DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/390 E.  ,  2025/4 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/390
Karar No : 2025/4

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Uluslararası Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı "kullanılmış giysi" olarak beyan edilen eşyayı taşıyan ... plakalı araçta yapılan muayene ve denetleme sonucunda beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste eşyalar bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı şirket adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, Habur Gümrük Müdürlüğüne sevk edilmek üzere davalı idarece tescilli ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı "kullanılmış giysi" olarak beyan edilen eşyaları taşıyan ... plakalı araçta yapılan fiziki muayene sonucunda beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste eşya bulunduğu, eşyalardan beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste olduğunun herhangi bir tahlil veya teknik bir incelemeye tabi tutulmaksızın tespit edildiği, anılan transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaların göndericisi ve taşıyıcısı konumunda olan ... Uluslararası Taşımacılık Yedek Parça Otomotiv Temizlik Ürünleri Gıda İnşaat Taahhüt Turizm İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca alınan ceza kararına vaki itirazın reddine dair işleme karşı Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında açılan davanın ... tarih ve K:... sayılı kararla reddedildiği, bu durumda asıl sorumlu konumundaki davacı şirket adına alınan ceza kararına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden olayda, fiziki muayene sonucunda tespiti yapılan eşyaların, transit refakat belgesi ile beyan edilen "kullanılmış giysi" cinsi eşyalardan farklı cinste eşyalar olduğu, transit rejimine tabi tutulan ve gümrük idaresine ibraz edilen fatura içeriği ile fiziki muayene sonucu tespit edilen eşyanın beyan edilenden açıkça farklı nitelikte eşya olduğunun herhangi bir tahlil veya teknik bir incelemeye tabi tutulmaksızın tespit edilebildiği anlaşıldığından, rejim ihlalinin bulunduğu ve gümrük yükümlülüğünün doğduğu anlaşılmakla birlikte, asıl sorumlu olan davacının sorumluluğunun belirlenmesinde 4458 sayılı Kanun'un 86. maddesinde 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile eski düzenlemeye göre asıl sorumlu lehine olmak üzere sorumluluğu daraltıcı mahiyette (ilave koşullara bağlayarak hafifletici yönde) yasal değişiklik yapıldığı ve gümrük mevzuatından kaynaklanan para cezaları bakımından da uygulanacağı kuşkusuz bulunan "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde değerlendirme yapıldığında; transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili olarak bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda asıl sorumlunun gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olduğu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca gümrük idaresince işlem yapıldığı hallerde, asıl sorumlunun sorumluluğunun belirlenmesinde fiilin işlenmesinde dahlinin olup olmadığı hususunun dikkate alınacağı düzenlemesi karşısında, olayda, dosyada yer alan bilgi ve belgelere göre eşyaların gönderici firması, taşıyıcı firma yetkilileri ve tır şoförü hakkında, 5607 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan dolayı ceza davasının açıldığı ve halen ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasıyla derdest olduğu, ancak UYAP üzerinden ceza dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin adının geçmediği, gerek olay yeri tespit tutanağı ve şoförün ifadesinde gerekse davalı idarece dava sürecinde davacı şirkete ilişkin herhangi bir iddia veya isnatta bulunulmadığı görülmüş olup, davacı şirketin söz konusu olaya dahlinin kanıtlanamadığı sonucuna varıldığından, asıl sorumlu sıfatıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrası uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü suretiyle mahkeme kararının kaldırılmasından sonra dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyanın "kullanılmış giysi" ticari tanımlı olarak beyan edildiği, ancak yapılan kontroller neticesinde araçta beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste eşya bulunduğunun tespit edildiği, olayla ilgili olarak ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında kamu davasının açıldığı, davacı şirket 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 183. maddesinin 3. fıkrası uyarınca sorumlu olduğundan, davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı "kullanılmış giysi" olarak beyan edilen eşyayı taşıyan ... plakalı araçta yapılan muayene ve denetleme sonucunda beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste eşyalar bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı şirket adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bendi uyarınca alınan para cezası kararına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8.fıkrasının (b) bendinde "Gümrük yükümlülüğü" deyiminin, yükümlünün gümrük vergilerini ödemesi zorunluluğunu; 11. fıkrasında "Yükümlü" deyiminin, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri; 16. fıkrasında, gümrük beyanının belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği; 17. fıkrasında, beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu; 5911 sayılı Kanun'la değişik 20. fıkrasının (a) bendinde, "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği; (b) bendinde, transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği; 84. maddesinde, transit rejiminin, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş, ya da, ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınmasına uygulanacağı; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; bir iç gümrük idaresinden diğer bir iç gümrük idaresine taşınmasına izin verebileceği; 5911 sayılı Kanun'la değişik 86. maddesinin 1. fıkrasında, asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejime ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu; 2.fıkrasında, asıl sorumlunun birinci fıkrada belirtilen yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcı da eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü olduğu, 7190 sayılı Kanun'un 2 maddesiyle eklenen 3.fıkrasında, 183 ve 184. maddeler kapsamında bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda, asıl sorumlunun, transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili olarak gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olduğu, 5607 sayılı Kanun uyarınca gümrük idaresince işlem yapıldığı hâllerde, asıl sorumlunun sorumluluğunun belirlenmesinde fiilin işlenmesinde dahlinin olup olmadığı hususunun dikkate alınacağı 183. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı, 2. fıkrasında, gümrük yükümlülüğünün eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığı tarihte başlayacağı, 3. fıkrasında, eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişilerin, bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, eşyanın geçici depolanmasında veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişilerin, gümrük vergilerinden sorumlu oldukları; 184. maddesinin 1. fıkrasında da, 183. maddede belirtilen haller dışında sayılan durumlarda da gümrük yükümlülüğünün doğacağı, Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "rejim hak sahibi (asıl sorumlu)"nin, transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olan kişiyi ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şekliyle; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (a) bendinde, farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği; (b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, rejim hak sahibi (asıl sorumlu), transit rejimi kapsamında taşınan eşyayı ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olup, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğu bulunmaktadır.
Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) uyarınca fiilin niteliğine göre ceza kesilebilmesi için ise, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olması; bir eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun kabul edilebilmesi için de giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, Habur Gümrük Müdürlüğüne sevk edilmek üzere davalı idarece tescilli ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı 348 kap "kullanılmış giysi" olarak beyan edilen eşyayı taşıyan ... plakalı tır aracının riskli görülmesi üzerine Mersin Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü bünyesinde bulunan X-Ray Araç ve Konteyner Tarama Sistemine sevk edildiği ve bu kontrolde şüpheli yoğunluklar görülmesi üzerine araçta gerekli kontroller yapılmak üzere arama hangarına yönlendirildiği, 21/01/2020 tarihinde görevlendirilen personel ve şirket yetkililerinin katılımıyla gümrük güvenlik mührü kırılarak tır aracının dorsesinde yapılan ilk kontrollerde tır aracında beyandan farklı olarak 349 kap eşya ( iç çamaşırı, tayt ve üstü, eldiven, makyaj seti, göz kalemi, epilasyon cihazı, ayna, cam biblo, lamba, kumaş, yüzük, bileklik, küpe, kolye, halhal ) ve 6 çuval (62 kg) ''kullanılmış giysi'' olmak üzere toplam 355 kap eşyanın saptandığının tutanağa bağlanarak davalı gümrük müdürlüğüne bildirildiği, 23/01/2020 tarihli el koyma tutanağı ile anılan 349 kap eşyaya el konularak Mersin 6 no'lu ambarına bırakıldığı, davalı idarece beyandan farklı olarak tespit edilen ''eldiven ve kumaş'' cinsi eşyalar ithalat kayıt belgesine; ''epilasyon cihazı, ayna, lamba, yüzük, bileklik, küpe, kolye ve halhal'' cinsi eşyalar ise tareks refakat belgesine tabi olduğundan bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca; ''cam, biblo, göz kalemi, makyaj seti'' cinsi eşyalar için ise aynı Kanun'un 5.fıkrasının (a) bendi uyarınca para cezası kararı alındığı, vaki itirazın reddi üzerine de işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar bölge idare mahkemesince, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğundan asıl sorumlunun gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olduğu ve 4458 sayılı Kanun'un 86. maddesinde 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile asıl sorumlu lehine yapılan yasal değişikliğin "lehe olan kanun hükümlerinin geçmişe yürüyeceği" yolundaki ceza hukukunun temel ilkesi çerçevesinde gümrük mevzuatından kaynaklanan para cezaları bakımından da uygulanacağı yolundaki yargısıyla 5607 sayılı Kanun kapsamında davacının fiilin işlenmesinde dahlinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi suretiyle, davanın reddi yolundaki mahkeme kararı kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, 4458 sayılı Kanun'un 86. maddesine 7190 sayılı Kanun ile eklenen 3. fıkra ile asıl sorumlular lehine getirilen düzenleme eşyanın Kanun'a aykırı olarak gümrük gözetiminden çıkarılması halinde, 183 ve 184. maddeler kapsamında bir gümrük yükümlülüğü (gümrük vergilerinin ödenme zorunluluğunu ifade eden) doğduğunda vergisel yükümlülüklerin hukuka uygunluğunun irdelenmesi için esas alınabilecek nitelikte olduğundan, bölge idare mahkemesi vergi dava dairesi kararının anılan yargısına katılma olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava dosyasının ve UYAP kayıtları üzerinden ceza dava dosyasının bir arada incelenmesinden; eşyaların gönderici firması, taşıyıcı firma yetkilileri ve tır şoförü hakkında, 5607 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan dolayı ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... K:... sayılı kararı ile ilgili kişiler hakkında mahkumiyet yolunda karar verildiği ve bu karar ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesi E: ..., K:... sayılı kararı ile istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, bu ceza dosyasında davacı şirketin ve yetkililerinin adının geçmediği, gerek olay yeri tespit tutanağı ve şoförün ifadesinde, gerekse davalı idarece dava sürecinde davacı şirkete ilişkin herhangi bir iddia veya isnatta bulunulmadığı ve bu suretle söz konusu suça konu fiilin davacı şirketin yetkililerince gerçekleştirildiğinin kanıtlanamadığı görülmektedir.
Bu durumda,5607 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen yargılama ile 4458 sayılı Kanun uyarınca yapılan yargılama farklı hukuk disiplinlerine tabi olmakla birlikte, ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi uyarınca, sözü edilen ceza davasında davacı şirket ve yetkililerince ceza davasına konu bir fiilin işlendiğine dair herhangi bir tespitin yapılmamış olması, anılan davada taşıyıcı firma ve tır şoförünün beyan dışı eşyayı yüklediklerinin mahkeme kararıyla tespit edilmiş bulunması karşısında, idari para cezasına konu fiil nedeniyle davacı şirketin sorumlu tutulması mümkün olmadığından, transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyalara ilişkin olarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında ceza kesme koşulları dava konusu olayda gerçekleşmediğinden, hukuka aykırı olarak tesis edilen işlemin iptali yolundaki temyize konu karar sonucu itibarıyla yerinde bulunmuştur.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 17/01/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
İlk derece mahkemesince verilen davanın reddine dair karardaki gerekçe hukuka uygun bulunduğundan, aynı gerekçeyle temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... kararının bozulması gerektiği görüşü ile Daire kararına katılmıyorum.