DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/9950 E.  ,  2023/7932 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/9950
Karar No : 2023/7932

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Termal Sağlık Tur. İnş. Gıda Org. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Su ve Kanalizasyon Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, Erzin ilçesinde, … Termal Otel unvanıyla faaliyet gösteren davacı şirketin en düşük su tarifesinin %25'i geçmeyecek şekilde faturalandırma talebinin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile HATSU 2015 Mali Yılı Ücret Tarifesinin ilgili kısmının ve Hatay ili, Erzin ilçesi genelinde uygulanan İşyeri Su Satış Tarifesinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; … tarih ve … sayılı işlem ile HATSU 2015 Mali Yılı Ücret Tarifesi'nin ilgili kısmı yönünden, 6360 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin 15. fıkrasında, bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin beş yıl süreyle en düşük tarifenin %25'ini geçmeyecek şekilde belirleneceği açıkça kurala bağlanmış olup; 6360 sayılı Kanun ile Hatay ilinin büyükşehir belediyesi statüsüne dönüşerek, ilçelere bağlı köylerin tüzel kişiliğinin kaldırılarak mahalleye dönüştüğü, davacı şirketin yerleşik sınırları içerisinde faaliyet gösterdiği Başlamış Köyü'nün de bu kapsamda mahalleye dönüştüğü anlaşıldığından; anılan Kanun hükmü uyarınca davacı şirketin içme ve kullanma suları için en düşük su tarifesinin %25'i geçmeyecek şekilde faturalandırması gerekirken aksi yönde tesis edilen işlem ile anılan Kanun hükmüne aykırı olarak getirilen tarifenin köy iken mahalle olan yerlere ilişkin 5216 ve 6360 sayılı Kanunlar ile HATSU Genel Müdürlüğü hizmet alanına giren köyler için ayrıca ücret belirlenerek, bu uygulamanın 5216 sayılı Kanun ile HATSU Genel Müdürlüğü hizmet alanına giren köylerde yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra abone olanlar için uygulanmayacağı yönündeki istisna kuralda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline; Hatay ili, Erzin ilçesi genelinde uygulanan İşyeri Su Satış Tarifesi kısmı yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve … , K:… sayılı kararıyla, 6360 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinin 15. fıkrası ile düzenlemenin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, düzenlemenin köy statüsünde iken içme ve kullanma suyu ile ilgili altyapı hizmetlerinden faydalanan kişilerin anılan hizmetlerin büyükşehir belediyesince yerine getirilmesi sonrasında nasıl bir ücretlendirilmeye tabi tutulacaklarına yönelik bir düzenleme olduğu, dolayısıyla sadece tüzel kişiliği kaldırılmış bir köyde bulunmanın doğrudan indirimden faydalanma sonucunu doğurmayacağı, hizmetten faydalanma şartının köy tüzel kişiliği sona ermeden önce de var olması gerektiği anlaşılmakta olup, bu kapsamda 2015 yılı Ücret Tarifesinin "Köy iken Mahalle olan Yerler" başlığı altında yer alan ücretlerin, 5216 sayılı Kanun ile HATSU Genel Müdürlüğü hizmet alanına giren köylerde Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra abone olanlar için uygulanmayacağına ilişkin düzenlemenin 6360 sayılı Kanuna aykırı olduğu yönündeki davacı iddiası ve bu doğrultuda en düşük su tarifesinin %25'ini geçmeyecek şekilde faturalandırma talebi yerinde görülmediğinden, davanın reddi gerekirken, dava konusu işlemlerin iptaline yönelik mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararın iptale yönelik kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 1. maddesinin 15. fıkrası uyarınca tüzel kişiliği kaldırılan köylere yönelik istisna getirildiği, anılan maddede abonelik tarihine yönelik istisna öngörülmediği, diğer hiçbir büyükşehir belediyesinin içme suyu tarifelerinde de bu şekilde bir istisnaya yer verilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin, Hatay ili, Erzin ilçesinde … Termal Otel unvanıyla faaliyet gösterdiği, Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile 2015 yılına ait ücretler tarifesinin belirlendiği, söz konusu tarifenin köy iken mahalle olan yerlere ilişkin kısmında 5216 ve 6360 sayılı Kanunlar ile HATSU Genel Müdürlüğü hizmet alanına giren köyler için ayrıca ücret belirlendiği, ancak bu uygulamanın 5216 sayılı Kanunlar ile HATSU Genel Müdürlüğü hizmet alanına giren köylerde yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra abone olanlar için uygulamayacağı yönünde istisna getirildiği, davacı şirketin, en düşük su tarifesinin %25'ini geçmeyecek şekilde faturalandırma talebinin … tarih ve … sayılı işlem ile reddi üzerine bu işlem ile HATSU 2015 Mali Yılı Ücret Tarifesi'nin ilgili kısmının ve Hatay ili genelinde uygulanan İşyeri Su Satış Tarifesi'nin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu'nun 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek," hükmüne; 23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masraflave bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.
