DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/8986 E.  ,  2024/681 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/8986
Karar No : 2024/681

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR):
1- …
2- …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR):
1- … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ: Av. …

2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, Akçaabat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın "ortaokul alanı" olarak belirlenmesi yönündeki 1/1000 ölçekli revizyon + ilave uygulama imar planının kabulüne ilişkin … tarih ve … sayılı Akçaabat Belediye Meclis kararı ile bu kararın onaylanmasına dair … tarih ve … sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclis kararının ve buna bağlı olarak taşınmaz üzerindeki imar planı ile getirilen kısıtlamanın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon + ilave uygulama imar planının, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptaline karar verilmesi nedeniyle davanın açıldığı tarih itibarıyla dava konusu işlemin yürürlükte olmadığı gerekçesiyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılan davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu idare mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İlk derece mahkemesince davanın hukuki sebebinin yanlış değerlendirildiği, dava konusu taşınmazın imar planında ortaokul alanı olarak düzenlenmesi nedeni ile taşınmazın 20 yılı aşkın bir süredir kısıtlı olduğu, imar planından kaynaklı kısıtlamanın üzerinden beş yıl geçmesine rağmen hiçbir işlem yapılmadığı, davacının incelenmeksizin reddi yolunda verilen kararın hatalı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, hissedarı oldukları Trabzon ili, Akçaabat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/1000 ölçekli revizyon + ilave uygulama imar planı ile taşınmazlarının "ortaokul alanı" olarak belirlenmesine dair … tarih ve … sayılı Akçaabat Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali ve buna bağlı olarak taşınmaz üzerindeki imar planı ile getirilen kısıtlamanın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari davaların açılması" başlıklı 3, maddesinin 2. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinde davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin gösterileceği; 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş; 15. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere, yahut 14. maddenin (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuz gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddedileceği hükme bağlanmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması", aynı fıkranın (i) bendinde ise "Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması" hükmüne yer verilmek suretiyle "derdestlik" ve "kesin hüküm" dava açma şartları arasında sayılmış; kanunun 115. maddesinde ise mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmış; 303. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda; "derdestlik" ve "kesin hüküm" müesseseleri düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine; bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükme karşın tarafları, konusu ve sebepleri aynı olan ikinci bir dava açılmış olması durumunda ise bu davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Trabzon ili, Akçaabat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın "ortaokul alanı" olarak ayrılmasına dair Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon + ilave uygulama imar planının iptali talebi ile davacılar … ve … tarafından açılan bir başka davada … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli revizyon + ilave uygulama imar planının iptaline karar verildiği gerekçesiyle bakılan davanın açıldığı 16.03.2023 tarihi itibarıyla dava konusu planın yürürlükte olmadığı dolayısıyla davacıların hukuki durumunu etkileyen, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem bulunmadığı sonucuna varılarak davanın esasının incelenmeksizin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, UYAP üzerinden yapılan araştırma ve inceleme neticesinde, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Akçaabat Belediye Başkanlığı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … idari Dava Dairesince istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının mahkemesine iadesine karar verilmesi üzerine, … İdare Mahkemesince, dosya yeniden incelenerek … tarih ve E:…; K:… sayılı karar ile dava dilekçesinin reddine karar verildiği, dilekçe ret kararı üzerine açılan E. … sayılı davadaki yenileme dilekçesinin istem özetinde davanın konusunun, Trabzon ili, Akçaabat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı davacılara ait taşınmazın bulunduğu alanda … tarih ve … sayılı Trabzon Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile yapılan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile anılan plana yapılan itirazın reddine dair … tarihli ve … sayılı sayılı işlem olarak belirtildiği, söz konusu davada yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince, bakılmakta olan uyuşmazlıkta iptali istenilen işlem ile dilekçe ret kararı üzerine yeniden açılan E:… sayılı davada iptali istenilen işlemin, diğer bir ifade ile her iki davanın konusunun, aynı olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulmasından sonra bir karar verilmesi gerekirken, Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon + ilave uygulama imar planının mahkeme kararı ile iptaline karar verildiğinden yürürlükte olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.