DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/6940 E.  ,  2023/10054 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/6940
Karar No : 2023/10054

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
3- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
… Elemanları Sanayi Üret. ve Tic.A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF :1- (DAVALI) … Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
… Elemanları Sanayi Üret. ve Tic.A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
3- (DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, … ve … sayılı parsellerin bulunduğu alana yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen … sayılı parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin, vadi tabanları, dere yatakları ve ağaçlandırılacak alanların konut kullanımına açılması yönünden, 1/5.000 ölçekli nazım ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar plan değişliklerinin "Genel Hükümler" başlıklı plan notlarından 9 ve 11 sayılı plan notu ile "Özel Hükümler" başlıklı 1, 2 ve 3 sayılı plan notunun şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı ilkelerine aykırı olduğu, bu nedenle anılan plan değişikliklerinin onaylanmasına ilişkin belediye meclisi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, parselasyon işleminin de dayanağı imar planlarının hukuka aykırı bulunması nedeniyle dayanağının kalmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda;
Uyuşmazlığın 1/25000 ölçekli nazım imar planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine yönelik olarak; dava konusu işleme yönelik olarak gerek İdare Mahkemesi gerekse istinaf aşamasında Dairesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; yoğunluk artışı getiren plan değişikliğinin, çevre düzeni planında yer alan öngörüye uygun biçimde yeni gelişme konut alanı açılması yerine meskun yerleşik alan kullanımı üzerinde yoğunluk dağılımının değiştirilmesi suretiyle yerine getirildiği, bu haliyle önerilen kullanım kararlarının ve nüfus atamasının alt-üst ölçek plan ilişkisine uygun bir öngörü olduğu, plan değişikliklerinin sahip olduğu ölçeğin gereği olan detayları da içerdiği anlaşıldığından, planlama bölgesindeki fiili durum da gözetilerek kentin dinamiğine uygun öngörüler içeren 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına uygun olan plan değişikliklerinin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil ettiğinin kabulünün mümkün olmadığı; nazım imar planının plan açıklama raporunda; yine üst ölçekli plana göre planlama alanının içinde yer aldığı güneybatı planlama bölgesinin, kentin 1980'li yılların sonundan itibaren en önemli kentsel gelişmelerin yaşandığı alanı tanımlamakta olduğu, Eskişehir Yolunun temel omurga olan ve 6360 sayılı Yasa neticesinde 30.03.2014 tarihi itibariyle Çankaya ve Gölbaşı İlçelerinin bir bölümünü kapsayan bölgenin, daha önce de otoyol içi ve dışı olmak üzere ele alındığı ve bölgeyi Sincan İlçesi, Temelli Mahallesi ile birleştiren farklı ölçeklerde plan onamalarına konu olduğu, kentin en yoğun speküle edilen bu koridorunun mevcut planlarının gözden geçirilmesi ve gereğinde revizyonu suretiyle koridor boyunca ele alınmasının öngörüldüğü, bu revizyonun etaplar halinde yapılmasının üst ölçekle planın bütünlüğünü ve mevcut kararlarını daha sağlıklı ve çağdaş yaşam ve istihdam ortamları oluşturmak adına çok önemli olduğu, Ankara'nın kentsel yerleşik alanının güneybatısında, çevre otoyolunun içi kısmında yer alan ve bu çalışmanın yapılacağı alanı tanımlayan plan alt bölgesinin Ümitköy ile İncek bölgeleri arasında kaldığı, bu bölgenin "planlarla belirlenmiş gelişme konut alanları" olarak adlandırıldığı, Bakanlıkça 1990 lı yıllarda belirlenen 270.000 kişilik nüfusun, 2007 yılında onaylı üst ölçekli planda da bölge için geçerli kabul edildiği, ancak geçen süreç ile ortaya çıkan ihtiyaçların belirlenen nüfusta da bir esneme olması gerektiğini açıkça gösterdiği, bölgeye ilişkin stratejiler açısından bakıldığında ise planlama alanının mevcut halinin kentsel gelişme bölgesinin yerleşik alanlara uzak bir konumda olması nedeniyle alt yapı maliyetinin yüksek olacağı göz önüne alınarak ferdi inşaat