DANIŞTAY 7. DAIRE

Danıştay 7. Daire Başkanlığı         2021/1857 E.  ,  2023/4776 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1857
Karar No : 2023/4776

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü- (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ekinde ibraz edilen … seri numaralı menşe belgesinde eşyanın menşeinin Amerika Birleşik Devletleri olduğunun tespit edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile anılan vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, menşe belgesinin ihracatçı tarafından sunulan yanlış verilere dayanılarak onaylandığına ve söz konusu belgenin sahte olup olmadığına ilişkin herhangi bir iddia veya tespit bulunmaksızın alınan tahakkuk ve para cezası kararlarında ve bu kararlara vaki itirazın reddinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından ithal edilen eşyanın İran menşeli olmadığı tespit edildiğinden bahisle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin tesis edilmesine dayanak gösterilen menşe belgesi İran makamlarınca onaylanmış olmakla birlikte söz konusu menşe belgesinde "yukarıda belirtilen ürünlerin Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu belgelenmiştir." ibaresinin bulunduğu, öte yandan İran Oroumeih Ticaret Sanayi Maden ve Tarım Odasının 21/10/2019 tarihli yazısında, eşyanın geçici olarak İran'a giriş yaptıktan ve işlem görüp sorting ve paketleme işlemlerinin uygulanmasından sonra İran ürünü olarak Türkiye'ye ihraç edildiğinin belirtildiği anlaşılmakla, ithale konu eşya İran değil Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğundan, tercihli tarifeden yararlandırılmamak suretiyle tesis edilen uyuşmazlığa konu tahakkuk ve ceza işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığından, aksi yoldaki kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli … tarih ve … sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi ekinde ibraz edilen … seri numaralı menşe belgesinde eşyanın menşeinin Amerika Birleşik Devletleri olduğunun tespit edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile anılan vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük vergilerinin, gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı, 3. fıkrasının (e) bendinde, gümrük tarifesinin, Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını kapsayacağı, 19. maddesinde, üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılmasının gerektiği, 20. maddesinde, esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen veya yapılan araştırma sonucunda hakkında bu yönde bir kanaat oluşan bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşyanın 19. maddeye dayanılarak o ülke menşeli sayılamayacağı, 181. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ithalatta gümrük yükümlülüğünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlayacağı belirtilmiş; 195. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, geçici bir anti-damping vergisi veya fark giderici vergi uygulandığı, (b) bendinde, kanunen alınması gereken vergi tutarının, bir bağlayıcı tarife ve menşe bilgisine istinaden belirlenen tutarlardan yüksek olduğu, (c) bendinde, vergi tutarının Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen seviyenin altında kaldığı hallerde, hesaplanan vergilerin Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defterine kaydedilip özel durumunun defterde belirtileceği öngörülmüş; 198. maddesinin 5911 sayılı Kanun'la eklenen 4. fıkrasında ise, 195. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen durumlar hariç olmak üzere; eşyanın tercihli tarifesinin karşı ülke idareleri ile idari işbirliği çerçevesinde oluşturulduğu durumlarda, dolaşım belgesinin karşı ülke idaresince yanlışlıkla onaylandığı tespit edildiğinde, yükümlü, gümrük mevzuatının gerektirdiği yükümlülüklerin yerine getirilmesinde tüm özeni gösterdiğini ispat edebildiği takdirde, tercihli tarife uygulanması nedeniyle tahakkuk ettirilmeyen vergilerin sonradan istenmeyeceği hükme bağlanmıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 15. maddede belirtilen Gümrük Tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınacağı düzenlenmiştir.
18/03/2016 tarih 29657 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 25/01/2016 tarih ve 2016/8478 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sınır Ticaretinin Düzenlenmesine İlişkin Karar'ın 9. maddesinin 3. fıkrasında, ithalat işlemlerinde, eşyanın ilgili sınır ülkesinde üretildiğinde veya imal edildiğine dair ithalatın yapılacağı ülkenin yetkili makamlarınca düzenlenen menşe şahadetnamesinin ilgili gümrüklerce aranacağı, üçüncü ülke menşeli ürünlerin bu karar kapsamında ithalatına izin verilmeyeceği, ''Müeyyideler'' başlıklı 17. maddesinin 1.fıkrasında, gerçek dışı menşe belgesi ibraz edilerek ithal edildiği tespit olunan ürünler için eşyanın ithalinde ödenmesi öngörülen gümrük vergisi, eş etkili vergi, diğer vergi, mali ve ek mali yüklerin tamamının 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ilgililerden tahsil edileceği ve 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi hükmü çerçevesinde para cezası uygulanacağı, 2. fıkrasında, bu Karar kapsamında ithal edilen, ancak bu Karar kapsamındaki iller dışında satıldığı tespit edilen ürünler için İthalat Rejimi Kararı uyarınca alınması gereken vergilerin tamamının 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre ilgiliden tahsil edileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, sınır ticareti kapsamında tercihli tarife uygulamasından yararlanılabilmesi için, ithale konu eşyanın tercihli tarife tanınan ülke menşeli olması gerekmektedir.
Olayda ise, dava konusu işlemin tesis edilmesine dayanak gösterilen menşe belgesi İran makamlarınca onaylanmış olmakla birlikte, söz konusu menşe belgesinde "yukarıda belirtilen ürünlerin Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu belgelenmiştir." ibaresinin bulunduğu, öte yandan İran Oroumeih Ticaret Sanayi Maden ve Tarım Odasının 21/10/2019 tarihli yazısında, eşyanın geçici olarak İran'a giriş yaptıktan ve işlem görüp sorting ve paketleme işlemlerinin uygulanmasından sonra İran ürünü olarak Türkiye'ye ihraç edildiğinin belirtildiği anlaşılmakla, ithale konu eşya İran değil Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğundan, tercihli tarifeden yararlandırılmamak suretiyle karara bağlanan uyuşmazlık konusu tahakkuk ve para cezası kararlarında ve bu kararlara vaki itirazın reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, olayda uygulama yeri bulunmayan 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 198. maddesinin 4. fıkrası hükmü kapsamında yapılan yargılamayla ulaşılan sonuca göre verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2…. Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 12/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.