DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/722 E.  ,  2024/6103 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/722
Karar No : 2024/6103

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt Turizm ve Gayrimenkul Yatırımları Ticaret Anonim Şirketi

İSTEMİN ÖZETİ : Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, 90 hektarlık alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine dönülmesine ilişkin İmar ve Bayındırlık Komisyonu Raporu'nun 7. sayfasının ilk paragrafı olan "Park alanı düzenlenmesi gerektiği" şeklinde biten paragrafın tamamı çıkarılarak onaylanmasına yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iadesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Dava, Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, 90 hektarlık alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine dönülmesine ilişkin İmar ve Bayındırlık Komisyonu Raporu'nun 7. sayfasının ilk paragrafı olan "Park alanı düzenlenmesi gerektiği" şeklinde biten paragrafın tamamı çıkarılarak onaylanmasına yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iadesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden,
Dosyanın incelenmesinden,
Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi ile Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesindeki yaklaşık 1200 ha alanda, konutlarda E:0.30 ve ticaret+konut kullanımlarında E:0.50 olan yapı yoğunluğunun, konutlarda E:1.50 ve ticaret+konut kullanımlarında E:1.75 olarak arttırılmasına ilişkin 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla kabulüne karar verilmiştir.
Planlama alanının 90 ha’lık İncek etabına ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, konut alanlarında parsel büyüklüğü en az 5000 m² olan ada/parsellerde E:0.50, Yençok:serbest, parsel büyüklüğü 10000 m² olan ada/parsellerde E:1.50, Yençok:serbest yapılaşma koşulunu da içerir 19 ayrı plan notuyla birlikte, nazım imar planıyla bütünlük sağlayacak şekilde her iki ölçek ve plan hükümlerinde düzeltmeler yapılmak suretiyle, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabulüne karar verilmiştir.
Bu plan değişikliklerine karşı yapılan itirazlar, Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Belediye Meclisi üyesi ...’in Çankaya ilçesi Dodurga ve Gölbaşı ilçesi İncek Mahallelerindeki plan değişikliklerinin geriye döndürülmesine ilişkin önergesi üzerine, İmar ve Bayındırlık Komisyonu tarafından hazırlanan ... tarihli ve ... sayılı rapor ile, plan değişikliklerine ilişkin açılan davaların devam ettiği, yapı yoğunluğu artışının vatandaşların şikayetine ve pek çok olumsuzluklara yol açtığı gerekçesiyle Dodurga planlarının fiziki yapısı korunmak, İncek kısmının ise, gerek fiziki konum gerekse imar durumlarının ilk plana dönülmek suretiyle konut ve konut+ticaret yapı yoğunluklarının bu kararlar öncesi (E:0.30, E:0,50) yapı yoğunluklarına döndürülmesi ve plan notlarının güncellenmesi uygun görülerek, değişiklik teklifi belediye meclisinin onayına sunulmuştur.
Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla, İmar ve Bayındırlık Komisyonu Raporunun İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığına iadesine karar verilmiştir.
İmar ve Bayındırlık Komisyonu tarafından hazırlanan ... tarihli ve ... sayılı rapor ile, bu kez planlama alanındaki sadece İncek kısmının gerek fiziki konum gerekse imar durumlarının ..., ... ve ... sayılı kararlarla kabul edilen plan değişiklikleri öncesi ilk plana dönülmek suretiyle, konut ve konut+ticaret yapı yoğunluklarının (E:0.30, E:0,50) yapı yoğunluklarına döndürülmesi ve plan notlarının güncellenmesi tarzında 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 16/03/2018 tarihli ve 481 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.
Bu kararlara karşı yapılan itirazlar, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle davalar açılmıştır. ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararında (vd kararlarında) Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının; ..., ... ve ... sayılı belediye meclisi kararlarıyla kabul edilen imar planı değişiklikleri sonucu, İncek kısmı için kabul edilen yapılaşma koşullarının, davacılar bakımından hak doğurucu nitelikte bir işlem olmasına karşın, yapılan plan değişiklikleri sonucu planlama alanı için öngörülen yapı yoğunluğunun; planlama esasları, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı açısından, teknik ve nesnel gerekçelerle hukuka aykırı olduğu saptanmadan, başka bir deyişle plan değişikliği yapılmasını zorunlu kılan gerekçeler ortaya konulmadan, imar planı değişiklilerinin geri alınamayacağının açık olduğu, bu haliyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bu kararlara karşı yapılan istinaf başvuruları sonucunda ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi tarafından verilen kararlar (... tarih ve E:..., ..., ..., ..., ... ...) mahkeme kararlarının gerekçesi değiştirilmek suretiyle istinaf başvuruları reddedilmiştir. İstinaf kararına karşı temyiz yoluna başvurulmadığından karar kesinleşmiştir.
Bu kararlar neticesinde uyuşmazlığa konu alan plansı hale gelmiştir.
Bu kararlara yönelik istinaf incelemesi devam ederken, sözkonusu iptal kararlarının uygulanması kapsamında Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla E:0,55 ve yapı yüksekliği 3 kat yapılaşma koşulları öngörülmüştür.
Davacı şirket tarafından bu karara yapılan itiraz, ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla reddedilmiştir.
Bahsi geçen ... tarih ve .. sayılı kararın iptali istemiyle açılan davalarda, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı, E:..., K:... sayılı, E:..., K:... sayılı kararlarıyla söz konusu belediye meclisi kararının iptaline hükmedilmiştir. İptal kararlarına yönelik istinaf başvuruları ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince reddedilmiştir.
