DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/1148 E.  ,  2023/6687 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1148
Karar No : 2023/6687

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait … plakalı araç ile yetkili belediyeden izin alınmadan yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi hükmü uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve …sayılı Sakarya İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü işlemi ile 5.010,00 TL idari para cezası düzenlenmesine ilişkin aynı tarih ve …sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; olayda, davacının, … plakalı aracıyla personel servis taşımacılığı işini yaptığı, servis aracının 18/12/2018 tarihinde arızalanması nedeniyle (aracın bakım ve onarımına dair bilgi belgeleri dilekçe ekinde sunulduğu) kısa bir süre olmak üzere taşımacılığını yaptığı işçi personeli davaya konu … plakalı özel aracıyla işyerine götürdüğü ve bu esnada bahse konu aracın durdurulduğu ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği; öte yandan 24/12/2018 tarihinde davacıya ait S plakalı araca ilişkin bir yıl süreli "personel servis aracı özel izin belgesi" alınarak çalışma ruhsatına ilişkin 2018 yılı vizesinin yapıldığı; arızalanan S plakalı servis araçlarını yine S plakalı araç ile ikame etmenin, Sakarya İlinde UKOME kararıyla getirilen Servis araçlarının sınırlı sayıda olması düzenlemesi dolayısıyla hayatın olağan akışında mümkün olmadığı, davacının S plakalı Servis aracına ve bu araca ilişkin servis aracı özel izin belgesine sahip oluşu, arızalanan servis aracının yerine ikame araç koyulamaması sonucunu doğuracak uygulamaların şehiriçi servis taşımacılığı hizmetinin aksamasına sebep olacağı hususları göz önünde bulundurulduğunda S plakalı aracının arızalanması nedeniyle ve kısa bir süre için başka bir araçla servis taşımacılığı yapan davacının aracının 60 gün süreyle trafikten men edilmesinde ve idari para cezası ile cezalandırılmasında hukuka ve hakkaniyete uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu, Sakarya Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin "Genel Hususlar" başlıklı 19-(9) maddesinde "...(S) plakalı işleticilerin araçlarının arızalanması halinde (S) plakasız bir araç ile servis yapamaz, arızalı aracın yerine çalışacak (S) plakalı aracın Yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olması gerekmektedir." düzenlemesinin bulunduğu, dava dosyasında S plakalı olmayan bir araçla personel servisi yapıldığının kabul edildiği, dosyaya sunulan belgelerin her zaman temin edilebilecek belgeler olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacıya ait … plakalı personel servis taşımacılığı yapan aracı 18/12/2018 tarihinde arızalanması nedeniyle davacıya ait … plakalı aracın 20/12/2018 tarihinde personel servisi yaptığı sırada yapılan denetimde yetkili belediyeden izin alınmadan yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle tesis edilen 60 gün trafikten men ve idari para cezası işlemlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
Sakarya Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin (Özel Halk Otobüsü, Minibüs, Dolmuş Taksi, ve Servis Araçları) "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu yönetmelik; kentin toplu taşıma hizmetlerini bir organizasyon altında bütünleştirmek temel ilkesine uygun olarak, Özel Halk Otobüsleri, Minibüsleri, Dolmuş Taksilerin ve servis araçlarının Sakarya Büyükşehir Belediyesi yönetim, yürütüm ve denetiminde Sakarya İl sınırları dâhilinde çalışma usul ve esaslarına ilişkin hükümleri kapsar." kuralı, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ise; ç) Çalışma Ruhsatı: İşleticilerin bu yönetmelik hükümlerine göre İdareden alacakları toplu taşıma aracı çalışma ruhsatını, ... ı) Güzergah: Toplu taşıma araçlarının