DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2023/305 E.  ,  2023/4979 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/305
Karar No : 2023/4979

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü - …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında Rusya menşeli olarak beyan ve ithal edilen "antrasit" ticari isimli eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesinin ilgili ticaret ve sanayi odasınca düzenlenmediği ve sahte olduğundan bahisle 25/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazların reddine ilişkin ... tarihli ve ...sayılı bölge müdürlüğü işlemleri ile bu işlemler üzerine ödenen tutarların 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki … tarih ve … sayılı bölge müdürlüğü işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı adına alınan ek tahakkuk ve para cezası kararlarına vaki itirazların reddine dair 61 ve 62 sayılı işlemlerin usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle bu işlemlerin kesinleştiğinden söz edilemeyeceği, olayda, davacı tarafından sonradan ibraz edilen menşe belgesinin Rusya yetkili makamlarınca düzenlenmediği ve eşyanın Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu hususlarında davalı idarece herhangi bir inceleme ve araştırmanın yapılmadığı, dolayısıyla, ithal edilen eşyaların ek mali yükümlülük gerektiren Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu varsayımıyla ek tahakkuk ve para cezası kararı alınmasında ve bu kararlara vaki itirazların reddine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, ek tahakkuk ve ceza kararlarına vaki itirazların reddi yolundaki işlemlerin yukarıda açıklanan gerekçeyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından, bu işlemler üzerine ödenen tutarların iadesi talebinin reddi işlemine vaki itirazın reddine dair işlemde de hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Ek tahakkuk ve ceza kararlarının kesinleştiği, bu nedenle iade talebinde bulunmasının hukuka aykırı olduğu, ödeme emriyle ilgili ayrı bir dava devam etmekte iken ödeme emrinin dayanağı ek tahakkuk ve ceza kararlarıyla ilgili yeni bir dava açılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı, ek tahakkuk ve ceza kararlarına konu olan beyannamenin tescili üzerinden 6 aylık sürenin geçtiği, beyanname muhteviyatı eşyanın ATR dolaşım belgesi eşliğinde Avrupa Birliği ülkelerinden gelmediği, beyannamenin tescili anında ekinde sahte olduğu tespit edilen menşe şehadetnamesinin bulunduğunun anlaşılması nedeniyle sonradan düzenlenen menşe şehadetnamesinin Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesi kapsamına girmediği, tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Olayda, eşyaya ait konşimentoya göre eşyanın Rusya'ya ait limanlardan yüklenip ithal edildiği, ihracatçı firmaca gönderilen ve davacı tarafından itiraz aşamasında gümrüğe ibraz edilen Rusya yetkili makamlarından temin edilen ve orijinal olduğu belirtilen menşe şahadetnamelerinin davalı idareye sunulmasına karşın, anılan belgelerin doğruluğu yönünde herhangi bir inceleme ve araştırmanın yapılmadığı, davacı tarafından eşyanın Rusya menşeli olduğunun ortaya konulduğu sonucuna ulaşıldığından, yukarıda açıklanan gerekçeyle işlemi iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden vergi dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında Rusya menşeli olarak beyan ve ithal edilen "antrasit" ticari isimli eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesinin ilgili ticaret ve sanayi odasınca düzenlenmediği ve sahte olduğundan bahisle 25/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazların reddine ilişkin … tarihli ve …, … sayılı bölge müdürlüğü işlemleri ile bu işlemler üzerine ödenen tutarların 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki … tarih ve … sayılı bölge müdürlüğü işleminin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan; yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 21. maddesinde, menşe şahadetnamesinde aranacak haller ile menşe şahadetnamelerinin şekli ve içereceği bilgilere ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
07/10/2009 tarihli ve 27369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği'nin "Menşe Şahadetnamesi Aranılacak Haller" başlıklı 38. maddesinin olay tarihindeki şekliyle 1. fıkrasında, 205. maddenin 4. fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla menşe esaslı ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişinde önlemin uygulanmaması için eşyanın önlem uygulanan ülke menşeli olmadığını veya başka bir ülkede gördüğü değişiklik ve işlemler dolayısıyla o ülke menşeli sayılmaması gerektiğini tevsik etmek üzere menşe ülkenin veya ihracatçı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenmiş olan menşe şahadetnamesinin ibraz edileceği; 2. fıkrasında, serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili sırasında menşe şahadetnamesinin mevcut olmaması veya ibraz edilen menşe şahadetnamesinin şekil veya muhteviyatı itibarıyla yanlış veya eksik bilgi taşıması nedeniyle gümrük idaresince kabul edilmemesi hallerinde, yükümlülerin tahakkukun kesinleşmesinden önce yazılı olarak müracaat etmeleri şartıyla, ithalat vergilerine isabet eden tutar tahsil edilerek emanet hesabına alınmak veya teminata bağlanmak suretiyle usulüne uygun bir menşe şahadetnamesi ibrazı için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre verileceği, tahakkukun kesinleşmesinden sonra yapılan ek süre taleplerinin kabul edilmeyeceği, 3. fıkrasında, süresi içinde ibraz edilen menşe şahadetnamesinin kabul edilmesi halinde emanete alınmış olan tutar veya alınmış olan teminatın iade edileceği, kabul edilmeyen menşe şahadetnamelerinden doğan ithalat vergilerinin ise Hazineye gelir kaydedileceği düzenlenmiştir.
