DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/4690 E.  ,  2024/1654 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/4690
Karar No : 2024/1654

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ :Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, … (…) Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/1000 ölçekli uygulma imar planı değişikliğinin kabulüne dair … tarihli, … sayılı Çankaya Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onayına ilişkin … tarihli, … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ve söz konusu taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin … tarihli, … sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararı ile anılan kararın onayına dair … tarihli, … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine göre 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının uygun olması gereken üst ölçekli plan kademeli olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planı olduğu, kulllanım, yoğunluk, yapılaşma şartlarında ve benzeri bir değişiklik söz konusu olduğunda 1/5000 ölçekli nazım imar planında da değişiklik yapılması gerektiği, uyuşmazlıkta, davacının maliki olduğu parselin kullanım kararının "sağlık alanı" iken dava konusu plan değişiklikleri ile "özel sağlık alanı" olarak değiştirildiği, bu değişikliğin gerekçesi olarak açılan kamulaştırmasız el atma davalarından dolayı idarenin karşı karşıya kaldığı kamulaştırma külfetinden kurtarılmasının amaçlandığının belirtildiği, plan değişikliğinin Ankara Büyükşehir Belediyesinin … tarihli, … sayılı Genel Nazım İmar Planı notu doğrultusunda oluşturulduğu, kamulaştırmasız el atma davalarından dolayı idarenin kamulaştırma külfeti altına girmemesi amacıyla genel nazım imar planı notu doğrultusunda yapılan dava konusu uygulama imar planı değişikliği işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin gerekçesi olan 16/03/2012 günlü, 435 sayılı belediye meclisi kararının iptali istemiyle açılan davada, anılan belediye meclisi kararının iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, … Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla reddine karar verildiği, bu durumda, dava konusu plan değişiklikleri dayanaksız kaldığından bu yönüyle de dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Yatırımcı kuruluş olan Sağlık Bakanlığı Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü'nün talebi doğrultusunda, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile "sağlık alanı" kullanımının "özel sağlık alanı" kullanımına çevrilmesinde hukuken bir engel bulunmadığı, sağlık hizmetinin özel sektör tarafından da yürütülebilmesinin mümkün olduğu, sağlık alanı kullanımının özel sağlık alanı kullanımına çevrilmesinin sosyal donatı alanı miktarını değiştiren bir duruma da yol açmaması karşısında, mülkiyet kısıtlılığını ortadan kaldırmaya yönelik olarak, yatırımcı kuruluş olan Sağlık Bakanlığının ihtiyacı bulunmadığından kamusal kullanımdan çıkarılmasına ilişkin talebi doğrultusunda, sadece imar planında öngörülen kullanım kararının önüne "özel" ibaresi eklenmesinden ibaret dava konusu imar planı değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in 17. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde; kamu yatırımlarının yürütülmesi amacıyla, kamu kurumlarına ait taşınmazdaki hisselerin müstakil bir imar parselinde toplanabileceği öngörülmüş olup, davacının iddialarının da buna yönelik olduğu dikkate alındığında, mevzuat ile belirlenen nitelikte olduğu anlaşılan dava konusu parselasyon işleminde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne Mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İstinaf Dava Dairesince keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan salt mevzuat uyarınca karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, imar planı değişikliklerinde açıklama raporunun bulunmasının gerektiği, imar planı değişikliğinin ancak İmar Kanununda gösterildiği şekil, usul ve gerekçelerle yapılabileceği tüm bu sebeplerle dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Çankaya Belediye Başkanlığının Savunması: Dava Dairesi kararının hukuka uygun olduğu, Sağlık Bakanlığının olumlu görüşünün bulunduğu, işlemlerde kamu yararının bulunduğu, davacının menfaatinin olumsuz etkilenmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının Savunması: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden Ankara ili, Çankaya ilçesi, … (…) Mahallesi, ... ada, … parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulma imar planında Çankaya Belediyesi Sağlık Tesisleri Alanı olan kullanımının … tarihli, … sayılı Çankaya Belediye Meclisi kararı ile yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile özel sağlık alanı kullanımına dönüştürüldüğü, anılan kararın … tarihli, … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanarak, 01.10.2015-02.11.2015 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafça askıda herhangi bir itirazda bulunulmadığı, daha sonra … tarihli, … sayılı Çankaya Belediye Encümeninin kararı ile kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanarak 26.03.2020 -26.04.2020 tarihleri arasında bir ay süre ile askıya çıkartılan parselasyon işlemden … tarihli, … sayılı Çankaya belediyesi yazısının 16.11.2020 tarihinde davacıya tebliği ile haberdar olunması üzerine 24.11.2020 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:3194 sayılı İmar Kanunu’nun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırmalar sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular; şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı kriterleri gözönüne alınarak, kentsel planlamanın en temel unsurlarından birisi olan imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine göre hazırlanması gerekmektedir.
İmar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine göre, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının uygun olması gereken üst ölçekli plan kademeli olarak 1/5000 ölçekli nazım imar planı olduğu, bununla birlikte İmar Kanunu'nun 6. maddesinde tanımlı hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan, üst ölçekli plan tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmesi gerektiği, aksi durum da imar mevzuatının öngördüğü nazım imar planı ve uygulama imar planı hiyerarşik uyumuna aykırı olarak uygulama imar planı ile arazi kullanım kararlarının belirlenmesi sonucunu doğuracağının açık olduğu, kullanım, özel ya da yoğunluk, yapılaşma şartlarında ve benzeri bir değişiklik söz konusu olduğunda 1/5000 ölçekli nazım imar planında da değişiklik yapılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; Davaya konu taşınmazın kullanım kararının sağlık alanı iken dava konusu işlem ile 1/1000 ölçekli planda özel sağlık alanı olarak değiştirildiği, belediye meclisi kararlarının tetkikinden 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yapıldığına yönelik bir ibareye veya açıklamaya yer verilmediği, belediye meclisi kararlarının sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin olduğu, planlama kademeleri bakımından 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yön veren 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmadan, uygulama kararlarının alındığı görülmüştür.
Bu durumda; dava konusu imar planı değişikliğine dair işlemde şehircilik ilkeleri, planlama esasları, imar planlarının kademeli birlikteliği ilkesine uyarlık bulunmamıştır.
Öte yandan, hukuka aykırılığı açık olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı dayanak alınarak tesis edilen dava konusu parselasyon işleminin de hukuka aykırı olduğu açıktır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 11/03/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.