" hükmüne; Ek-5. maddesinde ise "Bu kanun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanır" kuralına yer verilmiştir.
06/12/2012 gün ve 328489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde "(1) Bu Kanunun; a) 1 inci maddesi; 2 nci maddesi; 3 üncü maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları; 4 üncü maddesi; 5 inci maddesi; 6 ncı maddesi; 7 nci maddesiyle değiştirilen 5216 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi; 5216 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin hükmü hariç 13 üncü maddesi; 22 nci maddesi; 25 inci maddesi; 5779 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin değiştirilen ikinci fıkrası hariç 26 ncı maddesi; geçici 1 inci maddesinin altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onüçüncü, onbeşinci, onaltıncı, onyedinci ve yirmidördüncü fıkraları; geçici 2 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları ilk mahalli idareler genel seçiminde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde," yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 1. maddesinin 1. bendinde "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.", 3. bendinde "Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır." ve geçici 1. maddesinin 15. bendinin işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle "Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ....... Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2 nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Kanun maddesinde atıf yapılan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2 nci maddesinde de "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur. Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür " hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, Hatay ili, Erzin ilçesi, … mahallesinde faaliyet gösteren davacı şirketin, faaliyette bulunduğu Başlamış Köyü'nün tüzel kişiliğinin 6360 sayılı Kanun ile kaldırılarak mahalle statüsüne dönüştürüldüğü açıktır.
İdarelerce tesis edilen genel düzenleyici işlemlerde, üst hukuk kurallarına aykırı ya da üst normları daraltıcı, kısıtlayıcı hükümlere yer verilmemesi gerektiği tabiidir. Başka bir ifadeyle idarelerce düzenleyici işlem tesis edilirken normlar hiyerarşisi ilkesine uyulması zorunludur.
6360 sayılı Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği öngörülmüştür. Anılan maddede, tüzel kişiliği kaldırılan köylerdeki içme ve kullanma suları aboneleri yönünden, söz konusu tarifeden yararlanabilecekler açısından abone olunan tarihe ilişkin herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir.
Her ne kadar anılan maddenin gerekçesiyle birlikte yorumlanmasında bir engel bulunmamakta ve temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında da bu yöntem benimsenmekte ise de, madde gerekçesinde indirimli tarifeden yararlanılacak tarihe ilişkin bir belirleme yapılmadığı görüldüğünden, gerekçenin madde metnini daraltacak şekilde yorumlanmasının isabetli olmadığı kanaatine varılmıştır.
Sonuç olarak, davalı idarece tesis edilen HATSU 2015 Mali Yılı Ücret Tarifesinde "Köy İken Mahalle Olan Yerler" başlığı altında yer alan en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde faturalandırılacaklar arasında 5216 sayılı Kanun ile HATSU Genel Müdürlüğü hizmet alanına giren köylerde Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra abone olanların kapsam dışı bırakılarak Kanun'da öngörülmeyen bir istisna getirildiği anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, davacı şirketin, en düşük su tarifesinin %25'ini geçmeyecek şekilde faturalandırma talebinin … tarih ve … sayılı işlem ile HATSU 2015 Mali Yılı Ücret Tarifesi'nin ilgili kısmında hukuka uyarlık bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 27/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.