DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/2340 E.  ,  2025/27 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/2340
Karar No : 2025/27

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

2-... Bakanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 23/03/2022 tarih ve E:2022/143, K:2022/3451 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca yapılan, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından kabul edilen, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli işlemiyle onaylanan parselasyon planı ve dağıtım cetvelinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parselasyon işleminin gerek düzenleme sınırı yönünden gerekse de diğer yönlerden 3194 sayılı İmar Kanunu ve İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlenmesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelik ile imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince;Danıştay Altıncı Dairesinin 23/03/2022 tarih ve E:2022/143, K:2022/3451 sayılı bozma kararına uyularak, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacının maliki olduğu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından parselasyon planı ve dağıtım cetvelinin yapıldığı, bu işlemlerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun bulunarak onaylanması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 3194 Sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin 1. fıkrasında “İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.” hükmüne yer verilmiştir.
2985 sayılı Toplu Konut Kanunun 4. maddesinde; "Başkanlık, gecekondu dönüşüm projesi uygulayacağı alanlarda veya mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenen alanlarda çevre ve imar bütünlüğünü bozmayacak şekilde her tür ve ölçekteki planlar ile imar planlarını yapmaya, yaptırmaya ve tadil etmeye yetkilidir. Bu planlar; büyükşehir belediye sınırları içerisinde kalan alanlar için büyükşehir belediye meclisi tarafından, il ve ilçe belediye sınırları ile mücavir alanları içerisinde kalan alanlar için ilgili belediye meclisleri tarafından, beldelerde ve diğer yerlerde ilgili valilik tarafından, planların belediyelere veya valiliğe intikal ettiği tarihten itibaren üç ay içerisinde aynen veya değiştirilerek onaylanır. Belediyeler ve valilik tarafından üç ay içerisinde onaylanmayan planlar Başkanlık tarafından re’sen onaylanır. Belediyeler, valilik veya Başkanlık tarafından onaylanan bu planlar; askı, ilan ve itiraza dair kararlar da dahil olmak üzere 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine göre belediyeler ve ilgili kamu kurumları tarafından yapılacak tüm işlemler Başkanlık tarafından re’sen yapılmak suretiyle yürürlüğe konur.
" hükmü yer almıştır.
775 sayılı Gecekondu Kanununun ilgili hükümleri uyarınca Toplu Konut İdaresi Başkanlığının, Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca gecekondu önleme, ıslah veya tasfiye bölgelerinde başlatılmış veya planlanmış işleri yürütme, bu konuda yeni işler yapma ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun 4. ve Ek 7. maddeleri uyarınca gecekondu bölgelerinin tasfiyesi veya iyileştirilerek yeniden kazanımına yönelik olarak gecekondu dönüşüm projeleri geliştirme, mülkiyeti kendisine ait arsa ve arazilerde veya valiliklerce toplu konut iskan sahası olarak belirlenen alanlarda uygulama yapma yetkisine sahip olduğu görülmektedir.
Diğer taraftan 04/07/2011 tarihli, 27984 sayılı (mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Görevler" başlıklı 2. maddesinin, 16/05/2012 tarihli, 6306 sayılı Kanun'un 19. maddesi ile değişik (ğ) fıkrasında; " Gecekondu, kıyı alanları ve tesisleri ile niteliğinin bozulması nedeniyle orman ve mera dışına çıkarılan alanlar dâhil kentsel ve kırsal alan ve yerleşmelerde yapılacak iyileştirme, yenileme ve dönüşüm uygulamalarında idarelerce uyulacak usul ve esasları belirlemek; Bakanlıkça belirlenen finans ve ticaret merkezleri, fuar ve sergi alanları, eğlence merkezleri, şehirlerin ana giriş düzenlemeleri gibi şehirlerin marka değerini artırmaya ve şehrin gelişmesine katkı sağlayacak özel proje alanlarına dair her tür ve ölçekte etüt, harita, plan, parselasyon planı ve yapı projelerini yapmak, yaptırmak, onaylamak, kamulaştırma, ruhsat ve yapım işlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak, yapı kullanma izinlerini vermek ve bu alanlarda kat mülkiyeti kurulmasını temin etmek; 02/03/1984 tarihli, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ile 20/07/1966 tarihli, 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan uygulamalara ilişkin her tür ve ölçekte etüt, harita, plan ve parselasyon planlarını yapmak, yaptırmak, onaylamak, ruhsat işlerini gerçekleştirmek, yapı kullanma izinlerini vermek ve bu alanlarda kat mülkiyetinin kurulmasını sağlamak" görevinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görevi olduğu hüküm altına alınmış olup, bu haliyle 16/05/2012 tarihinden itibaren Toplu Konut İdaresi Başkanlığının 775 sayılı Gecekondu Kanunu'ndan doğan imar konusundaki hak ve yetkilerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığına devredildiği anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu parselasyon işleminin Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapıldığı ve Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylandığı ancak plan yapma ve onaylama yetkisinin dayanağının ortaya konulamadığı görülmüştür.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yapılan ara kararı neticesinde davalı idarece dava konusu işlemin 644 sayılı KHK 2/ğ maddesi uyarınca onaylandığı belirtilmiş ise de birden fazla alana ilişkin yetki ve sorumluluğun düzenlendiği anılan maddede yer alan hangi yetkinin kullanıldığının açıkça belirtilmediği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusu parselasyon yapılan alanda davalı idarenin plan yapma yetki ve sorumluluğunun bulunduğu bir alan olup olmadığının tespiti amacıyla Toplu Konut İdaresine ait taşınmazların bulunup bulunmadığı, parselasyon yapılan alanın toplu konut alanı ilan edilip edilmediği, alanda parselasyon işleminin Toplu Konut İdaresi tarafından yapılarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanması hususunda yetki yönünden hukuka aykırılık olup olmadığı araştırılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Şayet dava konusu alanda parselasyon işleminde yetki yönünden bir hukuka aykırılık olmadığı tespit edilirse işin esası yönünden inceleme yapıldığında; parselasyonun dayanağı uyulama imar planının hangisi olduğu ve yürürlükte olup olmadığı, düzenleme sınırının İmar Kanunu ve Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Yönetmeliğine uygun geçirilip geçirilmediği araştırıldıktan sonra ... Belediyesine bağışlanan ... parsel sayılı taşınmazın düzenleme ortaklık payı oranının düşürülmesi için kullanılıp kullanılamayacağı, düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı oranının işlem tarihinde yürürlükteki mevzuata uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığı hususlarında bilirkişi raporunda hüküm kurmaya elverişli yeterli bilgiler bulunmadığı görüldüğünden anılan hususlar yönünden yerinde yeniden başka bir bilirkişi heyeti tarafından keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak düzenlenecek rapor ile elde edilecek sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/01/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.