uygulaması yerine örgütlenmeye ve etaplanmaya dayalı konut üretimi politikasıyla çözümleneceğini göstermekte olduğu, ayrıca önceki planlama kararlarının iptalinden sonra yeni bir vizyonla üst ölçekli çevre düzeni planının planlama alanında da yürürlüğe girdiği hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, plan değişikliği yapılabilmesi için gerekli olan teknik ve nesnel gerekçelerin dava konusu planlama işleminde var olduğu ve planlama kararında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; 2007 yılında muhtelif kararlarla onaylanan, davaya konu imar planı revizyonu öncesindeki imar planında 2023 Nazım İmar Planında, ağaçlandırılacak alanlar olarak belirlenen alanların kentsel rekreasyon alanı ve park alanları olarak tanımlı olduğu, dava konusu imar planı değişikliklerinde park alanı olarak tanımlı alanların, daha önceki uygulaması gerçekleşmemiş planda da park alanı kullanımında bulunduğu, hatta büyük bir kısmının kentsel rekreasyon alanı olarak özel mülkiyete konu edildiği, 1/25000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar planındaki ağaçlandırılacak alan tanımlı alanların 2038 yılı hedefli 1/100000 ölçekli Ankara Çevre Düzeni Planı’nda park alanı olarak gösterildiği, ağaçlandırılacak alan fonksiyonunun üst ölçekli planda kullanılmadığı, dava konusu planlarda 1/25000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar planından gelen vadi tabanlarının açık yeşil alan ve park alanlarına dönüştürüldüğü, yine ağaçlandırılacak alanlar kullanımlarının belirli bir kısmının park ve yeşil alan kullanımlarına dönüştürüldüğü anlaşıldığından, imar planı değişikliklerinde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; İmar planına esas jeolojik–jeoteknik etüt raporunun Ankara Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce onaylandığı ve imar planlarına işlendiği, plan raporlarında, jeolojik durum ayrıntıları ile ortaya konulmak suretiyle gerekli analiz ve etütler yapılıp sorunlu alanlar için çözüm önerileri getirildiği görüldüğünden, planlama kararlarında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2015 yılında yayımlanan “Seçilmiş göstergelerle Ankara 2013” kitapçığında, “2.1.22. İlçelere göre ortalama hane halkı büyüklüğü 2013” başlıklı tablosunda Çankaya İlçesi'nin ortalama hane büyüklüğünün 2,75 olduğu, dava konusu planların kapsadığı yaklaşık 1024 hektarlık alanda emsale esas ayrıntılı konut alanı hesabı yönünden; Konut ve Konut+Ticaret alanlarının alansal büyüklüğünün 4.922.758 m² olduğu, parselasyon planına göre plan notlarında belirtilen emsal hesabına ilişkin alan büyüklüklerinin 0.50 emsal inşaat alanı belirlenen konut alanları için 538.229 m², 1.75 emsal inşaat alanı belirlenen konut alanları için 2.181.342 m² olduğu, 0.50 emsal inşaat alanı belirlenen ticaret+konut alanları için 166.311 m², 2:00 emsal inşaat alanı belirlenen ticaret+konut alanı belirlenen yerler için ise 2.036.875 m² olduğu, bu kapsamda emsale esas konut hesabı yapıldığında; 0,50 emsal alanı belirlenen 269.114,5 m², 1,75 emsal alanı belirlenen konut alanı için 3.817.348,5 m², 0,50 emsal alanı belirlenen ticaret+konut için 83.155,5 m², 2,00 emsal alanı belirlenen ticaret+konut için 4.073.749,7m² inşaat alanı hesaplandığı, 150 m² ortalama konut büyüklüğüne göre; E:0,5 olan alanlar için 1794 konut, E:1,75 olan alanlar için 25.449 konut, Konut+Ticaret alanları (%60 konut yapılabilir) için E:0,5 olan alanlar için 333 konut, E:2,00 olan alanlar için 16.295 konut olmak üzere Çankaya ilçesi ortalama hane halkı büyüklüğü olan 2.75 ile çarpımı sonucu toplam nüfusun 119.329 kişi olacağı, alana ait yaklaşık 1024 hektarlık alanda dava konusu planların onaylandığı tarihte yürürlükte olan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği EK 2 sayılı tabloda belirtilen sosyal ve teknik altyapı alanlarına ilişkin standartlar ve asgari alan büyüklüklerinin sağlandığı, hatta anaokulu ile ilgili 34.605,41 m², ilkokul ve ortaokul için 437,56 m², lise için 11.747,69 m², sosyal açık ve yeşil alanlar için 356.179,00 m², sağlık tesis alanı için 5.8471,21 m², sosyal ve kültürel tesis alanı için 30.658,25 m², teknik altyapı alanı için ise 2.883,5 m² fazladan