DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2022/193 E.  ,  2025/537 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/193
Karar No : 2025/537

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Oyuncak ve Hediyelik Eşya Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K...: sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 11/09/2018 ila 05/09/2019 tarihleri arasında tescilli 14 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ihtilafa konu eşyalara ilişkin olarak ithalat seyrinin gözlemlenmesi amacıyla getirilen gözetim uygulaması kapsamında idarece belirlenen kıymetin, Gümrük Kanunu'nun 24 ve devamı maddeleri uyarınca belirlenen kıymet olmadığı, bu durumda, yurtdışı gider olarak beyan edilip gerçekleştirilen tahakkuklar üzerine fazladan ödenen ilave gümrük vergisi, gümrük vergisi ile katma değer vergisinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idarenin tesis ettiği işlem nedeniyle doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu, 4458 sayılı Kanun'un 216. maddesi uyarınca da tecil faizine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının kendi rızası üzerine verdiği beyanın bağlayıcı olduğu, ortada hataen ödenen veya fuzulen tahsil edilen bir tutarın söz konusu olmadığı, ticaret politikası önlemlerini etkisizleştirme amacıyla açılan davanın iyiniyet kurallarıyla bağdaşmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemine konu kararın, gümrük ve katma değer vergisi yönünden dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarların iadesine ilişkin hüküm fıkrasının onanması, ilave gümrük vergisi ile tecil faizine ilişkin hüküm fıkrasının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 11/09/2018 ila 05/09/2019 tarihleri arasında tescilli 14 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın kıymetinin gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği, eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş, 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş, GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.
İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, Türk Mevzuatında, 29/01/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve 25/02/1995 tarih ve 22213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 03/02/1995 tarih ve 1995/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının ekinde yer alan ve bu anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.
Öte yandan, yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararında, aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan kararın dava konusu işlemin gümrük ve katma değer vergileri yönünden iptali ile fazladan ödenen vergilerin yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davalı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Temyize konu kararın, gümrük ve katma değer vergilerine ilişkin faiz istemine dair hüküm fıkrasına gelince;
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin 07/11/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 1. fıkrasında, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin ödeneceği hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; temyize konu kararda, her ne kadar 11/09/2018 ila 05/09/2019 tarihleri arasında tescil edilen ihtilafa konu beyannamelere ilişkin olarak fazladan ödenen vergilerin geri verilmesinde tahsil tarihinden itibaren tecil faizinin hesaplanması gerektiğine karar verilmiş ise de, anılan beyannamelerin 4458 sayılı Kanun'un 216. maddesindeki faize ilişkin değişikliğin yürürlüğe girdiği 07/11/2019 tarihinden önce tescil edilmiş olması karşısında, fazladan ödenen gümrük ve katma değer vergisinin 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da öngörülen yasal faiz oranında hesaplanacak faiziyle iade edilmesi gerekmekte olup, belirtilen tarihlerde henüz yürürlükte olmayan Kanun hükmüne dayanılarak tecil faiziyle iadesine ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Temyize konu kararın ilave gümrük vergisine ilişkin kısmına gelince;
Olayda; eşyanın kıymetinin gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödenen ilave gümrük vergisinin iadesi istemi de davaya konu edilmiş ise de, dosyanın incelenmesinden; ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşya nedeniyle tahakkuk eden ilave gümrük vergisinin 4458 sayılı Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verilmesi istemiyle 24/01/2020 tarihinde başvuruda bulunulduğu, 17/03/2020 tarihinde ise ihtilafa konu diğer beyannamelerle birlikte anılan beyannameye ilişkin olarak bu kez gümrük ve katma değer vergilerinin gümrük müdürlüğünden iadesinin talep edildiği, bu talebin 06/05/2020 tarihinde davacıya elden tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı Gümrük Müdürlüğü işlemi ile reddi üzerine, davacı tarafından KEP üzerinden 06/05/2020 tarihinde verilen dilekçe ile ilave gümrük vergisi yönünden de Gümrük Bölge Müdürlüğüne itiraz yoluna gidildiği ve oluşan zımni ret işlemi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır. Oysa, ilave gümrük vergisinin iadesi istemiyle 24/01/2020 tarihinde yapılan başvurunun açık veya zımnen reddinden sonra Gümrük Bölge Müdürlüğüne yapılması gereken itiraza ilişkin yasal süre aşılarak Kanun'da öngörülen süreye uyulmaksızın
sadece gümrük ve katma değer vergilerine ilişkin Gümrük Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemine vaki itirazın zımnen reddine dair Bölge Müdürlüğü işlemi üzerine doğrudan açılan bu davada tahakkukun ilave gümrük vergisine ilişkin kısmının esasının incelenmesi mümkün değildir.
Açıklanan nedenlerle, ilave gümrük vergisi yönünden süresinde Gümrük Bölge Müdürlüğüne yapılan bir itiraz neticesinde oluşan idari yargı mercilerinde dava konusu edilebilecek kesin ve icrai bir işlemin mevcut olmaması nedeniyle yazılı gerekçeyle verilen temyize konu kararın anılan kısmında da hukuki isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarların yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm ONANMASINA,
3. Kararın, ilave gümrük vergisi ile faiz isteminin yasal faizi aşan kısmına ilişkin hüküm fıkralarının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 11/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.