DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/7305 E.  ,  2023/5253 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/7305
Karar No : 2023/5253

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Müteahhitlik Hafriyat ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Maden işletme ruhsatı sahibi olan davacı tarafından; … sicil numarası ile kayıtlı maden sahasına ilişkin olarak, 2017 yılı için 32.886,00 TL işletme ruhsat bedeli (23.020,00 TL (%70) + 9.866,00 TL (%30) çevre uyum bedeli) tahakkukuna ilişkin işletme ruhsat bedelinin 10.962,00 TL'lik kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davacının işletme ruhsatı bulunmasına rağmen maden işletme faaliyeti bakanlık kararıyla sonlandırıldığı için, söz konusu maden sahasını aktif olarak kullanamadığının tartışmasız olduğu, idari bir karar nedeniyle söz konusu alanda faaliyette bulunulamamasına rağmen bu alana ilişkin işletme ruhsat bedeli ve çevre uyum bedeli istenilmesinde hakkaniyete ve hukuka uygunluk bulunmadığı, nitekim ... İdare Mahkemesi'nin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ve ... İdare Mahkemesi'nin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı da dikkate alındığında, davacı şirketin 3213 sayılı Kanun'dan doğan sorumlulukların yerine getirmesinin istenmesine ilişkin dava konusu işlemin 2017 yılı için 32.886,00 TL işletme ruhsat bedeli (23.020,00 TL (%70) + 9.866,00 TL (%30) çevre uyum bedeli) tahakkukuna ilişkin işletme ruhsat bedelinin 10.962,00 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ruhsat alanında değil izin alanında değişikliğe gidildiği, bu nedenle ruhsat bedelinde 10.962,00 TL tahakkuk ve tahsilatın düşülmesi Kanun'un tanımına uygun olmadığı, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 2 sayılı tablosunda yer alan İşletme Dönemi Ruhsat Bedel Tablosunun Maden Grubu IV ile ilgili 100,01 ha-500,00 ha arası için 3 katsayısı ile uyuşmadığı, 2017 yılı ruhsat bedeli için Kanun'a göre indirim yapılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 31/10/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X)- Dava; maden işletme ruhsatı sahibi olan davacı tarafından; ... sicil numarası ile kayıtlı maden sahasına ilişkin olarak, 2017 yılı için 32.886,00 TL işletme ruhsat bedeli (23.020,00 TL (%70) + 9.866,00 TL (%30) çevre uyum bedeli) tahakkukuna ilişkin işletme ruhsat bedelinin 10.962,00 TL'lik kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun Tanımlar başlıklı 3. Maddesinde; ''Ruhsat Bedeli: (Ek tanım: 04.02.2015 - 6592 S.K/Madde 2) Taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar; arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutar'' olarak ifade edildiği, 13. Maddesinde: ''Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi dışındaki illerde il özel idaresi hesabına yatırılır...'' ; 29. Maddesinde: Ruhsat sahibi, her yıl nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıl içinde gerçekleştirdiği işletme faaliyeti ile ilgili teknik belgeleri, işletme faaliyet raporunu ve işletme sahasında arama yapmış ise arama ile ilgili bilgileri Genel Müdürlüğe vermekle yükümlüdür. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde 30.000 TL idari para cezası uygulanır. Yükümlülük yerine getirilinceye kadar üretim faaliyeti durdurulur...'' , 32. Maddesinde: Ruhsat sahibi sahasında gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir imalat haritası ve maden jeoloji haritasını Genel Müdürlüğe vermek suretiyle terk talebinde bulunabilir. Herhangi bir nedenle hükümden düşmüş veya ruhsat hukuku yürürlükte olan sahalarda terk edilen alanlarda ruhsat sahibi gerekli emniyet tedbirlerini almak ve sahanın son durumunu gösterir teknik belgeleri Genel Müdürlüğe vermek zorundadır. Ruhsat sahibi yukarıda belirtilen tedbirleri en geç bir yıl içinde almak ve işletme faaliyetinde bulunulan alanı işletme projesi doğrultusunda çevreye uyumlu hale getirmek zorundadır. Verilen bu sürede çevre ile uyum planı çerçevesinde gerekli güvenlik önlemlerinin ve çevresel önlemlerin alınmaması durumunda tedbir alınana kadar sorumluluk ruhsat sahibinin olması şartıyla, bu durum valiliğe bildirilir. Çevre ile uyum çalışması için gerekli tedbirler, çevreye uyum planına uygun olarak orman arazilerinde ilgili orman idaresi, diğer alanlarda il özel idareleri veya valilikler tarafından yerine getirilir. Orman idaresi, il özel idaresi veya valilik tarafından çevre ile uyum planına uygun olarak yapılan