DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/5375 E.  ,  2023/6169 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5375
Karar No : 2023/6169

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Diyarbakır İli, Ergani İlçesi hudutları dahilinde bulunan ve … sicil sayılı 4. Grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereğince 2018 yılı ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılması aksi takdirde maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Tebligat Kanunu hükümleri gereği, tebligatın tüzel kişinin yetkili temsilcisine yapılmasının asıl olduğu, yetkili temsilcinin tebliğin yapılacağı sırada işyerinde bulunmaması veya evrakı bizzat alamayacak bir halde olması durumunda ise tebliğ tüzel kişinin memur veya müstahdemine yapılabileceğini, Tebligat yetkili temsilci yerine kanunda belitilen sıralı kişilere yapılmışsa bunun tebliğ mazbatasına açık bir şekilde yazılması gerektiğini, bu nedenle Diyarbakır İli, Ergani İlçesi hudutları dahilinde bulunan ve … sicil sayılı 4. Grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirketin, 3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereğince 2018 yılı ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılması aksi takdirde maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin usulüne uygun tebliğ edilmediği görüldüğünü, bu haliyle davacı şirketce usulüne uygun tebliğ sonucu 2018 yılı ruhsat bedelinin yatırılmaması gibi bir durumun söz konusu olamayacağı, bunun sonucunda da 2018 yılı ruhsat bedelinin 3 ay içinde ödenmemesi sonucu maden işletme ruhsatının iptalini gerektirir bir durumunda söz konusu olmadığı anlaşıldığından, aksi düşünceyle 2018 yılı maden işletme ruhsatının süresinde yatırılmadığından bahisle maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mevzuat hükümleri gereği maden ruhsatı sahiplerinin yer yıl ocak ayı sonununa kadar ruhsat bedeli yatırmak zorunda oldukları, yatırmamaları halinde idari para cezası ile cezalandırılacakları ve idarenin kendilerinden anılan ruhsat bedelini 3 ay içerisinde yatırmalarının talep edileceği, ilgilerce yatırılmaması durumunda ise maden ruhsatlarının iptal edileceğinin anlaşıldığını, bedelini yatırmayan maden ruhsat sahipleri için idarece 3 ay süre tanınmasına yönelik bildirimin mevzuata uygun olmayan bir biçimde tebliğ edilmesinin, ancak bedelin ilgiliye tanınan süreye rağmen yatırılmadığı gerekçe gösterilerek ruhsatının iptal edilmesine yönelik işlemi sakatlayacağı, zira ruhsatın iptali için ödemeye yönelik 3 aylık sürenin tanınmasının zorunlu olduğu ve bu süre ilgiliye usule uygun bir şekilde verilmediği müddetçe ruhsatının iptalinin de mümkün olmadığının anlaşıldığını, bu durumda, her he kadar Mahkemece 2018 yılı ruhsat bedelini yatırmadığından bahisle bu bedeli yatırması için davacıya 3 ay süre tanınmasına yönelik işlemin davacıya usule uygun bir biçimde tebliğ edilmemesi nedeniyle yine aynı işlemin iptaline karar verilmiş ise de; dosyada yer alan belgelerden yürürlükte olan ruhsatı için 2018 yılı ruhsat bedelini yatırmadığı anlaşılan davacıya bu bedeli yatırması için davalı idare tarafından dava konusu işlem ile 3 ay süre verildiği ve bu işlemin mevzuat doğrultusunda tesis edildiği dikkate alındığında, davanın reddi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığını; diğer taraftan, iptali istenen işlemin davacıya ruhsat bedelini yatırması için idarenin 3 aylık süre tanımasına yönelik işlem olduğu ve bu işleme karşı açılan davada anılan işlemin usule uygun olarak tebliğ edilip edilmemesinin ancak bu davanın süresinde açılıp açılmadığının değerlendirilmesi bakımından önem taşıyacağı, tebliğinin usule uygun olmamasının işlemin bizatihi kendisini sakatlamayacağı da açık olduğu gerekçesi ile davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen … gün ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Diyarbakır İli, Ergani İlçesi hudutları dahilinde bulunan ve … sicil sayılı 4. Grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereğince 2018 yılı ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılması aksi takdirde maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair yazının usulüne uygun tebliğ edilmediğini, bu nedenle yazı gereğinin 3 aylık sürede yerine getirilmediği gerekçesi ile ruhsat iptalinin de hukuku uygun olmadığını, davanın ruhsatın iptal edilmesi yönündeki davalı idare işlemine karşı açıldığını ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Diyarbakır İli, Ergani İlçesi hudutları dahilinde bulunan … sicil sayılı IV. Grup maden işletme ruhsatının davalı idare tarafından, ruhsat bedellerini yatırmaması nedeniyle 14.12.2018 tarihinde iptali edildiği işbu davanın ise 26.07.2018 tarihinde açıldığı dolayısı ile dava açıldığı tarihte davacı uhdesinde bulunan maden ruhsatının henüz iptal edilmediği, davacı tarafından dava tarihi itibariyle yalnızca ruhsatın iptal edilebileceği yönündeki uyarı işleminin iptalini talep edebileceğinin açık olduğu öte yandan bedelini yatırmayan maden ruhsat sahipleri için idarece 3 ay süre tanınmasına yönelik bildirimin mevzuata uygun olmayan bir biçimde tebliğ edilmesinin, ancak bedelin ilgiliye tanınan süreye rağmen yatırılmadığı gerekçe gösterilerek ruhsatının iptal edilmesine yönelik işlemi sakatlayacağı, zira ruhsatın iptali için ödemeye yönelik 3 aylık sürenin tanınmasının zorunlu olduğu ve bu süre ilgiliye usule uygun bir şekilde verilmediği müddetçe ruhsatının iptalinin de mümkün olmadığı anlaşıldığından, yürürlükte olan ruhsatı için 2018 yılı ruhsat bedelini yatırmadığı anlaşılan davacıya bu bedeli yatırması için davalı idare tarafından dava konusu işlem ile 3 ay süre verildiği ve bu işlemin mevzuat hükümlerine uygun tesis edildiği ve davacının ruhsat bedelinin ödemediği hususunda ihtilaf bulunmadığı da sabit olduğundan dava konusu işlem hakkında davanın reddi kararı verilmesi gerektiği bu nedenle temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Diyarbakır İli, Ergani İlçesi hudutları dahilinde bulunan 200804866 sicil sayılı IV. Grup maden işletme ruhsatının davacı şirket adına düzenlediği, davacı şirketin 2018 yılı ruhsat bedelini yasal süresi içinde ödememiştir.
