DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/4250 E.  ,  2023/6592 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/4250
Karar No : 2023/6592

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : .. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:.. sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili, Mecitözü ilçesinde IV. grup işletme ruhsatı sahibi davacı tarafından 2015 yılına ait ruhsat bedelinin borcunun iptal edilmesi ve tahsil edilen bedelin iade edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarihli E…. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, Çorum ili, Mecitözü ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve 11/04/2012 yürürlük tarihli, … sicil numaralı, IV. grup maden işletme ruhsatına sahip olan davacı şirket tarafından, 2014 yılının sondan bir önceki iş günü olan 30/12/2014 tarihinde terk talebinde bulunulduğu, Maden Kanununu hükümlerine göre maden işletme ruhsatları yürürlükte olduğu süre içerisinde her yılın ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin yatırılması gerektiği, davacı şirketin 2015 yılı ocak ayına sarkan bir işletme faaliyeti söz konusu olduğu takdirde ruhsat bedelini ödemesi gerektiğinin ortada olduğu, davacı şirket tarafından 30/12/2014 yılında yapılan terk başvurusu hakkında bahsedilen iş ve işlemlerin (ruhsat sahasının çevre ile uyumlu hale getirilmesi, alınması gereken tedbirler, işletme faaliyetinin sonlandırılması vb. gibi..) davacı şirket tarafından yapılıp-yapılmadığının davalı idarece denetiminin 2014 yılı sona ermeden kontrol edilmesinin mümkün olmadığı, nitekim 2016 ve 2017 yılları için tahakkuk ettirilen ruhsat bedellerinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin … esasına kayden açılan davada; idarece makul bir sürede inceleme yapılmadığından, idarenin kendi iç işleyişinde yaşanan gecikmeler sebebiyle denetimin geç yapılması halinde sorumluluğun davacı şirkete yüklenemeyeceği gerekçesi ile iptal kararı verildiği, sonuç itibari ile idarenin denetim yükümlülüğünü yerine getirebileceği makul bir süre olmaksızın 30/12/2014 tarihinde terk talebinde bulunulduğu, bu sebeple davaya konu ruhsat sahası için işletme ruhsat bedeli tahakkuku yönünden tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Terk talebinin idareye iletildiği tarihten itibaren artık maden sahasında yapılacak iş ve işlemlerin tamamının terk talebine yönelik işlemler olduğu, sahanın can ve mal emniyetine uygun olarak terkinin sağlanmasına yönelik kararlar alınacağı ve ruhsat sahibine yalnızca bu hususa yönelik yükümlülükler yüklenebileceği, bu yükümlülüklerin ruhsat sahibi tarafından yerine getirilmemesi durumunda idarece yerine getirilerek terk hususunun sağlanacağı, 30/12/2014 tarihli dilekçe ile maden sahasını terk edeceğini davalı idareye bildiren ve 2015 yılı içinde alanda madencilik faaliyeti yürütmediği mahalli tetkik raporu ile tespit edilen davacı şirketin, bu tarihten itibaren maden sahası ile ilgili sorumluluk ve yükümlülüğü terk işlemleri ile sınırlı olup, fiilen faaliyette bulunmadığı ve terk ettiği maden sahasına ilişkin olarak, madencilik faaliyeti karşılığı alınan ruhsat bedelinin terk tarihinden itibaren istenilmesine olanak bulunmaması karşısında, davacı adına 2015 yılı ruhsat bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusu kabul edilerek ... İdare Mahkemesi'nce verilen … günlü ve E:…, K:… sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Genel Müdürlüğe sunulan 23.01.2017 tarihli terk eksiklik dilekçesi ekinde mahallinde tetkik heyetinin tespit ettiği eksikliklerin tamamlandığının belirtilmesi üzerine ruhsatın terk işleminin 23.01.2017 tarihi itibariyle yapıldığı, 23.01.2017 tarihine kadar ruhsat yürürlüğü devam ettiğinden bu tarihe kadar olan dönem için 2015 yılı harç borcunun tahsil işleminin iptal edilmesini gerektiren bir durum söz konusu olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, 30.12.2014 tarihli dilekçe ile maden sahasının terk edileceğinin idareye bildirildiği,2015 yılı içinde madencilik faaliyetinde bulunmadığı, maden sahası ile ilgili sorumluluk ve yükümlülüklerinin terk işlemleri ile sınırlı olduğu, maden faaliyeti karşılığı olarak alınan ruhsat bedelinin terk tarihinden itibaren istenilmesine olanak bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı'na hitaben yazılan … tarihli … sayılı yazı ile davacı şirketin ... ili Mecitözündeki Sicil: 69301 sayılı IV-b grubu ruhsatının 2015 yılına ait ruhsat harcını ödemediğinin bildirilmesi üzerine, davacının Vergi Dairesindeki alacağından kesinti yapıldığı, davacı tarafından 01.03.2019 tarihli dilekçe ile Yenibosna Vergi Dairesine başvurularak şirket hesabından yapılan kesintinin nedeninin sorulduğu, Vergi Dairesinin … tarihli E…. sayılı cevabi yazısıyla, davalı idarenin … tarihli E… sayılı yazısı üzerine şirket adına tahakkuk fişi düzenlendiği, şirketlerinin Kozanlı Vergi Dairesinden alacağı olan ''mahkeme harç bedeli''nin Daireleri alacağına aktarılarak ilgili borcun bu alacaktan tahsil edildiğinin ifade edilmesi üzerine davacı tarafından 19.04.2019 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurularak terk işlemlerinin devam ettiği ruhsatı ile ruhsat harç bedeli ödenmemesi gerektiği belirtilerek ilgili Vergi Dairesi nezdinde yapılan kesintinin iade edilmesinin istenildiği, talebinin ruhsatın terk tarihinin Genel Müdürlük sistem kayıtlarında 23.01.2017 olduğu, bu tarihe kadar ruhsatın yürürlükte olduğundan 2015 yılı harç borcunun tahsil işleminin iptal edilmesini gerektiren bir durum olmadığından bahisle reddine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarihli E…. sayılı işlemi ile ruhsat bedeli tahakkukuna ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarihli E…. sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinde "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne; "Ruhsatın hükümden düşmesi ve terk edilen alanlarda alınacak tedbirler" başlıklı 32. maddesinde, "Ruhsat sahibi sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir imalat haritası ve maden jeoloji haritasını Genel Müdürlüğe vermek suretiyle terk talebinde bulunabilir.

