DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/879 E.  ,  2023/3324 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/879
Karar No : 2023/3324

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Bakanlığı adına
… Müdürlüğü - …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının aleyhlerine olan hüküm fıkrasının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli … tarih ve …sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 2. kaleminde 46.02 GTİP’te çanta ve valiz ticari tanımı ile beyan edilen eşyanın 42.02 GTİP’te gözetim belgesi ve İTKİP uygunluk belgesine tabi olarak ithal edilmesi gerektiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülüğün ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca karara bağlanan mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı ile para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, davacı adına tescilli beyannamenin 2. kalemi muhteviyatı eşyanın GTİP saptırması yapılmak suretiyle beyan edildiği, idarece tespit edilen GTİP'e göre eşyanın gözetim uygulaması ile İTKİB onay belgesine tabi olduğundan bahisle … tarihli ve … sayılı ek tahakkuk, …ayılı para cezası ve … sayılı mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararlarının alındığı, kararlara itiraz edilmemesi üzerine kesinleşen amme alacağının tahsili amacıyla dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği, Mahkemelerinin ara kararına idarece verilen cevaptan, aynı beyanname kalemine ilişkin olarak ilk önce … tarihli ve …sayılı ek tahakkuk ve …sayılı para cezası kararının alındığı, söz konusu borcun tahsili için ödeme emri düzenlendiği ve bu ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın da Mahkemelerinin … sayılı esasında kayıtlı olduğunun anlaşıldığı; davalı idarenin dosyaya ibraz ettiği yazıda, aynı beyanname kalemi için iki ayrı ek tahakkuk ve ceza kararı alınmasının ve iki ayrı ödeme emri düzenlenmesinin sebebinin ise, 22/02/2017 tarihli ek tahakkuka ilişkin kararın sehven alınması olarak açıklandığı, bu durum karşısında dava konusu ödeme emrinin mükerrer olarak düzenlendiği anlaşılan ek tahakkuka ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmediği; ödeme emrinin para cezası kararına ilişkin kısmının çözümünün ise, gözetim belgesi ile İTKİB onay belgesine tabi olmasına rağmen anılan belgelerin ibraz edilmemesi ve bu nedenle 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca ceza kararı düzenlenmesi halinin "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğine bağlı olduğu, ara kararına verilen cevaplardan, gözetim belgesi ve İTKİB onay belgesinin ibraz edilmemesi nedenlerine dayalı olarak her iki belge için tek para cezası kararının tatbik edildiğinin anlaşıldığı, bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde, gözetim belgesinin, anılan madde kapsamında yeterlilik belgesi olarak nitelendirilmekle birlikte eşyanın ithalinde aranan lisans, izin, kısıntı veya bu belgeler yerine geçen bir belge niteliğinde olmadığı anlaşıldığından, gözetim belgesinin sunulmaması nedeniyle 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin uygulanamayacağı ve bu durumun "borcum yoktur" itirazı kapsamında değerlendirilebileceği; İTKİB onay belgesinin ise, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında yeterlilik belgesi niteliğinde olması nedeniyle esasa ilişkin iddiaların bu aşamada "borcum yoktur" itirazı kapsamında değerlendirilemeyeceği, ancak söz konusu para cezası hesaplanırken eşyanın fatura kıymeti yerine gözetim uygulamasından kaynaklanan kıymet esas alındığından bu durumun ayrıca değerlendirilmesi gerektiği, buna göre İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen değer, eşyanın gerçek satış bedeli olmadığından, para cezası kararının gözetim kıymeti üzerinden hesaplanan kısmında hukuka uyarlık, fatura kıymeti üzerinden hesaplanan kısmında ise hukuka aykırılık görülmediği; ödeme emrinin mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına ilişkin kısmının değerlendirilmesinden ise; mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına konu olan eşya bulunamadığında 4458 sayılı Kanun'un 177. maddesinin 3. fıkrası uyarınca eşyanın tasfiye edilmek suretiyle amme alacağına dönüştürülerek 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca ödeme emri düzenlenebilmesi için, amme alacağının miktarının, vadesinin bilinmesi ve alacağın vadesinde ödenmemesi gerektiği, dolayısıyla 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca bildirim yapılması ve bu sürenin sonunda alacağın ödenmemesi üzerine ödeme emri düzenlenmesi gerektiği, ara kararına cevaben gönderilen yazıdan, davacıya, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesi gereği bildirimde bulunulmadığı anlaşıldığından ortada anılan Kanun'un 55. maddesinde öngörüldüğü şekilde usulüne uygun olarak kesinleşmiş ve vadesinde ödenmemiş bir amme alacağının varlığından söz edilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu ödeme emrinin kısmen iptaline kısmen de davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu edilmeden kesinleşmiş alacağın tahsilini sağlamak üzere düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davada, kesinleşmiş hukuki durumların yeniden ele alınarak incelenmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden; mahkeme