DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/2225 E.  ,  2023/7501 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2225
Karar No : 2023/7501

TEMYİZ EDENLER :I- DAVALILAR
1- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. ... , Av. ... , Av. ...
2-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- DAVACI
... Adına Vekaleten ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- DAVALILAR
1- ... Genel Müdürlüğü
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
3- ... Belediye Başkanlığı
II- DAVACI
... Adına Vekaleten ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti davacıya ait Ankara ili, Pursaklar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, ... ada, ... parsel sayılı, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların, Esenboğa Havaalanı Mania Planı içinde kalmış olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 10.000-TL (ıslah ile birlikte 1.776.000-TL) zararın tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararda; davacının hissedarı olduğu Ankara ili, Pursaklar ilçesi, Pursaklar, ... ada ... ve ... sayılı parsellerin doğal kotunun mania kotunun altında kaldığı, mania sınırına kadar düşük yoğunluklu yapılaşmaya elverişli olduğundan bu parseller yönünden davacının zararının bulunmadığı; ... ada ... nolu parseller yönünden (4.905,00 m2 yüzölçümlü olan), ... ada ... parsel (5.363,00 m2 davacının hissesine düşen 1.015,00 m2 yüzölçümlü alan) dikkate alındığında davacının zararının 1.776.000TL (birmilyon yediyüzyetmişaltı bin Türk Lirası) olduğu; hizmet kusuru esasına göre idareler uğranılan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu bulunduğundan, maddi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerce müştereken ve müteselsilen davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davalı idarelerce husumete itirazda bulunmuş ise de, davacının mağduriyetinde davalı taraf idarenin bütünlüğü çerçevesinde değerlendirilmiş olup; mania hattının Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından, Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü'nün görüşü alınarak hazırlanması, İlgili Bakanlık tarafından onaylanması ile Belediyesince (Pursaklar) belirlenen bu hattın imar planına işlenmesi ve yapılan değişikliğin Büyükşehir tarafından onaylanarak yürürlüğe girmesi karşısında bu iddialara itibar edilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne, 1.776.000.00TL maddi tazminatın 10.000.00 TL'ye isabet eden kısmına idareye başvuru tarihi olan 21.04.2017 tarihinden, kalan 1.766.000.00 TL'ye isabet eden kısmına ise ıslah tarihi olan 29.01.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalı idarelerce davacıya ödenmesine karar verilmiş; bu karara karşı davalı idareler tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; Davalı idarelerin istinaf başvurusu bakımından;
İstinafa konu kararda, her ne kadar İdare Mahkemesince, istinaf başvurusunda bulunan ve davalı olan tüm idarelerin zarardan sorumlu olduğundan bahisle, tespit edilen zararın davalı idarelerden tahsiline karar verilmiş ise de; somut olayda davacının mağduriyetinin asıl olarak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgede geçerli olan CAT II hassas yaklaşma kategorisini 07.10.2009 tarihi itibariyle CAT III olarak değiştirmesi ve mania planının buna uygun olarak revize edilmesinden kaynaklandığı, ancak adı geçen Kurumca durumun ... tarih ve ... sayılı yazı ile davalı Büyükşehir Belediyesi ile Pursaklar Belediyesi'ne bildirilerek, yeni yapılacak planlarda ve yapılaşmanın kontrolünde yeni mania planına uyulması gerektiğinin ikaz edilmesine karşın, bu tarihten sonra yapılan planlarda bu hususun dikkate alınmadığı anlaşıldığından, ortaya çıkan zararın mania planını yapan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile mania planını dikkate almadan yeni planlar yapan Ankara Büyükşehir Belediyesi ile Pursaklar Belediyesi tarafından karşılanması gerektiği, yine, istinafa konu kararda her ne kadar, zararın sorumlu olan idarelerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş ise de; kararın uygulanması aşamasında kurumlar arasında sorumluluğun sınırlarına ve ödemeye ilişin sorunlar çıkacağı dikkate alındığında anılan üç kurumun sorumluluğunun 1/3 olarak belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davacı tarafın istinaf başvurusu yönünden; ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı sayılı karar usul ve hukuka uygun olup, esasında kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmamakla birlikte; faiz uygulamasına ilişkin kısmına gelince;
Tazminat Miktarının Arttırımına İlişkin Islah Halinde Faiz Uygulaması
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 16. maddesinin 4. fıkrasına 6459 sayılı Yasanın 4. maddesiyle eklenen ve 30.04.2013 tarihinde yürürlüğe giren cümlede: "Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir." kuralı yer almıştır.
Anayasa Mahkemesi Fatma Yıldırım (B. No: 2014/6577,16/2/2017, §§53-63) başvurusunda; ihale bedelinin icra sürecinde nemalandırılmamasının mülkiyet hakkının devlete yüklediği pozitif yükümlülüğün ihlali sonucunu doğurduğu kanaatine varmıştır.