donatı alanı ayrıldığı görüldüğünden, plan değişikliklerinde bu yönden de hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu imar plan değişikliğinde getirilen sosyal donatı alanlarının, büyüklük, hizmet etki alanı ve erişim mesafeleri yönünden yukarıda belirtilen yönetmelikte belirtilen ölçütlere uygun olduğu görüldüğünden, bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; davaya konu nazım imar planı revizyonunda, önemli kavşak noktalarının belirlenmek suretiyle … Bulvarı ile … Bulvarı arasında bir ana ulaşım aksının planlandığı, Ankara Çevre Yoluna bağlantısının gösterildiği, ulaşımın farklı taramalarla ifade edilmek suretiyle kademelendirildiği, alana homojen olarak dağılan alt merkezlerin tasarıma yansıtıldığı, kentsel ölçekte eğitim, sağlık tesislerinin düzenlendiği, enerji ana iletim hatlarının işlendiği anlaşıldığından, imar planı değişikliklerinde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; davaya konu imar planı çalışmalarında; (...) ... Elektrik İletim A.Ş Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı ile (...) Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş’nin 13/07/2015 tarih ve 953 sayılı, ...’ın … tarih ve … sayılı, (ASKİ) Büyükşehir Belediyesi Ankara Su ve Kanalizasyon İşlerinin … tarih ve … sayılı yazısı, Başkentgazın … tarih ve … sayılı yazısı, Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazıları ile kurum görüşlerinin alındığı; alt yapı görüşlerinin nazım ve uygulama imar planlarına işlendiği, yine İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün yazısında revizyon imar planlarında ayrılmış eğitim alanlarının yeterli olup olmadığı sorusuna cevaben, itiraza gerek bir durum olmadığının belirtildiği görüldüğünden, plan değişikliğinde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı; uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında yer alan yukarıda anılan plan notlarıyla getirilen düzenlemelerin, üst ölçekli nazım imar planı kararlarına uygun olarak toplu yapılaşmayı özendirmek ile farklı konut arzı yaratmak ve yapıların rüzgar alması, güneşlenmesi ve havalandırmasına fayda sağlamak ve diğer kentsel sorunlara katkı yapmak amacıyla planlama alanında yaşayacak nüfusa konut çeşitliliği sunumuna yönelik olduğu, 3 sayılı plan notu ile getirilen "- Konut alanları için tevhit ve ifrazlar ancak plan tadilatı ile yapılabilir." düzenlemesi ile bu durumun plan tadilatı yoluyla idarenin denetiminde yapılmasının öngörülmüş olması nedeniyle şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırılık oluşturmadığı, kademeli emsal uygulaması nedeniyle plan değişikliği sonrasında malikler tarafından ifraz ve tevhit yapılması halinde plandaki ilave nüfusa göre belirlenen sosyal donatı dengesinin bozulması ihtimal dahilinde olup 3 sayılı plan notu ile getirilen düzenlemenin bu mahzura yönelik olarak da önlem niteliğinde olduğu ve bu yönüyle şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırı olmadığı; dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının “genel hükümler” başlıklı kısmına ait 11 sayılı plan notunda “Plan müellifinin görüşü alınmadan plan değişikliği yapılamaz.” kuralı yer almış ve mahkemece bu plan notunun iptaline karar verilmiş ise de, anılan plan notunun 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8.maddesinin (i) bendinde belirtilen "İdarelerce onaylanmış; mevcut durumu gösteren halihazır haritalar, parselasyon planları ile teknik ve idari düzenlemeleri içeren bu Kanun kapsamındaki planların değişiklik ve revizyonlarında ilk müellifin görüşü veya izni aranmaz." hükmüne aykırı olduğu açık olmakla birlikte Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla müellife ilişkin plan teklifinde getirilen hükümlerin kaldırıldığı, nitekim dosyaya sunulan 1/25000 ölçekli ve 1/15000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin ilave raporda da plan değişikliklerinde plan müellifinin görüşünün alınmasına yönelik plan notunun kaldırılmış olarak (üzeri çizili vaziyette) yer aldığı, dolayısıyla dava konusu planda plan müellifine yönelik bu plan notunun bulunmadığı anlaşıldığından bahis konusu bu plan notunun iptaline dair mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği; kat