DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/7739 E.  ,  2023/7043 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/7739
Karar No : 2023/7043

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı- …
VEKİLİ : Av. …
2- DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER
1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; Kırklareli, Lüleburgaz İlçesinde faaliyette bulunan ticari taksi durakları ve ticari taksilerin güncellenmesi ile taksi durak hakkı bulunup da bu meclis kararının tebliğinden itibaren 120 gün süre içerisinde taksi alarak taksicilik faaliyetine başlamayanların durak haklarının düşürüleceğine ilişkin … tarih ve … sayılı Lüleburgaz Belediyesi Meclis Kararının davacının aleyhine olan son iki paragrafının ve Işıklar Taksi durağındaki durak hakkına bağlı olarak ticari taksicilik faaliyetine başlamasının uygun olduğuna dair kararın verilmesine yönelik 09.10.2017 tarihli başvurusunun, meclis kararında belirtilen sürede taksi alarak ticari taksicilik faaliyetine başlamadığından bahisle reddine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, ilgili taksi durağında hak sahibi olan davacıya yapılan tebligat belgesi incelendiğinde, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca tebligatta bulunması zorunlu olan adres bilgisinin bulunmadığı, tebligatın … isimli kişiye tebliğ edilmesine rağmen anılan Kanunun hangi maddesi uyarınca tebliğ edildiğinin belirtilmediği, bu sebeple yapılan tebligatın 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre usulüne uygun şekilde yapılmadığı, bu durumda, davacıya usulüne uygun olarak tebligat yapılıp süre verildikten sonra davacının durak hakkının düşürülüp düşürülmeyeceğinin belirlenmesi gerekirken, usulüne aykırı şekilde yapılmış bir tebligat esas alınmak suretiyle, davacının 120 gün süre içerisinde araç alıp faaliyette bulunmadığından bahisle durak hakkının düşürülmesi ve başvurusunun reddi yönünde tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve hakkaniyete uygunluk görülmediği sonucuna varıldığı gerekçesi ile, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı belediye tarafından; dava konusu meclis kararının usulüne uygun olarak durak başkanlığına bildirildiği, ayrıca ilan yoluyla duyurulduğu, durak başkanlığının üyesine bildirim zorunluluğu bulunduğu, davacının ticari işini terk ettiği, vergi kaydını kapattığı hususları ileri sürülmüş olup, davalı yanında müdahiller tarafından da; davacının ticari işini terk ettiği, vergi kaydını sildirdiği, meclis kararından haberdar olmadığını iddia etmesinin ise iyi niyet kurallarıyla bağdaşmadığı hususları ileri sürülerek, temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın dava konusu meclis kararına ilişkin kısmı yönünden bozulması, bireysel işlem yönünden ise gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Lüleburgaz Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile, aralarında davacının hak sahibi olduğu taksi durağının da bulunduğu ilçedeki bütün taksi duraklarının üye sayıları, çalışan üye sayıları, durakta durabilecek araç sayılarının belirlenerek güncelleme çalışması yapıldığı, aynı kararda, söz konusu meclis kararının durak başkanlıklarına ve ilgililerine 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca tebliğ edilmesine ve bu tebliğ işlemlerinden itibaren durak hakkı bulunup da taksisi bulunmayanların 120 gün süre içerisinde araç alıp taksicilik faaliyetine başlamamaları durumunda ilgili durak başkanlıklarınca durak haklarının düşürülmesi yönünde karar verildiği, anılan meclis kararında davacının Işıklar Taksi durağında durak hakkının bulunduğu ancak ticari taksicilik faaliyetinde bulunmadığının belirlendiği, daha sonra davacının söz konusu durak hakkına bağlı olarak ticari taksicilik faaliyetine başlamasının uygun olduğuna dair kararın verilmesine yönelik olarak Lüleburgaz Belediyesine yaptığı 09.10.2017 tarihli başvurusu, meclis kararında belirtilen sürede taksi alarak ticari taksicilik faaliyetine başlamadığından bahisle Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işlemi ile reddedildiği, bunun üzerine, davacı tarafından … tarih ve … sayılı Lüleburgaz Belediyesi Meclis Kararının aleyhine olan son iki paragrafının ve Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; belediyenin, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla ulaşım, şehir içi trafik hizmetlerini yapma veya yaptırmak
