DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/3092 E.  ,  2024/3950 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3092
Karar No : 2024/3950

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...

2-(DAVALI) ... Bakanlığı adına...Gümrük Müdürlüğü- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Geçici ithalat rejimi kapsamında davacının sevk ve idaresinde ... tarihinde yurda giriş yapan ... plakalı taşıtın yurt dışına çıkarılmadığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesinin 1. fıkrası uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bozma kararı üzerine, dosyanın incelenmesinden, ticari kullanıma mahsus kara taşıtının geçici ithalat rejimi kapsamında süresi içinde mazeretsiz olarak ihraç edilmemesi nedeniyle, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 238. maddesi hükmünün ihlal edildiği sonucuna ulaşılmakla beraber, anılan maddenin 7190 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik şeklinde, rejim hükümlerinin ihlali ile yurtta kalış süresinin ihlali şeklinde ikili bir ayrıma gidildiği, süre ihlali halinde ceza tutarında yükümlüler lehine düzenlemenin yapıldığı, olayda, gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında para cezası hesaplanmış ise de, gümrük mevzuatından kaynaklanan para cezaları bakımından da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen aracın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması nedeniyle 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca para cezasının, ithal eşyasının gümrük vergileri ile ilgili rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamına isabet eden kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; davalı idarece, uyuşmazlık konusu araçla ilgili davacı tarafından bir izahat yapılmadığı gibi kamu kurumları nezdinde yapılan araştırmalar neticesinde araca ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşılamadığı, aracın fiziken bulunamadığı dikkate alındığında, olayda 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi hükmünün uygulanamayacağı, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Geçici ithalat rejimi, serbest dolaşımda bulunmayan eşyanın ithalat vergilerinden tamamen ya da kısmen muaf olarak, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde kullanılması ve bu kullanım sırasındaki olağan yıpranma dışında, herhangi bir değişikliğe uğramaksızın yeniden ihracına olanak sağlayan hükümlerin uygulandığı rejimdir. Bu sebeple, geçici ithal edilen eşyanın kullanımdan doğan yıpranma dışında bir değişikliğe uğramadan, giriş ayniyatına uygun, rejim süresi içerisinde gümrük bölgesini terk etmesi gerekir.
Geçici İthalat Sözleşmesinin 9. maddesine göre, ticari kullanıma mahsus taşıma araçları ithal edildikleri taşıma işlemleri tamamlanır tamamlanmaz yeniden ihraç edileceklerdir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda geçici ithalat rejiminin ihlaline bağlanan sonuçlar usulsüzlük cezası ve rejim ihlali cezası olarak ikiye ayrılmıştır. Geçici ithal edilen eşyanın rejim süresinin bitiminden itibaren iki aylık süre içerisinde (taşıtlarda üç aylık süre içerisinde) yurt dışına çıkması halinde usulsüzlük cezası (241/3-l, 4-g, 5-b) uygulanmaktadır. Taşıtın, rejim süresi içerisinde fakat gümrük idaresinin bilgisi dışında yurt dışına çıkarılması halinde de usulsüzlük cezası (241/3-m) uygulanmaktadır.
4458 sayılı Kanun'un 7190 sayılı Kanun değişiklikleri işlenmiş halinde, geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlalinde uygulanacak genel hüküm, Kanun’un 238/1-a maddesi olup, fıkra gümrüklenmiş değerin iki katı oranında para cezası verilmesini öngörmektedir. Bununla birlikte, rejim ihlaline konu taşıtın geçici ithal edilen özel kullanıma mahsus kara taşıtı olması halinde, dahilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejiminde eşyanın izin verilen yerlerde tespiti halinde ve geçici ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde özel hükümler uyarınca daha düşük cezalar uygulanması öngörülmüştür. Madde metninde açık olmamakla birlikte, 7190 sayılı Kanun'un gerekçesinden, (d) bendi ile getirilen hükmün izin süresinin aşımı fiilinde, ithal eşyasının tahsis yeri, tahsis amacı ve giriş ayniyetine uygun olarak bulunduğunun tespit edilmesi haline ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının geçici ithalinde rejim ihlali türünün izin süresinin mazeretsiz aşımı olması veya yurtta kalış süresi aşılarak eşyanın yurt dışı edilmek istenmesi halinde lehe hükmün uygulanması gerekmektedir.
Diğer yandan, hangi eylemlerin rejim ihlali sayılayacağına ilişkin olarak Kanun'da bir belirleme yapılmamışsa da, “geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde” ifadesi kullanıldığından, Milletlerarası Sözleşme, Kanun ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinden çıkarılabilecek olan ihlal sebepleri arasında eşyanın amacına aykırı kullanılması, yeniden ihraç edilmemesi-yurtta bırakılması, belirlenen süreden fazla yurtta kalması, ayniyatının değiştirilmesi, Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilerce veya yurt içi taşımacılıkta kullanımı sayılabilir.
Yukarıdaki mevzuatın değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin uygulanabilmesi için geçici ithal edilen eşyanın mevcut, gümrük gözetiminden çıkarılmamış yani eşyaya gümrük mevzuatının uygulanabilir olması gerekmektedir. Maddi olayda, eşyanın akıbetinin dosya kapsamı bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı dikkate alındığında, 238/1-d hükmünün uygulanması mümkün olmadığından, geçici ithal edilen eşyanın yasal süresi içerisinde yurt dışına çıkarılmaması suretiyle rejim ihlali gerçekleşen olayda, lehe hükmün uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, 26/07/2016 tarihinde davacı adına Taşıt Takip Programına kayıt yapılan taşıta ilişkin olarak, 20/01/2017 tarihinde alınan ceza kararının 09/05/2018 tarihinde tebliği üzerine, davacı tarafından davalı idareye yapılan itiraz başvurusunda ve yargı yoluna gidilmesi nedeniyle verilen dava dilekçesinde aracın akıbetinin bilinmediğinin beyan edildiği, davalı idarece resmi kurumlar nezdinde yapılan araştırmada araca ilişkin bilgi ve belgeye ulaşılamadığı, öte yandan, davacının da aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında olayla ilgili yapılan ceza yargılamasının ...Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, geçici ithal edilen taşıtın akıbetine ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşılamadığı anlaşılan olayda, taşıtın yurt dışı edilmediğinden bahisle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, yurtta kalış süresinin ihlal edildiğinin kabulü ile, lehe kanun değerlendirmesi yapılmak suretiyle verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz istemlerinin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine 03/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.