Herhangi bir nedenle hükümden düşmüş veya ruhsat hukuku yürürlükte olan sahalarda terk edilen alanlarda ruhsat sahibi gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir teknik belgeleri Genel Müdürlüğe vermek zorundadır.
Ruhsat sahibi yukarıda belirtilen tedbirleri en geç bir yıl içinde almak ve işletme faaliyetinde bulunulan alanı işletme projesi doğrultusunda çevreye uyumlu hale getirmek zorundadır.
Verilen bu sürede çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınmaması durumunda tedbir alınana kadar sorumluluk ruhsat sahibinin olması şartıyla, bu durum valiliğe bildirilir. Çevre ile uyum çalışması için gerekli tedbirler, çevreye uyum planına uygun olarak orman arazilerinde ilgili orman idaresi, diğer alanlarda il özel idareleri veya valilikler tarafından yerine getirilir. Orman idaresi, il özel idaresi veya valilik tarafından çevre ile uyum planına uygun olarak yapılan masraflar, ruhsat bedelinden çevre ile uyum planı çalışmaları için emanete yatırılan tutarlardan karşılanır. Teminatların yeterli olmaması durumunda çevre ile uyum planı çerçevesinde eksik kalan masrafların ödenmesi için ruhsat sahibine bir ay ödeme süresi verilir. Süresinde ödenmeyen ve Genel Müdürlük tarafından ilgili vergi dairesine bildirilen tutarlar 6183 sayılı Kanuna göre ruhsat sahiplerinden tahsil edilir. İlgili idare tarafından çevreye uyum planı dışında başkaca bir proje veya uygulama yapılması hâlinde buna ilişkin masraflar, ilgili idare tarafından karşılanır ve ruhsat sahibinden herhangi bir bedel talep edilmez..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın çözümünün davacının ... ili Mecitözü ilçesindeki Sicil: 69301 sayılı maden işletme ruhsatı için davalı idare nezdinde 30.12.2014 tarihinde terk talebinde bulunduğundan bahisle 2015 yılı Ocak ayı tahakkuk eden ruhsat bedelinden sorumlu tutulup tutulmaması noktasında toplanmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı her ne kadar 30.12.2014 tarihinde ruhsatı terk etme iradesini idareye iletmişse de, terk talebi üzerine mahallinde yapılan tetkik sonucu düzenlenen 09/07/2015 tarihli heyet raporunda; "ruhsat sahasında ruhsat öncesi dönemde açılmış küçük galeri ağızlarının bulunduğu, bu galerilerin derinliğinin yaklaşık 2-3 metre civarında olduğunun gözlendiği, galerilerin devamının nasıl olduğunun bilinmemesi sebebiyle can ve mal emniyeti açısından tehlike arz ettiği, bu nedenle galeri ağızlarının insan ve hayvan geçemeyecek şekilde kapatılmasına müteakip terk talebinin kabul edilmesinin uygun olacağı" görüşlerine yer verilmiştir.
İdarenin … tarihli E…. sayılı yazısı ile terk talebinin değerlendirilebilmesi için galeri ağızlarının insan ve hayvan geçmeyecek şekilde kapatılması, fotoğraflanması ve fotoğrafların yazının tebliğinden itibaren iki ay içinde Genel Müdürlüğe sunulması gerektiği, aksi halde talebin değerlendirilmeyeceği saha ile ilgili sürecin devam edeceğinin belirtildiği, davacı tarafından idareye sunulan … tarihli … sayılı terk eksiklik dilekçesi ile ilgili eksikliklerin tamamlandığının belirtilmesi üzerine bu durumun … tarih … sayılı yazı ile davacının terk talebinin mahallinde tetkik

heyetince uygun bulunması üzerine dava konusu ruhsatın terk talebi eksikliklerin tamamlandığı 23.01.2017 tarihi itibariyle kabul edilmiştir.
Terk talebinde bulunulan bir ruhsat sahasında ruhsatla ilgili yükümlülüklerin sona ermesi için terk talebinin idarece kabul edilmesi gerekmektedir. Davalı idarece terk işlemleri için belli bir sürecin izlenmekte olduğu, bu kapsamda davacının sahasının mahallinde denetlendiği, anılan heyet tarafından davacının ruhsat sahasında birtakım eksikliklerin tespit edilerek bunların tamamlanması üzerine talebinin kabul edileceğine ilişkin bildirimde bulunulduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar davacı tarafından eksiklik yazısının kendisine tebligat yapılmadığı iddia etmişse de terk talebinin neticesinin ne olduğunun idare nezdinde sorgulanmadığı gibi 30.12.2014 tarihinde terk talebinde bulunulan ruhsat için tespit edilen eksikliklerin tamamlanmadan ruhsatın terk edilmek istenilmesiyle harç borcundan muaf tutulamayacağı açıktır. Bu nedenle yürürlüğü 23.01.2017 tarihine kadar devam eden ruhsat için 2015 yılı ruhsat harç borcunun tahsili işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla davanın reddine ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu kabul ederek dava konusu işlemin iptaline karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.