DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/9390 E.  ,  2024/2284 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9390
Karar No : 2024/2284

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) :
1- … 2- …
3- … 4- …
5- … 6- …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, … mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki ''temel eğitim alanı'' fonksiyonunun ''ticaret ve/veya konut alanı'' olarak değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve E… sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Alemdağ Merkez ve Çevresi Nazım İmar Planının anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu parseli kapsayan alanda kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının üst 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı kararları ile belirlenen arazi kullanım kararlarına uygun olduğu, parselde planlanan ortaöğretim tesis alanının mevzuatta belirlenen asgari büyüklüğün altında kaldığı ancak yürüme mesafeleri göz önünde bulundurulduğunda yer seçiminin uygun olduğu, taşınmazın eğitim alanı fonksiyonunun kaldırılarak konut ve/veya ticaret alanı olarak belirlenmesinin alanda barınma, nüfus ve yapı yoğunluğu artışına ve plan bütününde donatı alanı ihtiyacının doğmasına neden olacağı, mevcut durumda bölgedeki eğitim alanlarının azlığı dikkate alındığında kişi başına düşen değerlerin daha da azalacağı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin taşınmaza ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davacılar tarafından her ne kadar taşınmazın yakın çevresinde yer alan; İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, … mevki, … ada, … parsel sayılı taşınmazın ''eğitim alanı'' olarak belirlenmesine dair İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçeklii nazım imar planının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın dikkate alınmadığı iddia edilmiş ise de; söz konusu kararın Danıştay Altıncı Dairesi'nin 15/10/2020 tarih ve E:2016/435, K:2020/9588 sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği belirtilerek, istinaf başvurusunun söz konusu açıklama ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının, yörenin güncel durumuna uygun olmadığı, gelişen ihtiyaçlara cevap vermediği, çevresi ve diğer alanlarla bağlantıları dikkate alınmadan düzenlendiği, imar planı değişikliği taleplerinin herhangi bir donatı yoğunluğuna veya alt yapı bakımından bir olumsuzluğa yol açmadığı, taşınmazın bulunduğu çevrenin sosyal dokusu ile uyumlu bir kullanım kararı içerdiği halde reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun kendi içerisinde çelişkili olduğu, İdare Mahkemesince neticede dava konusu imar planının teknik yönden kusurlu ancak toplumsal yarar dikkate alındığında uygun olduğu kanaatine varıldığı, teknik yönden kusurlu olan planın toplumsal yararı nasıl sağlayacağının anlaşılamadığı, taşınmazın bulunduğu yerin komşuluğunda ve yakın çevresinde birçok eğitim tesis alanı olduğu, dava konusu işlemin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu, kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; Savunma verilmemiştir.
Davalı Çekmeköy Belediye Başkanlığınca; Uyuşmazlık konusu taşınmazın 21.09.1998 tarihinden itibaren hazine adına kayıtlı olduğu, davacıların dava açma ehliyetinin bulunmadığı, davanın süresinde açılmadığı, yargı kararı ile plansız hale gelen alanda yeni plan yapılması ve iptale yönelik mahkeme kararında belirtilen hususların yerine getirilmesi için dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu plana dayanılarak hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabul edildiği, planların kanun ve yönetmeliklere uygun olduğu, planların yapılmasında kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına daha iyi yaşam düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla yörenin kendine özgü yaşayış biçimi, karakteri, nüfus ve yapı ilişkileri, gerek çevresi gerekse çeşitli alanlar arasındaki bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenliği ve sağlığı gibi hususlar göz önüne alınarak planlamanın yapıldığı, dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısım yönünden reddi, davacı tarafından taşınmaza yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısım yönünden kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının anılan kısım yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmazın, 15.06.2009 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planında; havza içi rehabilite edilecek alan, dava konusu 13.09.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; ortaöğretim tesis alanı, 25.03.2011 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen ortaöğretim tesis alanı, kısmen III. derece ulaşım aksları (10 m), 17.01.2014 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen temel eğitim alanları (T.E.A), kısmen III. derece ulaşım aksları (10 m) olarak planlandığı, davacılar tarafından taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki ‘'temel eğitim alanı’’ fonksiyonunun ''ticaret ve/veya konut alanı’’ olarak değiştirilmesi istemiyle 21.01.2019 tarihinde yapılan başvurunun Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işlemi ile reddi üzerine yasal dava açma süresinde 15.03.2019 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmış, ayrıca maliye hazinesine ait taşınmazın tapu kaydının ‘’beyanlar’’ kısmında; parsel üzerinde bulunan üç katlı bina ve bahçesinin davacıların tasarrufunda bulunduğunun belirtildiği, taşınmaz üzerinde bulunan yapının tamamı için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca 31.12.2018 tarihli yapı kayıt belgesinin düzenlendiği görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir ." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kararın, dava konusu İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Alemdağ Merkez ve Çevresi Nazım İmar Planının anılan parsele ilişkin kısmı incelendiğinde,
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının bu bölümüne karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Kararın, davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki ''temel eğitim alanı'' fonksiyonunun ''ticaret ve/veya konut alanı'' olarak değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve E… sayılı işlemine ilişkin kısmına gelince;
Yukarıda yer verilen kanun hükümlerine göre imar planı, imar planı revizyonu ve imar planı değişlikliklerini onaylama yetkisi belediye meclisine ait olduğundan, belediyelere yapılan imar planı değişikliği tekilflerinin karara bağlanmak üzere belediye meclisine sunulması gerekmektedir. İmar planı değişikliği tekliflerinin belediye meclisine sunulmaksızın doğrudan Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünce reddedilmesi yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacaktır.
Olayda, davacının imar plan değişikliği teklifinin belediye meclisi tarafından görüşülüp karara bağlanması gerekirken, söz konusu teklifin belediye meclisine sunulmaksızın Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu 1/5000 nazım imar planına ilişkin kısım yönünden ONANMASINA, uyuşmazlık konusu taşınmaza yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısım yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/04/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.