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünün Mümin Gider ve Süleyman Sarnav (B.No:2016/62537, 20/11/2019, §§40-45) kararında; ön alım hakkının kullandırılmasına ilişkin süreç dikkate alındığında pozitif yükümlülükler bağlamında başvuruculara aşırı bir külfet yüklenmemesi için iptal edilen tapu karşılığında ödenen ön alım bedelinin önemli ölçüde değer kaybına uğratılmaması gerektiği; ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasında depo edilen bedelin Mahkemenin vadeli bir mevduat hesabına yatırılması biçiminde alacağı basit bir tedbirle yargı sürecinin hızlı işlememesinin başvurucular üzerinde oluşturduğu olumsuz etkileri asgari seviyeye indirememiş olması mülkiyet hakkının devlete yüklediği koruma pozitif yükümlülüğünün ihlali sonucunu doğurduğu yolunda gerekçeye yer verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin başka bir kararında da aynı gerekçelere yer verilmiştir (Ali İmancı ve Eşref Aydın, B.No:2017/15134, §§50-55)
2577 sayılı Yasada yer alan, tam yargı davalarında dava dilekçesindeki miktarın artırımına olanak tanıyan düzenleme uyarınca; davanın artırılan tazminat miktarını kapsar şekilde kabulüne karar verilmesi halinde, artırılan tazminat miktarı yönünden faize, adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibariyle faiz işletilmesinde olduğu gibi, miktar artırımına ilişkin dilekçenin mahkeme kaydına girdiği tarihin esas alınması gerektiği Dairemizin 04/12/2018 tarihli, E:2017/2179, K:2018/1427 sayılı kararı ile benimsenmekle birlikte; Anayasa Mahkemesinin yukarıda yer verilen kararları çerçevesinde yeniden ele alınması ve gerçek zararın tazmin edilmesi, mülkiyet hakkına müdahalenin ölçülü olması açısından yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Tam yargı davalarında; tazminat miktarının arttırılmasına imkan sağlayan ıslah müessesinin sonucu olarak, davanın görümü sırasında arttırılabilen tazminat miktarına konu olabilen davalardan zarar miktarı belirsiz nitelik taşıyanlar için geçerli olmaktadır. Islah edilmek suretiyle arttırılacak miktar dava dilekçesinde belirtilen miktarın yerini alacak ve tam yargı davasının konusunu oluşturacaktır.
Tam yargı davalarından zarar miktarı belirsiz olanlarda, dava dilekçesinde sembolik miktar gösterilerek açılan davalarda, faizin başlangıç tarihi olarak dava ve ıslah tarihlerini ayrı ayrı belirlemek, Anayasa Mahkemesinin Mümin Gider ve Süleyman Sarnav başvurularında olduğu gibi "bedelinin önemli ölçüde değer kaybına uğratılmaması" ilkesine aykırı olacaktır. Usul ve esas yönünden reddedilen davalarda, kanun yolu üzerine kaldırma ya da bozma nedeniyle yeniden incelenen davada veya bireysel başvuru üzerine yeniden yargılama aşamasında tazminata hükmedilmesi durumunda bu husus kendisini daha belirgin şekilde göstermektedir.
Zararın adil ve hakkaniyete uygun olarak tazminat olarak ödenmesi, mülkiyet hakkının devlete yüklediği koruma pozitif yükümlülüğünün ihlali sonucunu doğurmaması ve "eşitlerin eşitliğinin" sağlanması açılarından, zararın gerçek miktarı olacak şekilde tazminat miktarı arttırılmak suretiyle ıslah edilen miktara da faizin davalı idareye başvuru tarihinden itibaren hükmedilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla mahkeme kararında yer alan faizin başlangıç tarihine yönelik farklı yöndeki ibarelerin, hüküm fıkrasında düzeltme yapılmak suretiyle karar metninden çıkarılması gerekmektedir.
.. nedenlerle; ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... günlü, E:... , K:... sayılı karara yönelik;
Uyuşmazlık konusu taşınmaz için tespit edilen değerin karşılığı olan 1.776.000 TL tazminatın yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun, yukarıda yer verilen düzeltme ile reddine;
Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüyle, mahkeme kararında bu kurumların hasım mevkiinde yer almasına ilişkin kısmın kaldırılmasına, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın hasım mevkiinden çıkartılmasına, davalılardan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Pursaklar Belediyesi tarafından tarafından yapılan istinaf başvurularının, yukarıda yer verilen düzeltme ile reddine;
Netice itibariyle, taşınmazdaki davacıya ait hisse bedeli olarak tespit edilen tazminatın (1.776.000 TL), davalılar Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve Pursaklar Belediyesi'nden (her bir davalıdan) 1/3 oranında alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacının İddialarının Özeti: Davacı tarafından, husumet yönünden temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalıların İddialarının Özeti: Temyize konu kararın hukuka ve usule aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARININ ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Mülkiyeti davacıya ait Ankara ili, Pursaklar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, ... ada, ... parsel sayılı, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların, Esenboğa Havaalanı Mania Planı içinde kalmış olması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 10.000-TL (ıslah ile birlikte 1.776.000-TL) zararın tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının Temyiz İstemi yönünden;
Temyize konu kararda husumet yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile kararın bu kısım yönünden onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davalı İdarelerin temyiz istemi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarelerden Pursaklar Belediye Başkanlığı tarafından, ibraz edilen 23/02/2023 tarihli beyan dilekçesi ile, Ankara Esenboğa Havalimanı Mania planının, 21/12/2020 tarihli Sivil Hava Ulaşımına Açık Havaalanlarının Mania Planlarının Hazırlanmasına İlişkin Talimatta yapılan değişlik uyarınca güncellendiği, dava konusu taşınmaza ilişkin yapılaşma koşullarının bu sebeple değiştiği ve davacının yeni mania planına göre bir zararının bulunmadığı ileri sürüldüğünden, somut olayda, davacının mevcut zararının bulunup bulunmadığı, güncel mania planına göre mania kotunun yapılaşmaya engel oluşturup oluşturmadığı, davacıya yapı ruhsatı verilip verilemeyeceği hususlarının araştırıldıktan ve bu hususlara ilişkin, gerekirse bilirkişilerden ek rapor alındıktan sonra bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin reddine, davalıların temyiz isteminin ise kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen reddi kısmen kabulü yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; davacının temyiz istemi yönünden ONANMASINA, davalı idarelerin temyiz istemleri yönünden ise BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.