DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/744 E.  ,  2023/7695 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/744
Karar No : 2023/7695

TEMYİZ EDENLER (DAVALI) :I- (DAVALI)... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

II- (DAVACI)...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF :I- (DAVACI)...
II-(DAVALI)... Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Esenyurt İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacının taşınmazının komşuluğunda yer alan ... ada, ... parsel için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, ... ada,... parsel için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ve ... ada, ... parsel için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatlarının, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği gerekçesiyle hukuka aykırı olduğu yargı kararı ile tespit edilen yapı ruhsatları nedeniyle uğramış olduğu 200.000,00-TL (17.02.2021 tarihli ıslah dilekçesiyle arttırılmak suretiyle 325.137,00-TL) maddi tazminatın ruhsat tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:..sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan yapının, hukuka aykırı olarak düzenlenen ... parsel sayılı taşınmaza dair yapı ruhsatından kaynaklı olarak hava sirkülasyonunun sağlanmaması, gün ışığından faydalanılamaması ve komşu mahremiyetine zarar verecek ölçüde yakınlaşması nedeniyle davacı parselinde yer alan yapıda değer kaybı oluştuğu, söz konusu yapı ruhsatlarının iptali için açılan davadan önce davacı tarafından delil tespiti istemiyle adli yargı nezdinde yapılan delil tespiti masraflarının, idarenin hizmet kusuru neticesinde tesis edilen yapı ruhsatlarından kaynaklandığı, bu nedenle değer kaybı ve delil tespiti masraflarına dair tazminat taleplerinin kabulü gerektiği, yargı kararıyla iptal edilen komşu parsellere ait yapı ruhsatları nedeniyle davacının taşınmazında proje değişikliği yapılması hususu arasında bir nedensellik bağı kurulamadığı gibi projenin onaylanmasına dair süreçteki gecikme nedeniyle oluştuğu belirtilen zararın da davalı idarece tesis edilen yapı ruhsatlarından kaynaklandığı hususunun somut verilerle ortaya konulamadığı anlaşıldığından, idarece hukuka aykırı olarak düzenlenen yapı ruhsatları nedeniyle davacının taşınmazında oluşan 302.582,24-TL değer kaybı miktarı ile 2.088,00-TL delil tespiti yargılama giderinin toplam 304.670,24-TL olmak üzere 200.000,00 TL'lik kısmının dava tarihinden, ıslah dilekçesi ile arttırılan 104.670,24 TL'lik kısmının ıslah dilekçesinin mahkemeye sunulduğu tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, fazlaya dair 125.137,00-TL maddi tazminat talebinin ise reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davalı idare ve davacının istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların dayandığı hukuki ve kanuni gerekçelerin mahkeme kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istinaf istemlerinin reddine, davacı tarafından yargılama giderleri yönünden yapılan istinaf başvurusunun ise kabulü ile Mahkeme kararının "..kabul edilen tazminat tutarı üzerinden hesaplanan 20.812,02-TL nisbi karar harcından, yatırılan 5.596,90-TL karar harcının mahsubu sonucu kalan 15.215,12-TL harcın davacıya tamamlattırılmasına ..." ilişkin kısmının kaldırılmasına, kabul edilen tazminat tutarı üzerinden hesaplanan nispi harcın davalı idareye tamamlattırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Esenyurt Belediye Başkanlığı tarafından, ruhsatların kabul edilen imar planı uyarınca verildiği, davacı tarafından önce idareye başvuru yapılması gerektiği ileri sürülerek kararın davanın kabulüne ilişkin kısmının usul ve yasaya uygun olmadığı, bu nedenle idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, bilirkişi raporu ile belirlenen tazminat miktarının eksik belirlendiği, tespite esas emsallerin metrekare birim fiyatının düşük olduğu tadilat projesi nedeniyle yaptığı masrafların da ödenmesine karar verilmesi gerektiği, bu nedenle kararın davanın reddine ilişkin kısmının usul ve yasaya uygun olmadığından idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY : İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselin maliki olan davacı tarafından, taşınmaza bitişik ... ada, ... sayılı parsel için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı; ... ada, ... parsel için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ve ... ada, ...parsel için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatları ile dayanakları İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli Esenyurt TEM Güneyi Nazım İmar Planı ile aynı belediye meclisinin ... tarihli, ...sayılı kararı ile uygun bulunan 1/1000 ölçekli Esenyurt TEM Güneyi 2. Etap Uygulama İmar Planının iptali istemiyle açılan davada, yapı ruhsatlarının iptaline, imar planları yönünden davanın reddine dair ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun Danıştay Altıncı Dairesinin 18/10/2021 tarihli E:2019/18235, K:2021/11485 sayılı bozma kararına uyularak, gerekçeli olarak reddi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 20/03/2023 tarihli E:2022/5904, K:2023/2838 sayılı kararı ile onanmıştır.
Bunun üzerine söz konusu ruhsatların imar mevzuatına aykırı olarak düzenlenmesinden dolayı davacı tarafından hukuka aykırı olarak düzenlenen ruhsatlar sebebiyle konut girişinin parselin arka cephesinden düzenlenmesine dair proje değişikliği yapılmak zorunda kalındığı ve bunun 10.465,00-TL harç ile 10.000,00-TL proje tadilatı masrafına neden olduğu, ayrıca tadilat projesinin onay sürecinin altı ay süre ile geciktiği ve bu gecikmeden dolayı davacının zarara uğradığı, yapı ruhsatlarının iptali istemiyle açılan davada delil olarak kullanılmak üzere Büyükçekmece ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti nedeniyle 2.088,00-TL yargılama masrafında bulunduğu, ayrıca hukuka aykırı olarak tesis edilen yapı ruhsatları nedeniyle inşa edilmiş olan yapıların, davacıya ait yapıda gün ışığından faydalanılmasına ve hava sirkülasyonunu engel olması, deprem durumunda oluşacak can ve mal kaybı riskini arttırması nedeniyle değer kaybına neden olduğu belirtilerek, yukarıda anılan yargı kararının tebliği üzerine 31.09.2019 tarihinde 200.000,00-TL (17.02.2021 tarihli ıslah dilekçesiyle arttırılmak suretiyle 325.137,00-TL) maddi tazminatın ruhsat tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında, “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü düzenlenmiştir. Bu kapsamadaki idarenin sorumluluğu “Anayasa hükmü” olarak kabul edilmiştir. İdarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği ise doktrin ve yargı kararları ile açıklığa kavuşturulmuştur. Bugün idarenin sorumluluğu hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılmaktadır. İster hizmet kusuru, ister kusursuz sorumluluk ilkelerine dayandırılsın, genel olarak idarenin tazmin borcunun doğabilmesi için bir zararın mevcudiyeti, zararla eylem arasında illiyet bağının bulunması zorunludur.
Belirtilen bu sorumluluk türlerinden idare hukuku öğretisinde “hizmet kusuru” olarak adlandırılan ve kusur esasına dayanan idari sorumluluk idari hizmetin kuruluş ve işleyişinden kaynaklanır. İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikte bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru, hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
Hizmet kusuru, idari bir işlem veya eylemden doğabileceği gibi, idarenin eksik işlemesinden, dikkatsizliğinden, tedbirsizliğinden, ihmalinden, yasal görevlerin beklendiği ya da gerektiği gibi yerine getirilmemiş olmasından da kaynaklanabilir.
Kamu idareleri, yapmakla yükümlü oldukları kamu hizmetlerini yürütürken hizmetin işleyişini sürekli olarak denetlemek ve hizmetin ifası esnasında gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. İdarenin bu yükümlülüğü yerine getirmeyerek hizmetin kötü veya geç işlemesi veyahut gereği gibi işlememesi ve bu yüzden zarara neden olunması halinin idareye bu zararın hizmet kusuru kriterlerine göre tazmini sorumluluğunu yükleyeceği, bireylerin uğradıkları özel nitelikteki zararların, idari faaliyet ile zarar arasında nedensellik bağının bulunması koşuluyla tazmin edilebileceği idare hukukunun genel ilkeleridir.
Hukuka aykırı olduğu yargı kararı ile tespit edilen yapı ruhsatları nedeniyle uğramış olduğu olduğu değer kaybı ve delil tespiti nedeniyle yapılan yargılama masrafınına ilişkin kısmı yönünden davanın kabulüne dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin kısma yönelik davalı idarenin temyiz istemi incelendiğinde,
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince, söz konusu yapı ruhsatlarının hukuka aykırı olduğu ve ruhsatların düzenlenmesine dair idari işlemlerde hizmet kusuru bulunduğu hususunun yargı kararı ile ortaya konulduğunun anlaşılması üzerine söz konusu hizmet kusuru neticesinde zarar doğup doğmadığı ve bu zararın iptal edilen ruhsatların düzenlenmesi neticesinde oluşup oluşmadığının tespiti amacıyla taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda özetle; davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan yapının, hukuka aykırı olarak düzenlenen ... parsel sayılı taşınmaza dair yapı ruhsatından kaynaklı olarak değer kaybına uğradığı, taşınmazın değer kaybını hesaplamak için karşılaştırmalı satış analizi yaklaşımı değerleme yöntemi ile aynı bölgedeki benzer taşınmazların satış fiyatları araştırılarak yapılan değerlendirme neticesinde güncel rayiç değerinden % 8 (yüzde sekiz) civarında bir değer kaybına uğradığı ve buna göre de muhtemel değer kaybının 302.582,24 TL olduğu belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, bilirkişi raporunda mahkeme kararı ile iptaline karar verilen yapı ruhsatları düzenlenmemiş olsaydı davacıya ait parselde bulunan yapının satışından elde edilecek gelir ile mevcut hali ile satışından elde edilecek değer arasındaki farkın belirlenmesi amacıyla keşif tarihi olan 2019 yılı itibarıyla gerçekleşmemiş satışlar esas alınarak taşınmazın değerinin tespit edildiği görülmüştür.
Bu durumda aradaki değer farkının belirlenmesi amacıyla emsal alınacak taşınmazların, tapuda gerçekleşmiş satışlara göre satış değeri göz önüne alınarak belirlenmesi suretiyle taşınmaz bedeli tespit edilerek karar verilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan davacının yapı ruhsatlarının iptali istemiyle açılan davada delil olarak kullanılmak üzere ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti nedeniyle yapılan yargılama masrafına ilişkin talebine gelince söz konusu tespit davasının mevcut durumun tespitine ilişkin bir husus olduğu, davacı tarafından katlanılmak zorunda olunan bir zarar olarak nitelendirilemeyeceği, söz konusu durumun açılacak tazminat davasında da tespit edilebileceği, dolayısıyla zararın oluşmasına neden olan işlem ile doğrudan illiyet bağının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından delil tespiti nedeniyle katlanılan yargılama masrafının tazminine karar verilmesinde de isabet görülmemiştir.
Davacının temyiz istemine gelince,
Davacı tarafından bilirkişi raporuna yapılan itiraz dilekçesinde, davacıya ait parseldeki yapının konut girişinin ilk projesinde arka cepheden verildiği halde söz konusu ruhsatların imar mevzuatına aykırı olarak düzenlenmesinden dolayı davacıya ait parseldeki yapının girişinin yan cepheden verildiği, bu sebeple Esenyurt Belediyesinin ... sayılı tahakkuk fişleri ile toplam 20,465,00 TL olmak üzere bina inşaat harcı ve proje tadilat masrafı ödendiği belirtilmiştir. Bu nedenle davacı tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin değerlendirilerek söz konusu iptal kararında yer alan aykırılıkların davacıya ait bina girişinde proje değişikliği yapılmasını gerektirip gerektirmeyeceği hususunun değerlendirilerek karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davacının temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü kısmen reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.