DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/6418 E.  ,  2023/8505 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6418
Karar No : 2023/8505

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 26/11/2019 tarih ve E:2015/4078, K:2019/12161 sayılı bozma kararına uyularak; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İzmir İli, Buca İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının pazar yeri alanına dahil edilmesine yönelik Buca Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin gerekçesi olarak ... ada, ... ve ... parsellerin bir kısmının pazar yeri alanında kaldığı ve imar planındaki bu pazar yeri alanı büyüklüğünün çevreye yeterli olamaması ve çevrede başka pazar yeri olmaması olduğu ileri sürülmüş ise de dava konusu pazar yerinin alansal olarak yeterli olmadığına ilişkin gerekçeyi anlamlı ve kabul edilebilir kılacak hiçbir teknik hesap ve analiz bulunmadığı, dava konusu pazar yeri alanının büyüklüğünün yetersiz kalacağına ilişkin hiçbir somut verinin olmadığı, söz konusu pazar yeri alanının hâlihazırda bulunmaması nedeni ile gözleme dayalı yetersizlikten de söz edilmeyeceği, imar mevzuatındaki tanımına göre plan değişikliklerinin gerçekleştirilmesi için nesnel ve bilimsel açıdan meşru gerekçelerin sunulmasının esas olduğu, dava dosyasına sunulmuş bilgi ve belgeler arasında dava konusu pazar yeri alanının büyüklüğünün plan değişikliği öncesinde ne kadar olduğu, bu büyüklüğün neden yetersiz bulunduğu, dava konusu işlem ile planlanan büyüklüğün nasıl hesaplandığı ve pazar alanındaki artışın nasıl bir fayda sağladığına ilişkin hiçbir analitik açıklama bulunmadığı, tüm bu hususların plan değişikliğine ilişkin hazırlanacak raporda bulunmasının ve plan değişikliğini anlamlı kılacak hususların detaylı biçimde aktarılmasının, plan tekniği ve planlama esasları gereği olduğu, bu tür bir çalışmanın dava konusu imar planı değişikliği için bulunmadığı gibi dava konusu plan değişikliği sonrasında onama süreçleri tamamlanarak yürürlüğe girmiş olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri için de bulunmadığı, yürürlükteki mevzuat hükümlerinin pazar yerlerinin minimum büyüklüklerine ilişkin bir hüküm içermediği, planlama literatüründe 2.000-10.000 konut bulunduran alanlarda minimum pazar yeri büyüklüğünün 4.000 m2 olması gerektiğinin belirtildiği, dava konusu plan değişikliği öncesinde yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kararları incelendiğinde dava konusu alandaki pazar yeri alanının yaklaşık 4.750 m2 olduğu, dolayısıyla dava konusu plan değişikliğinin gerekçesinin pazar yeri alanının planlama literatüründe öngörülen minimum büyüklüğün sağlanması olarak da açıklanamayacağı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 6. maddesinin "Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır." hükmü kapsamında dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin üst ölçekli plan kararları doğrultusunda hazırlanmış olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı Buca Belediye Başkanlığı tarafından; Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, dava konusu işlemin üst ölçekli planlara uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
İzmir İli, Buca İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının pazar yeri alanına dahil edilmesine yönelik Buca Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihindeki yürülükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarının yargısal denetimi sırasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı kriterleri kapsamında imar planının bütünlüğü, genel yapısı, kapsadığı alanın nitelikleri ve çevrenin korunması gibi olguların gözetilmesi zorunludur.
Kentsel planlamanın en temel unsurlarından biri olan imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine göre, alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunludur. Bu doğrultuda, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının öncelikle uygun olması gereken üst ölçekli plan, kademeli olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planıdır. Söz konusu planlar da, bulunması halinde daha üst ölçekli 1/25.000 ölçekli nazım imar planına ve 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına uygunluk göstermelidir.
Dava konusu Buca Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararıyla uygun görülerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararlarıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dayanağı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli Buca Nazım İmar Planı Revizyonudur.
Dava konusu işlemin dayanağı 14.01.2011 onay tarihli 1/5000 ölçekli Buca Nazım İmar Planı Revizyonunun tümünün iptali istemiyle ... Odası tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla davanın hara alanı olarak bilinen alana ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, bu kısmı harici yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın iptale ilişkin kısmının Danıştay Altıncı Dairesinin 28/10/2014 tarih ve E:2013/3761, K:2014/6371 sayılı kararıyla bozulması üzerine ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ısrar kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/05/2019 tarih ve E:2018/3328, K:2019/2069 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak alınan ek bilirkişi raporu doğrultusunda ve yeniden yapılan araştırma ve inceleme neticesinde davanın hara alanı dışındaki kısmının reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın Dairemizin 10/01/2022 tarih E:2021/5524, K:2022/206 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmıştır.
Öte yandan, dava konusu taşınmaza komşu İzmir ili, Buca ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının pazar alanına alınmasına yönelik İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih, ... sayılı kararı ile onaylanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 10/01/2022 tarih ve E:2019/2150, K:2022/210 sayılı bozma kararına uyularak davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın Dairemizin 21/11/2023 tarih E:2023/829, K:2023/8506 sayılı kararıyla onandığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, temyize konu Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporundan da dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile öngörülmüş olan plan kararlarının dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan üst ölçekli 1/5000 ölçekli Buca Nazım İmar Planı Revizyonu kararları ve 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı kararları ile dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olmamakla beraber mevcutta yürürlükte bulunan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı kararları ile çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olmadığı yönünde tespit ve değerlendirmelerde bulunulduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği bu kapsamda incelendiğinde, davacının taşınmazı için öngörülen pazar yeri alanının, dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda da gösterildiği, dolayısıyla yapılan değişikliğin üst ölçekli nazım imar planı revizyonuna uygun olduğu ve söz konusu nazım imar planı revizyonunun tümünün iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği, ayrıca dosya kapsamı ve UYAP üzerinden yapılan incelemede davacılar tarafından 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonun dava konusu parsele yönelik kısmının iptali istemiyle dava açıldığına ilişkin bir bilgiye rastlanmadığı, bununla birlikte dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza getirilen pazar alanı kullanımının iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği ve bu kararın Dairemizce onandığı anlaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 21/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.