DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2023/298 E.  ,  2025/678 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/298
Karar No : 2025/678

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) :
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, .. parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Sancaktepe Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi sonucunda, taşınmazın bulunduğu bölgenin ilk kez planlama yapılan bir alan olmadığı, imar planları yapılmış ve yapılaşması büyük ölçüde tamamlanmış bir bölge olduğu, uyuşmazlık konusu parsele yeşil alan kullanımı getirilerek artan nüfusun sosyal donatı alanı ihtiyacının karşılandığı, bu değişikliğin mevcutta yapılaşmanın neredeyse olmadığı ... ada ... parsel sayılı taşınmazda imar hakkı kaybı oluşturmadığı, bu kapsamda 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli planlara, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu plan değişikliği ile getirilen yeşil alan kullanımının taşınmazından kesilecek olan düzenleme ortaklık payının yasal sınırını aşmasına sebep olduğu, dolayısıyla mülkiyet hakkınında ihlal edildiği belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabul edildiği belirtilerek temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı ... Belediye Başkanlığı tarafından; 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikli ile konut alanının yapılaşma koşulunun değiştirilmediği, sadece park alanının büyüklüğünde bir artış yapıldığı, bu durumun planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu belirtilerek usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Sancaktepe Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile uyuşmazlık konusu taşınmaz konut+ticaret ve park alanı olarak planlanmış, 22.11.2019- 21.12.2019 tarihleri arasında askıya çıkarılan imar planına davacı tarafından yapılan 16.12.2019 tarihli itirazın zımnen reddi üzerine 11.03.2020 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesi, 1. fıkrası, (ı) bendinde "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" hükmüne yer verilmek suretiyle doğrudan dava açma şartları arasında "derdestlik" de sayılmış, Kanunun 115. maddesinde ise, mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda; "derdestlik" ve "kesin hüküm" müesseseleri düzenlenmemiş ve Kanunun 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Derdestlik durumunun ortaya çıkması için; aynı davanın iki kere açılmış olması, birinci davanın görülmekte (derdest) olması, birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olması şartları birlikte gerçekleşmelidir. Davaların aynı dava olarak kabul edilebilmesi de; davaların taraflarının, konularının, dava konusu işlemlerin hukuki sebeplerinin aynı olmasına bağlıdır.
Derdestlik; yeni açılmış olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış ve görülmekte (derdest) olduğunun taraflarca ileri sürülmesi ile ya da mahkemece re'sen yapılacak araştırma ile tespit olunur.
Dosyanın incelenmesinden; Sancaktepe Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dayanağı olan ve İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin İstanbul ili, Sancaktepe ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istemiyle davacı tarafından ilk olarak 25/10/2019 tarihinde, ... İdare Mahkemesinde dava açıldığı ve ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararla davanın reddine karar verildiği ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 13.02.2025 tarih ve E:2022/9126, K:2025/677 sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği görülmüş olup, bakılmakta olan davanın ise, söz konusu davadan daha sonra, 11.03.2020 tarihinde, aynı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının aynı parsel yönünden iptali istemiyle açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacı tarafından, konusu, sebebi ve tarafları aynı olan ve daha sonra açılmış bulunan bu davanın derdestlik nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 13/02/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.