Davalı idare tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine kararların Danıştay Altıncı Dairesinin 20/06/2022 günlü, E:2022/2971, K:2022/7209, E:2022/2976, K:2022/7211, E:2022/2970, K:2022/7210 sayılı kararlarıyla bozulması üzerine, dosyalar istinaf dairesinin E:2022/1223, E:2022/1224, E:2022/1225 esasına kaydedilmiş ve anılan Dairece 22.02.2023 tarihli karar ile bozmaya uyulmak suretiyle istinaf başvurusu kabul edilerek davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Davacı şirket tarafından, ... tarihli, ... sayılı dilekçe ile Gölbaşı ilçesi, İncek Mahallesi 90 hektarlık alana ilişkin daha önce verilmiş yargı kararları doğrultusunda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine dönülmesi talep edilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla "Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, İncek Mahallesi, 90 hektarlık alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararıyla ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine dönülmesine ilişkin İmar ve Bayındırlık Komisyonu Raporunun 7. sayfasının ilk paragrafı olan 'Park Alanı düzenlenmesi gerektiği' şeklinde biten paragrafın tamamı çıkarılarak onaylanmasına" karar verilmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı oluru ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca yeniden görüşülmek üzere Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının belediye meclisine iadesine karar verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla "İtiraz sahiplerinin idaremiz aleyhine açtığı ve idaremiz aleyhine sonuçlanan davalarda, Danıştay 6. Dairesinin 20.06.2022 tarih ve E:2022/2971, K:2022/7209, E:2022/2976, K:2022/7211, E:2022/2970, K:2022/7210 sayılı bozma kararları nedeniyle" plan teklifinin İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığına iadesine karar verilmiştir.
Davacı şirket tarafından imar durum belgesi düzenlenmesi talebiyle 20/09/2022 tarihinde davalı idareye başvurulmuştur.
Bu başvuru üzerine tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminde, imar durum belgesi düzenlenebilmesi için imar planlarının kesinlik kazanması ve kesinleşen imar planlarının öngördüğü parsel düzeninin oluşmasının gerektiği, imar planı kesinleşmeden ve kesinleşen imar planı doğrultusunda hazırlanacak olan parselasyon planları tescil edilmeden imar durum belgesinin düzenlenemeyeceği gerekçesiyle davacının talebi reddedilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, ölçeğinde yer alması gereken ayrıntılara aykırı olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alması gereken yapılaşma koşullarına yer verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kademeli emsal artışı öngörmektedir.
Öte yandan, Ankara ili Çankaya ilçesi Dodurga-Alacaatlı Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan parsellere yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 27/12/2023 tarihli ve E:2021/4244, K:2023/10043 sayılı bozma kararında 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesinde yer alan kademeli emsale ilişkin kısımları hukuka aykırı bulunmuştur.
Sonuç olarak, uyuşmazlığa konu alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan imar planı kararları (E:0,55 ve yapı yüksekliği 3 kat yapılaşma koşulları) geçerlidir. Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen imar planı onaylanmamıştır.
Anayasanın 125. maddesinde, "Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez." hükmüne yer verilmiştir.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararından (vd kararlarından) sonrası uyuşmazlığa konu alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan imar planı ile davacıya ait parsele yönelik E:0,55 ve yapı yüksekliği 3 kat yapılaşma koşulları belirlenmiştir. Bu karara karşı açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 20/06/2022 tarih ve E:2022/2970, K:2022/7210 sayılı bozma kararına uyularak davanın süre aşımı yönünden reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar Danıştay Altıncı Dairesinin 04/11/2024 tarihli ve E:2023/3629, K:2024/6101 sayılı kararı ile onanmıştır.
Açıklanan nedenlerle, imar planları yargı kararı ile iptaline karar verilen bir alanın plansız hale geldiği açık olup plansız alanın yeniden planlanmasında Anayasanın 125. maddesi uyarınca idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak bir şekilde hukuka aykırılığı yargı kararları ile belirlenmiş bir imar planını onaylamaya zorlanamayacağından davalı idarece, uygulanması istenen kararın "yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iadesine" ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolundaki karara yapılan istinaf başvurusunun reddine temyize konu kararda isabet bulunmadığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine 04/11/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X): Dava, Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, 90 hektarlık alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine dönülmesine ilişkin İmar ve Bayındırlık Komisyonu Raporu'nun 7. sayfasının ilk paragrafı olan "Park alanı düzenlenmesi gerektiği" şeklinde biten paragrafın tamamı çıkarılarak onaylanmasına yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iadesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Planlama alanının 90 Ha’lık İncek etabına ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, konut alanlarında parsel büyüklüğü en az 5000 m² olan ada/parsellerde E:0.50, Yençok:serbest, parsel büyüklüğü 10000 m² olan ada/parsellerde E:1.50, Yençok:serbest yapılaşma koşulunu da içerir 19 ayrı plan notuyla birlikte, nazım imar planıyla bütünlük sağlayacak şekilde her iki ölçek ve plan hükümlerinde düzeltmeler yapılmak suretiyle, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabulüne karar verilmiştir.
Öte yandan, Ankara ili Çankaya ilçesi Dodurga-Alacaatlı Mahalleleri sınırları içerisinde bulunan parsellere yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 27/12/2023 tarihli ve E:2021/4244, K:2023/10043 sayılı bozma kararında 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesinde yer alan kademeli emsale ilişkin kısımları hukuka aykırı bulunmuştur.
Dairemizin E:2024/722, E:2024/686 ve 2024/6364 sayılı kararları birlikte incelendiğinde, davacının temel isteminin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dönmek olduğu açıktır. Ancak bu karar kademeli emsal öngördüğünden ve Dairemizce kademeli emsal uygulaması hukuka aykırı bulunduğundan, davalı idarece uygulanması istenen kararın "yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iadesine" ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolundaki karara yapılan istinaf başvurusunun reddine temyize konu kararda isabet bulunmadığından temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyoruz.