DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2021/2525 E.  ,  2023/3832 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2525
Karar No : 2023/3832

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Limited Şirketi
(Eski Unvanı: … Hizmetleri Müşavirliği
Limited Şirketi)
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: ... Tekstil ve Ev Tekstili Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen … tarih ve … sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında temsilcilik sözleşmesine istinaden ... Tekstil ve Ev Tekstili Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına 2018 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 30 adet beyanname muhteviyatı ithalata konu eşyanın ihraç edilmediği gibi belge sahibi firmanın adresinde ve stoklarında da yer almadığının tespit edilmesi üzerine dahilde işleme rejimi şartlarının ihlal edildiğinden bahisle ithalat vergilerinin tahsili amacıyla davacı adına beyan sahibi sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı firmanın adına tescilli 30 adet beyannameye ilişkin işlemleri ... Tekstil ve Ev Tekstili Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen … tarih ve … sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında yürüttüğü, dahilde işleme rejimi belgesi sahibi şirketin belirttiği adresinde bulunamadığı ve taahhüt edilen ihracatın gerçekleştirilmediğinden bahisle dahilde işleme rejimi uyarınca ithalat aşamasında tahsil edilmeyen vergilerin tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca işlem tesis edildiği, bu işleme karşı dava açılmadığı gibi ödeme de yapılmaması üzerine, davacı adına düzenlenen dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... Tekstil ve Ev Tekstili Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen dahilde işleme izin belgesi kapsamında ... Tekstil ve Ev Tekstili Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına tescilli beyannamelerin taraflarınca gümrük müşaviri sıfatıyla verildiği, beyannameler muhteviyatı eşyanın belge sahibi firmanın stoklarında yer almamasından taraflarının sorumlu tutulamayacağı, temsilci ithalatçı firmanın gerçekleştirdiği ithalat işlemlerinden gümrük müşaviri olarak sorumluluklarının ithalat işlemlerinde kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği haller ile sınırlı olduğu, dahilde işleme rejiminde rejim şartlarının ihlali olmadıkça gümrük yükümlülüğünün doğmadığı, olayda ihlalin somut şekilde ortaya konulamadığı, ihlalin bulunduğunun kabulü halinde dahi olay ile ilgilerinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Vergi mahkemesince davacının maddi olaydaki rolü ve gümrük yükümlülüğünün kanuni dayanağı yanlış değerlendirilerek ulaşılan sonuca göre davanın reddi yolunda verilen karara yönelik istinaf isteminin reddine dair kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Tekstil ve Ev Tekstili Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen … tarih ve … sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında temsilcilik sözleşmesine istinaden ... Tekstil ve Ev Tekstili Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına 2018 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 30 adet beyanname muhteviyatı ithalata konu eşyanın ihraç edilmediği gibi belge sahibi firmanın belirttiği adreste ve stoklarında da yer almadığının tespit edilmesi üzerine dahilde işleme rejimi şartlarının ihlal edildiğinden bahisle ithalat vergilerinin tahsili amacıyla davacı adına beyan sahibi sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olacağı; 58. maddesinde ise, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zaman aşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itirazda bulunabileceği kuralına yer verilmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının 5911 sayılı Kanun'la değişik 11. bendinde, "yükümlü" deyiminin, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri ifade ettiği belirtilmiş; aynı maddenin 1. fıkrasının 17. bendinde, "beyan sahibi" deyiminden, kendi adına beyanda bulunan veya adına beyanda bulunulan kişinin anlaşılması gerektiği açıklandıktan sonra, 5. maddesinin 5911 sayılı Kanun'la değişik şeklinde, bütün kişilerin, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin edebilecekleri; temsilin, doğrudan veya dolaylı olabileceği; temsilcinin, doğrudan temsil durumunda başkasının adına ve hesabına hareket edeceği; dolaylı temsil durumunda ise kendi adına, ancak başkasının hesabına hareket edeceği öngörülmüş; 5911 sayılı Kanun'la değişik 181. maddesinin 2. fıkrasında, ithalatta gümrük yükümlülüğünde yükümlünün, beyan sahibi olduğu; dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişinin de yükümlü olduğu; dolaylı temsilde, temsilcinin yükümlülüğünün, beyanda kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiği veya mesleği icabı ve mutat olarak bilmesi gerektiği durumlarla sınırlı tutulduğu kurala bağlanmış, 184. maddesinin 1. fıkrasında, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi ve eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı, 3. fıkrasında, bu maddeye göre yükümlünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişi olduğu,192. maddesinde, aynı gümrük vergilerinin ödenmesinden birden çok yükümlünün sorumlu olduğu hallerde, bunların söz konusu vergilerin ödenmesinden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları; 225. maddesinin 1. fıkrasında ise, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetlerin, 5. madde hükümleri çerçevesinde sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edileceği ve sonuçlandırılacağı hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan ithalatçı ile birlikte beyan sahibi olan gümrük işlemlerini yürüten gümrük müşavirinin de "yükümlü" olduğu; eşyanın, gümrük vergilerinin kısmen veya tamamen ödenmeksizin yurda girişinin yapılması durumunda; bir başka deyişle, ithalata ilişkin olarak gümrük yükümlülüğünün doğması halinde, vergilerin ödenmesinden ithalatçı ile gümrük müşavirinin, yükümlü olmaları nedeniyle müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları sonucuna ulaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının gümrük müşaviri olarak işlemlerini takip ettiği ... Tekstil ve Ev Tekstili Nakliyat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına tescilli beyannameler muhteviyatı eşyanın, ... Tekstil ve Ev Tekstili Otomotiv İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına düzenlenen dahilde işleme izin belgesi kapsamında ithali sonrasında, dahilde işleme izin belgesi sahibi firmanın adresinde bulunamadığı ve taahhüt edilen ihracatın gerçekleştirilmediğinden dahilde işleme rejimi şartlarının ihlal edildiği ileri sürülerek ithalat aşamasında tahsil edilmeyen vergilerin tahsili amacıyla, dolaylı temsilci(beyan sahibi) sıfatıyla gümrük müşaviri olan davacı adına, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca tesis edilen işleme karşı bir dava açılmaması üzerine, dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Olayda, dahilde işleme rejimi kapsamında geçici ithali gerçekleştirilen eşyaların, ihraç edilmediğinden bahisle ithale ilişkin vergilerin istenildiği hususu gözetildiğinde; sadece ithalatla ilgili işlemleri dolaylı temsilci sıfatıyla gerçekleştiren gümrük müşavirlik şirketinin, ihracatın gerçekleştirilmemesinden dolayı sorumlu tutulmasına hukuken olanak yoktur.
Bu durumda, davacının gümrük müşaviri sıfatıyla sorumluluğu, dahilde işleme izin belgesi kapsamındaki eşyanın ithalat işlemlerinin usulüne uygun olarak tamamlanması ile sona erdiğinden, bu aşamadan sonra eşyanın taahhüde konu işlem görmüş ürünün bünyesinde kullanılmak suretiyle yurt dışı edilmemesinden, davacının, dolaylı temsilci sıfatıyla sorumlu tutulamayacağı yolundaki davacı iddialarının "borcum yoktur" itirazı kapsamında değerlendirilerek dava konusu ödeme emrinin iptali gerekirken, yukarıda yer verilen gerekçeyle davayı reddeden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddinde hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 12/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.