DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/2565 E.  ,  2023/7465 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2565
Karar No : 2023/7465

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kahramanmaraş ili, Onikişubat ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Kahramanmaraş Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planının ve bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin Onikişubat Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planları ile yürürlükteki en üst ölçekli plan olan 02.11.2011 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı arasında ölçekler arası tutarlılığın sağlandığı, imar planlarının Kahramanmaraş il merkezinin bütününe yönelik hazırlandığı ve plan kararları verilirken plan bütünlüğünün göz önünde bulundurulduğu, taşınmazın yaklaşık 20 metre güneyinden geçen … Bulvarı ile bu bulvarın yaklaşık 550 metre güneyinden bu bulvara paralel olacak şekilde geçen 30 metre enkesitli imar yoluna cepheli olan imar adalarının karma kulanım alanları (E:1.70, Kat:10), bu iki bulvara cepheli olan imar adalarının gerisinde kalan alanların ise konut alanı (E:1,30, Kat:8), … Bulvarına doğrudan cephesi bulunmayan davacıya ait taşınmazın ise konut alanı (E:1.30, Kat:8) olarak planlandığı, planlamanın eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun yapıldığı, dava konusu imar planlarında ve 12.12.2016 tarihinde yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Parselasyon ile taşınmazının bulvara cepheli kısmından düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisi yapılarak arta kalan kısmın … ada … sayılı parsel olarak kaydedildiği ve DOP kesintisi olarak alınan alanın taşınmazının bulvara cephe özelliğine engel oluşturmayan ''park alanı (yeşil alan)'' olarak düzenlendiği, daha sonra kabul edilen revizyon imar planı ile bulvara cephesi olan parsellerin emsalinin 1.70 kat sayısının ise 10'a çıkartıldığı ve karma kullanım alanı olarak planlandığı, bu plana yaptığı itirazın reddedildiği, Belediyece yapılan imar planı değişikliği ile parselinin bulvar cephesinde yer alan ''park alanı (yeşil alan)'' kullanımının ''sosyal ve kültürel tesis alanı'' olarak değiştirildiği, taşınmazına imar durum belgesi almak için gittiğinde bu plan değişikliğinden haberdar olduğu, dava konusu imar planı değişiklikleri ile eşitlik ilkesine aykırı olarak yalnızca komşu parsellerin yoğunluk ve kat sayılarının yükseltildiği, kendi parseline ilişkin düzenleme yapılmadığı, bu değişikliklerin taşınmazının değer kaybına uğramasına ve mülkiyet hakkının önemli ölçüde kısıtlanmasına neden olduğu, dava konusu işlemlerin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMASI:
… Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
…Belediye Başkanlığı tarafından; Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava konusu imar planlarında; bulvara cepheli olan ve ''karma kullanım alanları'' olarak planlanan imar adaları için E:1.70 Max kat:10 kat yapılaşma koşulları, bulvarın gerisinde kalan ve ''konut alanı'' olarak planlanan imar adaları için E:1,30 Max kat: 8 kat yapılaşma koşulları öngörülmüş, bulvara bakan kısmında yer alan park alanı nedeniyle bulvara doğrudan cephesi olmayan uyuşmazlık konusu taşınmazda Kahramanmaraş Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli ilave revizyon nazım imar planında; ''orta yoğunlukta gelişme konut alanı (250 ki/ha)'', 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planında ise ''E:1,30 Max kat: 8 kat yapılaşma koşullarında gelişme konut alanı'' olarak planlanmıştır. 04.12.2013 - 04.01.2014 tarihleri arasında askıya çıkarılan dava konusu imar planlarına davacı tarafından; parselinin bulvara bakan cephesindeki park alanının kamuya ait bir alan olduğu, bu nedenle parselinin de yola cepheli olarak değerlendirilmesi ve E:1.70 Max kat:10 kat yapılaşma koşullu ''karma kullanım alanı'' olarak planlanması gerektiği yolunda 20.12.2013 ve 13.02.2014 tarihlerinde yapılan itirazlar, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Daha sonra, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile davacı taşınmazına bitişik konumda bulunan (bulvar tarafında) … Mahallesi, …ada, … parsel sayılı taşınmazın imar planında "park alanı" olan fonksiyonu "sosyal ve kültürel tesis alanı (112 acil alanı)" olarak değiştirilmiş, yine Onikişubat Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararıyla tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli imar planı değişikliği ile aynı parselin kısmen "sosyal ve kültürel tesis alanı (112 acil alanı)", kısmen “sosyal ve kültürel tesis alanı” olarak planlanmıştır.