kalkış noktası ile varış noktası arasında kalan, izin belgelerinde belirtilen yolları ve UKOME tarafından belirlenen taşımacılığın başladığı kalkış noktasından, bittiği varış noktasına kadar ara duraklar dâhil takip edilen yolu, ... t) Tahditli (S) Plaka: Bu yönetmelikte yer alan Umum servis araçlarını," ifade edeceği belirtilmiş, "Çalışma Ruhsatı ve Yenilenmesi" başlıklı 9. maddesinde; "(1) Bu yönetmelikte belirlenen esaslar çerçevesinde (J) (S) (T) ve (M) plakalı araçlara, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7/p maddesi ile 5393 sayılı Belediyeler Kanununda tanımlandığı gibi, toplu taşıma aracı olarak çalıştırılmak üzere, İdarece Çalışma Ruhsatı verilir. Bu belgenin araç içinde bulundurulması zorunludur. (2) Bulunduğu hatta faaliyet göstermeyen ve çalışma ruhsatı almayan işleticiler için UKOME Kararı ile süre belirlenir. Belirlenen süre içerisinde gerekli şartları sağlamayan işleticilerin hatları iptal edilir.(...) (9) İşleticilere sözleşme süreleri boyunca beşer yıllık çalışma ruhsatı verilecek ve her yıl (1 Ocak-31 Ocak arası) çalışma ruhsatlarına idare tarafından vize yapılacaktır.(...) kuralları, "Genel Hususlar" başlıklı 19. maddesinde; "(...) (9) S plakalı işleticilerin araçlarının arızalanması halinde S plakasız bir araç ile servis yapamaz, arızalı aracın yerine çalışacak S plakalı aracın yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olması gerekmektedir." kuralları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacıya ait … plakalı aracın, yine davacıya ait … plakalı personel servis aracının 18/12/2018 tarihinde arıza yapması nedeniyle taşıma işinin aksamaması amacıyla 20/12/2018 tarihinde geçici olarak kullanıldığı, davacı tarafından (S) plakalı aracın arıza yaptığına dair ulaşım hizmetleri konusunda davacının muhatabı olan Büyükşehir Belediyesi'ne makul sürede yapılan bir arıza bildiriminin dosyada bulunmadığı, Dairemizce makul süreden kastedilen tarihin arızanın gerçekleştiği gün veya ertesi gün olarak kabul edilebileceği, davacı tarafından dosyaya sunulan arıza yapan (S) plakalı araca ilişkin Personel Servis Aracı Özel İzin Belgesi hakkında, … tarihli … sayı, … Esas No konulu, 04/01/2019 tarihli … İdare Mahkemesi yazısı ilgi tutularak Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen yazı içeriğinde; (S) plakalı araca ait "Personel Servis Aracı Özel İzin Belgesi" başvurusunun 24/12/2019 tarihinde dava konusu işlemlerden sonra yapıldığı, yani arıza yaptığı belirtilen (S) plakalı aracında işlem tarihi itibarıyla izin belgesi bulunmadığı, davacı tarafından dosyaya sunulan 24/12/2018 tarihli Sakarya Otobüsçüler ve Servis Araçları Odası'nın Trafik Denetleme Birimlerinin dikkatine hitaplı (S) plakalı aracın arızası nedeniyle … plakalı aracın kullanımına müsaade edilmesi içerikli yazı ile 18/12/2018 tarihli … Dizel Oto Tamirhanesi kaşeli - imzalı (S) plakalı aracın ağır bakıma alındığına ilişkin yazının bulunduğu görülmüştür.
Bu durumda; davacı tarafından, (S) plakalı aracın arıza yaptığı 18/12/2018 tarihinden itibaren makul sürede Büyükşehir Belediyesi'ne arıza bildirimi yapılmadığı, dava konusu araca ilişkin geçici izin belgesi alınmadığı, dosyaya sunulan arızaya ilişkin Otobüsçüler ve Servis Araçları Odası yazısının işlem tarihinden sonra düzenlendiği ve kolluğu bağlayıcı bir etkisi bulunmadığı, tamirci yazısının ise istek üzerine her zaman temin edilebileceği, davacının personel servis taşımacılığı yapması nedeniyle tabi olduğu Sakarya Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği'nin 19-(9). maddesinde, (S) plakalı araçların arıza yapması halinde yerine geçecek aracın (S) plakalı olması gerektiği düzenlemesinin yer aldığı görüldüğünden dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 01/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.