kararının ödeme emrinin gözetim kıymetinden kaynaklanan para cezasına ilişkin kısmının iptaline dair hüküm fıkrasının onanması gerektiği; davalı vekilinin 24/05/2022 tarihinde kayda alınan dilekçesi ile ödeme emrinin mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına dayalı kısmın idarece iptal edilmesi nedeniyle konusuz kaldığı bildirildiğinden anılan kısım ile ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği; ödeme emrinin ek tahakkuka ilişkin kısmının mükerrerlikten iptaline dair hüküm fıkrasının ise, mükerrerliğe esas oluşturan tahakkuka dayalı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan ve Dairemizin 2022/748 Esasında incelenen dava kapsamında davalı idarece ödeme emrinin iptaline karar verilerek temyiz isteminden vazgeçtikleri ve konusu kalmayan temyiz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği dikkate alındığında artık mükerrer bir tahsilattan bahsedilemeyeceğinden, kararın anılan kısmın ise esasının incelenmesi için bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 2. kaleminde 46.02 GTİP’te çanta ve valiz ticari tanımı ile beyan edilen eşyanın muayene memurunca düzenlenen muayene müzekkeresine istinaden 42.02 GTİP'te eşya olduğu ve ek mali yükümlülüğe tabi bulunduğundan bahisle ilk önce 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca … tarihli ve … sayılı ek tahakkuk ve …sayılı para cezası kararının alındığı, kararların dava konusu edilmeksizin kesinleşmesi üzerine de ödeme emri düzenlendiği, söz konusu ödeme emrinin iptali istemiyle … Vergi Mahkemesinin … esas sayılı dosyasında açılan davada … tarih ve … sayılı kararla ödeme emrinin iptal edildiği, değinilen karara yönelik istinaf isteminin de …Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla reddedildiği, kararın Dairemizin E:2022/748 sayılı dosyasında temyizen incelendiği; diğer yönden, eşyanın idarece tespit edilen GTİP'inin gözetim belgesine ve İTKİP uygunluk belgesine tabi olmasına karşın bahse konu belgelerin ibraz edilmemesi nedeniyle de … tarihli ve … sayılı ek tahakkuk, … sayılı para cezası ve … sayılı mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararlarının alındığı, kararların itiraz edilmeden kesinleşmesi üzerine de amme alacağının tahsili amacıyla işbu dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmıştır

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; bölge idare mahkemesi kararının davalı idarece 01/12/2021 tarihinde kayda giren dilekçe ile temyiz edildiği anlaşılmakta ise de; yine davalı idare vekilinin 24/05/2022 tarihinde kayda alınan dilekçesi ve ekinde yer alan idari yazışmalardan, ödeme emri içeriğinde bulunan mülkiyetin kamuya geçirilmesine dair kararın idarece iptal edilmesi nedeniyle konusuz kaldığının bildirildiği görüldüğünden, ödeme emrinin mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına dayalı kısmı ile ilgili temyiz isteminin konusunun kalmadığı anlaşılmıştır.
Diğer yandan, mahkeme kararının ödeme emrinin gözetim kıymetinden kaynaklanan para cezasına ilişkin kısmını iptal eden hüküm fıkrası, dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi bakımından Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Mahkeme kararının ödeme emrinin ek tahakkuka ilişkin kısmını mükerrerlikten iptal eden hüküm fıkrasına gelince; dosyanın ve Dairemizin E:2022/748 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 2. kaleminde 46.02 GTİP’te çanta ve valiz ticari tanımı ile beyan edilen eşyanın esasında 42.02 GTİP'te beyan edilmesi gerektiğinin tespit edilmesi üzerine ek olarak tahakkuk ettirilen vergiler ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan ve Dairemizin E:2022/748 sayılı dosyasında kayıtlı olarak temyizen incelenen davada, davaya konu ödeme emrine dayanak ek tahakkuk ve ceza kararlarının Doğubayazıt Gümrük Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı Olur yazılarına istinaden iptal edildiği ve bunun sonucu olarak da, davalı idare vekilinin 14/12/2021 tarihli dilekçesi ile temyiz isteminden vazgeçildiği, bu nedenle Dairemizin 21/09/2023 tarih ve K:2023/3321 sayılı kararıyla konusu kalmayan temyiz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla temyize konu mahkeme kararının ödeme emrinin ek tahakkuka ilişkin kısmına yönelik olarak oluşan yeni hukuki durumun değerlendirilmesi ve tahakkukun esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, davalı idarece ara kararı üzerine gönderilen tabloda ek tahakkuk hesaplanırken gözetim kıymetinin esas alındığı anlaşıldığından bozma kararı üzerine yapılacak incelemede anılan hususun da ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne, kısmen istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
2…. Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararına ilişkin kısmının konusu kalmadığından temyiz istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Kararın, ödeme emrinin gözetim kıymetinden kaynaklanan para cezasına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin reddine, anılan hüküm fıkrasının ONANMASINA,
4.Kararın, ödeme emrinin ek tahakkuka ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
5.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
6. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 21/09/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.