bahçelerinin emsal hesabına dâhil edilmemesinin davaya konu planların onay tarihinde geçerli Planlı alanlar Tip İmar Yönetmeliği’ne aykırı olmadığından bu plan notu yönünden de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu 1/25000 ölçekli ve 1/15000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden istinaf isteminin kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısmının reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlığın parselasyon işlemine yönelik olarak; parsel büyüklüklerinin, imar planı ve planda hüküm bulunmayan hallerde Yönetmelik hükümlerine göre belirlenmesi gerekirken, dava konusu işlemde açıkça ifade edilen şekilde belirlenmesinin; parselasyonun amacı ve ilkelerine yönelik yukarıda belirtilen Kanun ve Yönetmelikle belirlenmiş ilke ve kurallara uygun olmadığı görüldüğünden, dava konusu parselasyon işleminde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı; parselasyon işleminde kapanan kadastro yollarından ihdas edilmek suretiyle düzenlemeden sonra belediye adına hisseli parsel oluşturulması hukuka aykırı olup uygulamada düzenleme ortaklık payının doğru hesaplanmadığı ve düzenleme ortaklık payı kesintisinin ilgili mevzuatta belirtilen yerler için daha fazla yapıldığı anlaşıldığından bu yönüyle de dava konusu parselasyon işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı; Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla …, …, …, … sayılı parsellerdeki miktar hatalarının düzeltilmesi sonucunda aradaki 19.654,57 m² hissenin …parsel numarası ile Maliye Hazinesi adına ihdas edilen hisselere ilave edildiği, dolayısıyla düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı oranlarının değişmemesi amacıyla harita üretimi yapılmadan söz konusu parsellerdeki miktar fazlasının Hazine adına ihdas parseline eklenmesi sonucunda diğer taşınmazlardan fazladan düzenleme ortaklık payı kesintisine yol açıldığı görüldüğünden dava konusu parselasyon işleminde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle parselasyon işlemi yönünden istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Dava konusu imar planına yönelik yeterli analiz ve sentez çalışmaları yapılmadığı, alanda vadi tabanları bulunmasına karşın DSİ'den görüş alınmadığı, Orman Genel Müdürlüğü'nün alanda eylemli orman bulunduğuna yönelik iddiasına karşın Orman Genel Müdürlüğün'den de görüş alınmadığı, İl Sağlık ve İl Tarım Müdürlüğünden de görüş alınmadığı, nüfus yoğunluğu artırıldığı, sosyal ve teknik donatı alanlarının yetersiz olduğu, imar planı plan notlarında öngörülen kademeli emsal artışının belirsizliğe yol açtığı ve eşitliğe aykırı olduğu hususları dosyadaki bilgi, belgeler ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda tespit edilmesine rağmen bu hususlara aykırı olarak verilen davanın reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdari Dava Dairesi kararının 1/25000 ölçekli nazım imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yönelik kısmının bozulmasına, parselasyona yönelik kısmı yönünden onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : 1-Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı değişikliğinin onaylandığı, onaylı nazım imar planında meskun planlı konut alanlarında 151-300 Kişi/Ha, gelişme konut alanında 121/250 kişi/ha yoğunluk belirlendiği,
2-Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla; ... İmar ve Mim. Müh. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen 04.06.2015 tarihli dilekçeyle Çankaya ilçesi Dodurga ve … Mahalleleri ile Gölbaşı ilçesi … Mahallesi sınırları içerisinde bulunan yaklaşık 1200 hektarlık alana ait 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin onaylanmak üzere İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığına sunulduğu, ancak önerilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının ulaşım ve kullanım açısından uyumsuz olduğundan üst ölçekli plan değişikliğinin de yapılması gerektiği, sunulan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği önerisinde; "A+LPG (4 adet), gelişme konut alanı (41,5 ha), konut alanı (473 ha) ortalama emsal E:2,00, konut+ticaret alanı (148 ha) E:2,50, ticaret (8,6 