görev ve sorumlulukları arasında olduğu, 15. maddesinin (p) bendinde; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek, durak yerleri ile kara yolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında yer aldığı, aynı Kanunun 17. maddesinde; belediye meclisinin, belediyenin karar organı olduğu düzenlenmiş, 18. maddesinde; belediye meclisinin görev ve yetkilerine, 84. maddesinde ise; bu Kanunla, belediyenin sorumlu ve yetkili kılındığı görev ve hizmetlerle sınırlı olarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda bu Kanun hükümlerine aykırılık bulunması durumunda bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir." "Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın dava konusu davalı belediye meclis kararının son iki paragrafının iptali istemine ilişkin kısmında;
Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde, … tarih ve … sayılı Lüleburgaz Belediyesi Meclis Kararının davacının aleyhine olan son iki paragrafının iptalinin istenildiği, ancak İdare Mahkemesince iptali istenilen meclis kararının hukuken incelenip gerekçelendirilmek suretiyle ayrıca hüküm kurulması gerekirken, davacının bu istemi hakkında hukuka uygunluk denetimine yönelik olarak inceleme ve gerekçelendirme yapılmadığı, dava konusu işlem hakkında ayrıca hüküm kurulmadığı görülmektedir.
Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri olan taleple bağlılık ilkesi uyarınca, mahkemelerin tarafların talepleriyle bağlı olduğu, hukuka uygunluk denetimini taleple bağlı olarak yapmaları, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar vermemeleri gerekmektedir. İdare hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda, idare mahkemeleri davacının istemi ile bağlı olduğundan, bu istemi daraltacak veyahut genişletecek biçimde karar verilebilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda; davacı tarafından iptali talep edilen davalı belediye meclis kararının son iki paragrafı yönünden, İdare Mahkemesince hukuki inceleme yapılmadığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığından, kararın bu kısmının incelenerek hukuki denetiminin yapılmak üzere bozulması gerekmektedir.
Temyize konu kararın dava konusu davalı belediye başkanlığı işleminin iptali istemine ilişkin kısmına gelince;
Davacının durak hakkına bağlı olarak ticari taksicilik faaliyetine başlamasının uygun olduğuna dair kararın verilmesine yönelik 09.10.2017 tarihli başvurusunun, … tarih ve … sayılı Lüleburgaz Belediyesi Meclis Kararında belirtilen sürede taksi alarak ticari taksicilik faaliyetine başlamadığından bahisle reddine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının … tarih ve E… sayılı işleminin, İdare Mahkemesince işleme dayanak alınan meclis kararının davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği gerekçesiyle iptal edildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla reddedildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde, belediye ve mücavir alan sınırları içerisindeki her türlü toplu taşıma araçları ile sayılarını, zaman ve güzergâhlarını, durak yerlerini belirlemenin belediyenin yetki ve imtiyazları arasında yer aldığı açıkça belirtilmekle birlikte, anılan yetkinin belediyenin hangi organı tarafından kullanılacağı hususuna açıkça yer verilmediğinden, bu yetkinin kim tarafından kullanılacağının tespit edilmesi gerekmektedir.
Belediye Meclisinin, belediyenin karar organı olması ve ilgili kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluştuğu göz önünde bulundurulduğunda, karar organı olan Belediye Meclisinin görev ve yetkilerinin, yasada tahdidi olarak sayılan görev ve yetkilerle sınırlı olmadığı, 5393 sayılı Kanunda belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılan diğer konularda da görevli ve yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, taksi durak hakkı ve bu hakka bağlı ticari taksi faaliyetine ilişkin işlemin belediye meclisince değerlendirilip karara bağlanması gerekirken, Lüleburgaz Belediye Başkanlığınca tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamakta ise de, sonucu itibariyle yerinde görülen temyize konu kararın bu kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Davalı ve davalı yanında müdahillerin temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının;
a) Davalı belediye meclis kararının iptali istenilen kısmı yönünden incelenerek karar verilmek üzere BOZULMASINA,
b) Davalı belediye başkanlığı işlemin iptaline ilişkin kısmının ise yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 12/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.