve sınav aracı olarak kullanılacaklar (Değişik ibare:RG-7/3/2017-30000) 12 yaşından, “C1”, “C1E”, “C”, “CE”, “D1”, “D”, “D1E”, “DE” ve “F” sertifika sınıfı direksiyon eğitim ve sınav aracı ile bu araçlara takılacak römork veya yarı römorklar(Değişik ibare:RG-7/3/2017-30000) 22 yaşından büyük olamaz. Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır" hükmü yer almıştır.

Yönetmeliğin anılan maddesinin dava konusu edilen kısmının dava konusu düzenlemeden önceki hali; "Araçların yaşı fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır." şeklinde iken dava konusu değişiklikle ; " Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır " şeklinde düzenlendiği ve önceki düzenlemede direksiyon eğitim ve sınav aracı olarak kullanılacak araçların yaşları sertifika sınıflarına göre 10 ve 20 olarak belirlenmişken yapılan değişiklikle 12 ve 22 yaş olarak düzenlendiği ancak araçların yaşlarının nasıl hesaplanacağına ilişkin dava konusu düzenleme ile araç yaşlarına getirilen yeni sınırların (12-22 yaş) kısmen bertaraf edildiği görülmektedir.
İlgili mevzuat gereği davalı idarenin, eğitim ve öğretimde kullanılacak araçların niteliğini belirleme yetkisi bulunmakta ise de, yapılan Yönetmelik değişiklikleriyle direksiyon eğitim ve sınav aracı olarak kullanılacak araçların yaşlarının sertifika sınıflarına göre 12 ve 22 yaş olarak düzenlenmesinden sonra belirlenen yaş sınırlamasının bertaraf edilmesine neden olacak şekilde yapılan dava konusu düzenlemede ve anılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinin; "Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır" cümlesi ile anılan hüküm doğrultusunda davacıya ait araca getirilen eğitim ve sınav yasağının iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Sakarya ili, Adapazarı ilçesinde bulunan Özel …Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu’nun kurucusu ve sahibi olan davacı tarafından, kursta kullanılan model yılı 2008, ilk tescil tarihi …, tescil tarihi …olan …plakalı aracına yönelik olarak MEBBİS-Özel MTSK modülü üzerinden, 08/01/2020 tarihli eğitim için “seçmiş olduğunuz tarihte bu araca ders yazamazsınız.” şeklinde yasak getirildiğinden bahisle Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesi ile aracına getirilen sınav ve eğitim yasağının iptal edilmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 'Sürücü adaylarının sınavları ile sürücü belgelerinin verilmesi esasları' başlıklı 42. maddesinde; "Sürücü kurslarında teorik eğitimini tamamlayan sürücü adaylarının teorik sınavları yazılı ya da elektronik ortamda Millî Eğitim Bakanlığınca yapılır. Uygulamalı sürücü eğitimini sürücü kurslarından alan ve teorik sınavda başarılı olanlar Millî Eğitim Bakanlığınca yapılacak uygulamalı sürücü sınavına girmeye hak kazanır; bu sınavda da başarılı olanlara motorlu taşıt sürücüsü sertifikası verilir. Sürücülerin eğitimleri ve sınavları, eğitimlerin ve sınavların süresi, içeriği ve yapılacağı yerlerin özellikleri, sınav yapıcıların nitelikleri ve eğitimi ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir..." hükmü, 'Sürücü kursları' başlıklı 123. maddesinde; "Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verilir. Sürücü kurslarının sürücü belgesi cinslerine göre sınıflandırılması, hangi sınıf kursun kimler tarafından açılabileceği, öğretim ve eğitim konuları ile metodu, kurs süreleri, kurslar için eğitim ve öğretimde kullanılacak bina, araç, gereç ve teçhizatın nitelik ve niceliği, teminat miktarları, sertifika sınavlarının esas ve usulleri, sertifika aranmayacak sürücü belgesi sınıfları ve bunların sınavları İçişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca çıkartılan yönetmelikle belirlenir. " hükmü yer almıştır.