Mezkur Yönetmeliğe 01/04/2020 tarih ve 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen "Eşyanın menşeini tevsik eden belgelerin sonradan ibrazına ilişkin geçiş hükümleri" başlıklı geçici 16. maddenin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce (01/04/2020 tarihinden önce) yapılan ithalatlarda menşe esaslı ticaret politikası önlemleri, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi olan eşya için beyannamenin tescil tarihinden itibaren altı aylık süre ve varsa ek süre içinde usulüne uygun olarak düzenlenmiş menşe şahadetnamesinin ibraz edildiği durumlar ile ilgili olarak 38. maddenin 2. ve 3. fıkrası hükümlerine göre işlem yapılacağı; 3. fıkrasında (Ek:RG-20/10/2020-31280) (Değişik:RG-13/02/2021-31394), bu fıkrayı değiştiren anılan Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce (13/02/2021'den önce) beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı bulunmadığı halde menşe esaslı ticaret politikası önlemi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklerin ödenmediği, eksik ödendiği veya beyan edilmediği tespit edilen eşyanın menşeini tevsik eden uygun bir menşe şahadetnamesinin veya tedarikçi beyanının 31/12/2021 (05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile "30/06/2021" ibaresi "31/12/2021" şeklinde değiştirilmiş) tarihine kadar gümrük idaresine ibrazının mümkün olduğu kuralına yer verilmiştir

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı adına tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile bunlar üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazların reddine ilişkin … tarihli ve … sayılı bölge müdürlüğü işlemlerinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki hüküm fıkrasına karşı ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davacının iade isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddi yolundaki … tarih ve … sayılı bölge müdürlüğü işlemine ilişkin hüküm fıkrasına gelince;
Dosyanın, Dairemizin E:2022/2552 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden, uyuşmazlık konusu beyanname kapsamında Rusya menşeli olarak beyan ve ithal edilen eşyaya ilişkin menşe şahadetnamesinin ilgili ticaret ve sanayi odasınca düzenlenmediği ve sahte olduğundan bahisle alınan tahakkuk ve ceza kararının davacı şirkete tebliği akabinde, davacı tarafından menşe belgesinin Rusya Ticaret Odası tarafından düzenlendiği, ancak Ticaret Bakanlığı sistemine tanıtılmaması nedeniyle sahte olduğu sonucuna varıldığı ileri sürülerek ve Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesinin 3. fıkrası kapsamında yeniden temin edilen 12/11/2020 tarihli menşe belgesi de eklenerek bölge müdürlüğüne itiraz edildiği, itiraz başvurusunun sonuçlandırılması beklenirken, tahakkuk ve ceza kararlarına ilişkin işlemlerin kesinleştiğinden bahisle … tarih ve … sayılı ödeme emrinin düzenlendiği, davacı tarafından bu ödeme emrinin … Vergi Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında (Dairemizin E:2022/2552) dava konusu edildiği, bu ödeme emrinin düzenlenmesi ve Gümrük Yönetmeliği'nin geçici 16. maddesinin 3. fıkrasında 13/02/2021 tarihinde yapılan değişiklik neden gösterilerek, yeniden temin edilen 12/11/2020 tarihli menşe belgesinin eşyanın menşeinin Rusya olduğunu gösterdiği ve dolayısıyla Amerika Birleşik Devletleri menşeli olmayan ithale konu uyuşmazlık konusu eşya için ödenen tutarların iadesi istemiyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında 01/03/2021 tarihinde yapılan başvurunun reddine dair işleme vaki itirazın bölge müdürlüğünce reddi üzerine de işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda ek tahakkuk ve ceza kararları nedeniyle yapılan ödemeden sonra, Rusya yetkili makamlarından temin edilen ve orijinal olduğu belirtilen yeni bir menşei belgesinin, davacı tarafından yukarıda yer verilen düzenlemelere uygun şekilde davalı idareye ibraz edilerek 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme talebinde bulunulduğunun anlaşılması karşısında, anılan belgenin gerçeği yansıtmadığı yönünde davalı idarece yapılmış herhangi bir inceleme ve araştırma bulunmayan ve davacı tarafından da eşyanın Rusya menşeli olduğu ortaya konulan olayda, yukarıda açıklanan gerekçeyle bahsi geçen işlemi iptal eden hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddinde sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1…. Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 22/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.