3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereğince 2018 yılı ruhsat bedelinin yatırılmaması nedeniyle davalı idarece 25.098,00-TL idari para cezası tahakkuk ettirildiği ve 2018 yılı ruhsat bedellerinin 3 ay içinde yatırılması aksi takdirde maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair … tarih ve … sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilen işleminin 19.03.2018 tarihinde çalışanına tebliği edilmiştir.
Dava konusu maden ruhsatının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 14.12.2018 tarihinde ruhsat bedellerini yatırmaması nedeniyle maden ruhsatının iptali işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Maden Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 3. maddesinde, dava dilekçelerinde davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği belirtilmiş; 5. maddesinin 1. fıkrasında, her bir idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden de inceleneceği, 15. maddesi 1/d bendinde ise, 3/g bendinde yazılı halde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanarak otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere dilekçenin reddedileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dilekçesinin incelenmesinden, "konu" ve "sonuç" bölümünde, "Diyarbakır ili, Ergani ilçesi Hudutları dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan S:… sayılı IV. Grup maden işletme işletme ruhsatının iptali yönündeki idare işleminin iptalini " şeklinde ifadelere yer verildiği görülmekte ancak dilekçe içerisinde 3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereğince 2018 yılı ruhsat bedelinin yatırılmaması nedeniyle davalı idarece 25.098,00-TL idari para cezası tahakkuk ettirildiği ve 2018 yılı ruhsat bedellerinin 3 ay içinde yatırılması aksi takdirde maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair … tarih ve … sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından işleminin tesis edildiğini ve dava konusu işlemin usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği, yapılan tebliğin geçersiz olduğu, tebligatı aldığı tespit edilen kişinin şirketle herhangi bir hukuki bağının bulunmadığı, şirketin 2018 yılı Şubat ve Haziran aylarına ilişkin sigortalı çalıştırılan kişiler arasında tebliği alan kişinin bulunmadığı, şirketin ihaleye çıkacağı ve ruhsat iptali halinde telafisi güç ve imkansız zararların bulunduğu belirttiği yine dava dilekçesi ekine sadece Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ruhsatının iptal edileceğine dair … tarih ve … sayılı işleminin eklendiği görülmektedir.
Bu durumda, İdare Mahkemesi tarafından, davacının hangi işlemin iptalini talep ettiğini açıklığa kavuşturulmasını sağlamak üzere dilekçenin reddi yönünde karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek, davada esas hakkında karar verilmesinde ve bu karara yönelik istinaf kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen … Bölge ... İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 23/11/2023 tarihinde esasta oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

GEREKÇEDE KARŞI OY :
(X)- Diyarbakır İli, Ergani İlçesi hudutları dahilinde bulunan ve … sicil sayılı 4. Grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanun'un 13/1. maddesi gereğince 2018 yılı ruhsat bedelinin 3 ay içinde yatırılması aksi takdirde maden işletme ruhsatının iptal edileceğine dair … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin dava dilekçesi ekinde sunularak açılan davada, davacı tarafından ruhsat iptali halinde telafisi güç ve imkansız zararların bulunduğu belirttiği ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri gereği maden ruhsat bedelinin süresi içinde yatırılmaması halinde maden ruhsatının iptal edileceği de açıktır.
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 13. maddesine göre; tebligatın tüzel kişinin yetkili temsilcisine yapılması asıl kural olup, yetkili temsilcinin tebliğin yapılacağı sırada işyerinde bulunmaması veya evrakı bizzat alamayacak bir halde olması durumunda ise tebliğ tüzel kişinin memur veya müstahdemine yapılabilecektir. Tebligat yetkili temsilci yerine kanunda belitilen sıralı kişilere yapılmışsa bunun tebliğ mazbatasına açık bir şekilde yazılması gerektiği ancak, dava konusu edilen Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin davacı şirketle ilişkisi olmayan ve davacı şirketin yetkilisi olmadığı gibi memur ve müstahdemi de olmayan ... adlı kişiye 19/03/2018 tarihinde tebliğ edildiği ve şirkette yetkili bir temsilci bulunup bulunmadığına dair bir açıklama yapılmadığı bu nedenle bu tebliğin usulüne uygun olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu kapsamda, Maden Kanunu ile tanınan yetkileri kullanan idare tarafınadan ruhsatın iptali hükümlerinin işletileceği tabii olup bu nedenle dava konsu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, Mahkeme kararının bu gerekçe ile bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.