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 'Direksiyon eğitim ve sınav araçları' başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde; "...Araçların yaşı fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır." düzenlemesi yer almaktayken, 05/12/2015 tarih ve 29553 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 12. maddesi ile anılan düzenleme "...Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır." şeklinde değiştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesi yönünden:
Yukarıda yer verilen 2918 sayılı Kanun'un 123. maddesinin 2. fıkrası uyarınca sürücü kurslarında eğitim ve öğretimde kullanılacak aracın nitelik ve niceliği hususu, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşü üzerine davalı Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek olup anılan Kanun hükmü uyarınca davalı idarece bu konuda düzenleme yapılırken, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşünün aranması yasal zorunluluktur.
Bu kapsamda, Dairemizin 30/05/2023 tarihli Ara Kararıyla davalı idareden ve dava dışı İçişleri Bakanlığı'ndan, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesine ilişkin olarak İçişleri Bakanlığı'ndan uygun görüş alınıp alınmadığı/uygun görüş verilip verilmediği hususları sorularak, konuya ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesi üzerine, İçişleri Bakanlığı tarafından ara kararının gereğinin yerine getirilmediği; 21/07/2023 tarihinde kayda alınan davalı idarenin cevabi yazısında ise; "Bakanlığımızca İçişleri Bakanlığına görüşe gönderilen ve sonrasında Başbakanlığa iletilen Taslak Yönetmeliğin 17/1I-(â) maddesinin son cümlesinde herhangi bir değişiklik öngörülmemiş o dönem mevcut 'Araçların yaşı fabrikasından imal edildiği tarihten sonra gelen ilk takvim yılı esas alınarak hesaplanır' şeklindeki hüküm korunmuşken, 05.12.2015 tarihli ve 29553 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelikte bu hükmün 'Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır' şeklinde değiştirildiği görülmektedir. Bu yönde bir değişiklik yapılmasına dair Başbakanlığa giden bir talep yazısına Başkanlığımız kayıtlarında rastlanılmamış olmakla birlikte yapılan değişikliğin 18.2.1963 tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 11/I1 maddesinde yer alan 'Taşıtların tescil belgesinde yazılı olan model yılında bir yaşında olduğu kabul edilir.' hükmü ile uyumlu olduğu ve bu gerekçe ile değişikliğe gidilmiş olabileceği değerlendirilmektedir." hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
Uygun görüş, alınması ve uyulması zorunlu olan görüştür. Uygun görüş danışmasında görüşün alınmaması ve görüşe uyulmaması bir asli usul sakatlığıdır. Uygun görüşün yokluğu kamu düzenine ilişkin bir sorundur ve hakim tarafından re'sen dikkate alınır. Bu kurala uyulmaması, yapılan asıl işlemin sakatlığı ve iptal edilmesi sonucunu doğurur. (Kemal Gözler, İdare Hukuku, İkinci Baskı, I.Cilt, Bursa 2009, s.862-863) Bununla birlikte verilen görüşe uyulması zorunluluğu, şüphesiz görüşün ve dayanağının da hukuka, mevzuata, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olması halinde söz konusudur. Esasen bu durum, hukuk devleti, normlar hiyerarşisi ve kanuni idare ilkelerinin de doğal sonucudur.
Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 123. maddesinin 2. fıkrası uyarınca İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşünün aranması yasal zorunluluk iken Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesi yapılırken davalı idarece İçişleri Bakanlığı'ndan görüş alınmadığı anlaşıldığından, anılan düzenlemede şekil unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Araca getirilen sınav ve eğitim yasağı yönünden;
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesinde hukuka uygunluk bulunmadığından, bu düzenlemeye istinaden araca getirilen sınav ve eğitim yasağı yönünden de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1)Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 17. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde yer alan “…Direksiyon eğitim ve sınav aracının yaşı, fabrikada imal edildiği tarihte bir yaşında kabul edilerek hesaplanır.” düzenlemesi ile araca getirilen sınav ve eğitim yasağı yönünden DAVA KONUSU İŞLEMLERİN İPTALİNE,
2)Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3)21/09/2023 tarih ve 32316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4)Posta gideri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
5)Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
21/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.