Davacı taşınmazının imar durumunu öğrenmek amacıyla 12.12.2016 tarihinde Onikişubat Belediye Başkanlığı'na gittiğinde, dava konusu imar planı değişikliklerini öğrendiğini belirterek, 12.12.2016 tarihli dilekçe ile; parselinin bulvara bakan cephesindeki park alanının kamuya ait bir alan olduğu, bu nedenle parselinin de yola cepheli olarak değerlendirilmesi ve E:1.70 Max kat:10 kat yapılaşma koşullu ''karma kullanım alanı'' olarak planlanması, taşınmazına bitişik konumda bulunan (bulvar tarafında) ve imar planlarında kısmen "sosyal ve kültürel tesis alanı (112 acil alanı)", kısmen “sosyal ve kültürel tesis alanı” olarak planlanan … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin planlamanın görüşleri alınarak yeniden yapılması, park alanı olarak planlanan kısmın aynı imar adasının kuzey cephesinde (arka kısım) planlanması suretiyle cephelerinin yeniden düzenlenmesi gerektiği yolunda yapılan itirazın 10.02.2017 tarihli işlem ile reddi üzerine 24.02.2017 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
İşlem tarihindeki yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihindeki yürürlükteki halinde ise ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür (Madde14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır (Madde 14/6).
İmar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibariyle altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, imar planına askı süresi içinde itiraz edildiğine göre, dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, 04.12.2013 - 04.01.2014 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilen dava konusu imar planlarına davacı tarafından askı tarihleri arasında 20.12.2013 tarihinde yapılan itirazın askı süresini izleyen 60 günlük zımni ret süresi içerisinde Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile reddedildiği görülmüş ise de bu kararın tebliğine ilişkin bilgi ve belge dosyada bulunmadığından, davacı lehine yapılacak yorumla davacının askı süresi içerisinde yaptığı itirazın son ilan tarihi olan 04.01.2014 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde cevap verilmeyerek reddedildiği kabul edilerek, en son bu tarihi izleyen altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 24.02.2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, dava konusu edilen taşınmaz açısından herhangi bir yenilik getirmeyen davacı tarafından taşınmazına bitişik konumda bulunan parsele yönelik kabul edilen imar planı değişikliklerine (10.03.2014 tarihli 1/1000 uygulama imar planı ve 1/5000 nazım imar planı ile 12.01.2016 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri) 12.12.2016 tarihinde yapılan itirazın reddine ilişkin kararın davacıya tebliğinin 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi uyarınca işlemeye başlayan dava açma süresini ihya etmeyeceği açıktır.
Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 27/02/2017 tarihli, E:2015/4618, K:2017/842 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 12/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oy çokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı; 50. maddesinin 3. fıkrasında; bölge idare mahkemesinin, Danıştayca verilen bozma kararına uymayarak kararında ısrar edebileceği belirtilmiş; 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde ise, İdari Dava Daireleri Kurulunun idare mahkemelerinden verilen ısrar kararları ile idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden davanın süresi konusunda temyize konu kararda herhangi bir gerekçe ve açıklama bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince süre hakkında bir hüküm tesis edilmediği görülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava açma süresi geçirilerek açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece davanın esası incelenmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddine karar verilmiştir.
Bu durumda karar bozularak Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yeniden bir karar verilmek üzere iade edilmesi gerekmektedir. Aksi halde Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi yerine karar verilmiş ve ısrar hakkı önlenmiş olacaktır.
Bu itibarla, Mahkeme tarafından verilen davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddi yolundaki kararın bozulması gerektiği oyuyla, anılan kararın değişik gerekçe ile onanmasına ilişkin Dairemiz kararına katılmıyorum.