masraflar, ruhsat bedelinden çevre ile uyum planı çalışmaları için emanete yatırılan tutarlardan karşılanır. Teminatların yeterli olmaması durumunda çevre ile uyum planı çerçevesinde eksik kalan masrafların ödenmesi için ruhsat sahibine bir ay ödeme süresi verilir. Süresinde ödenmeyen ve Bakanlık tarafından ilgili vergi dairesine bildirilen tutarlar 6183 sayılı Kanuna göre ruhsat sahiplerinden tahsil edilir. İlgili idare tarafından çevreye uyum planı dışında başkaca bir proje veya uygulama yapılması hâlinde buna ilişkin masraflar, ilgili idare tarafından karşılanır ve ruhsat sahibinden herhangi bir bedel talep edilmez. Çevre ile uyum çalışmasının Hazinenin özel mülkiyetindeki yerler ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde yapılması hâlinde uygulamanın yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.'' hükümleri yer almaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının uhdesinde bulunan maden ruhsatına dair ruhsat hukukunu sona erdirecek bir başvurusunun bulunmadığı, aynı ruhsat sahasına ilişkin olarak davacı tarafından, ruhsat sahasının İstanbul 3. havalimanı projesi ile çakıştığından madencilik faaliyetinde bulunamamasına karşın maden mevzuatı kapsamında ruhsat sahiplerine yüklenen mali, idari, çevresel, rehabilitasyon ve benzeri tüm yasal yükümlülüklerinin ortadan kaldırılması için davalı idarece düzenleme yapılması talebinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın … tarihli … sayılı işlemi ile ruhsat sahası için Maden Kanunundan doğan yükümlülüklerin ruhsat hukuku devam ettiği sürece devam edeceği belirtilerek reddi üzerine açılan davada; Dairemizin 28/09/2022 tarih ve E:2018/2587, K:2022/5223 sayılı kararı ile davacının dava konusu talebinin kendi özel durumu nedeniyle hakkında bir düzenleme yapılması istemini içerdiği, talebinin terk talebi şeklinde nitelendirilemeyeceği ve Maden Kanunundan doğan yükümlülüklerin ruhsat hukuku geçerliliği koruduğu sürece devam edeceği açık olduğundan ve kanunda idareye, olaya ve kişilere özgü düzenleme yapma yetkisi verilmediği gibi idarece kanuna aykırı şekilde düzenleme yapma yetki ve sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesince verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararın istinaf incelemesi sonucu Bölge İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun reddine yönelik kararın bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; Maden Kanunu kapsamında ruhsata ait yasal yükümlülüklerden sorumlu olmamak için ruhsat hukukunun sonlandırılması gerektiği, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile davacının beyanlarından, ruhsat hukukuna son verilmesi yönünde bir iradesi bulunmadığından Maden Kanunundan doğan ödemekle yükümlü olduğu işletme ruhsat bedelinin istenilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline dair karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin kararın bozulması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına katılmıyorum.

KARŞI OY : (XX)- Dava; maden işletme ruhsatı sahibi olan davacı tarafından; ... sicil numarası ile kayıtlı maden sahasına ilişkin olarak, 2017 yılı için 32.886,00 TL işletme ruhsat bedeli (23.020,00 TL (%70) + 9.866,00 TL (%30) çevre uyum bedeli) tahakkukuna ilişkin işletme ruhsat bedelinin 10.962,00 TL'lik kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacının işletme ruhsatı bulunmasına rağmen maden işletme faaliyeti bakanlık kararıyla sonlandırıldığı, söz konusu maden sahasını aktif olarak kullanamadığı açık olup, öte yandan Dairemizin E:2018/2587 esas sayılı dosyasında davacı tarafından yapılan ruhsat sahasının ... havalimanı projesi ile çakıştığından madencilik faaliyetinde bulunamamasına karşın maden mevzuatı kapsamında ruhsat sahiplerine yüklenen mali, idari, çevresel, rehabilitasyon ve benzeri tüm yasal yükümlülüklerinin ortadan kaldırılması için davalı idarece düzenleme yapılması talebinin terk talebi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu durumda; idari bir karar nedeniyle madencilik faaliyetinde bulunamayan ve ruhsat hukukuna son verilmesi yönündeki iradesini ortaya koyarak idareye başvuruda bulunan davacıdan 2017 yılı için 32.886,00 TL işletme ruhsat bedeli tahakkukuna ilişkin işletme ruhsat bedelinin 10.962,00 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmamakta olup, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği görüşü ile aksi yöndeki çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.