ha), özel sağlık (1,9 ha) ve kentsel sosyal teknik altyapı alanları kullanımlarının önerildiği, planlama alanında yaklaşık 88.333 konut, ortalama daire büyüklüğü 150 m² ve ortalama aile büyüklüğü 4 kişi hesaplandığında 353.332 kişinin yaşamasının öngörüldüğü, brüt yoğunluğunda 294 kişi/hektar olduğu, planlama alanına ilişkin kurum görüşleri, jeolojik etüt raporu, vekâletnamelerin eksik olduğu, imar uygulaması bulunan alanların ayrı etap olarak belirlenmesi, konut sayısı artışına dayalı terk edilmesi gereken ilave donatı alanlarına dair plan notu ilavesinin yapılması, müellife ilişkin getirilen genel hükümlerin 7. ve özel hükümlerin 6. plan notlarının kaldırılması, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine aykırı tanımlamaların düzeltilmesi, imar görmeyen alanlarda düzenleme ortaklık payı (DOP) oranının %40'a çekilmek suretiyle donatı alanları arttırılarak terke konu kamu ortaklık payı (KOP) alanlarının bedelsiz terkine dair plan notu ilave edilmesi, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığının talebi doğrultusunda … sayılı kararla onaylanan plan değişikliğinin onama sınırından çıkarılması, parsel bazında …, …, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararları ile onaylanan planların işlenmesi, fiziki plan üzerinde yol şemasının arazinin topografyasına göre tekrardan ele alınmak suretiyle düzenlenmesi gerektiği görüş ve kanaatine varılarak 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin; konutlarda yapı yoğunluğunun E=1.50'ye, ticaret+konutlarda E=1.75'e çekilmesi, gerekli düzeltmelerin yapılması suretiyle 1/25000 ölçekli nazım imar planı revizyonuyla birlikte onaylandığı,
3-Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla; 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 1 yıl içerisinde yapılmaması nedeniyle 5216 sayılı Kanunun 7/b maddesi uyarınca yaklaşık 1020 hektarlık alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin 1/12500 ölçekli ve 1/15000 ölçekli nazım imar planlarıyla birlikte tadilen onaylandığı,
4-Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla plana yapılan itirazları değerlendirilerek plan müellifine ilişkin itirazın kabul edilip diğer itirazların ise reddedildiği,
5-Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla; kabul edilen itirazlar sonrası askıya çıkarılan plana yapılan itirazların reddedildiği,
6-Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla söz konusu bölgede 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18.maddesi ve 3290 sayılı Kanun'un Ek 1 maddesi uyarınca tesis edilen … sayılı parselasyon işlemine karşı yapılan itirazların Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla değerlendirilerek parselasyonun tekrar askıya çıkarıldığı, Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla parselasyonun onaylandığı ve tescil için Çankara Kadastro Müdürlüğüne gönderildiği, Kadastro Müdürlüğü tarafından; …, …, … ve … sayılı parsellerin yüzölçümlerinde miktar hatası bulunduğu, 3402 sayılı Kanunun 41.maddesi uyarınca düzeltme işlemi başlatıldığı, düzeltmeye karşı ilgililer tarafından davalar açılması ve yargı sürecinin devam etmesi nedeniyle bu parsellerin davalarının sonucu beklenerek işleme yön verilmesi görüşü ile dosyanın iade edildiği, Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin 28.09.2017 tarih ve 2095 sayılı kararıyla belirtilen parsellerin düzeltilmiş yüzölçümlerinin tekrar işlenerek DOP-KOP oranlarının değişmemesi için 88888/8 sayılı ihdas parselinin yüzölçümünün 61.320,57 m² ye çıkarıldığı ve bu haliyle parselasyonun tekrar onaylandığı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, çevre düzeni planı, ülke ve bölge kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen planlar olduğu, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 26. maddesinde, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur... 4) Kat adedi veya bina yüksekliğini artıran imar planı değişiklikleri, yörenin yerleşim özellikleri, dokusu ve kimliği dikkate alınmak suretiyle, şehrin veya alanın yakın çevresinin silüeti, yapıların güneşe göre cephesi ve yönlenmesi özelliklerini olumsuz yönde etkilememesi esas alınarak yapılır. (5) İmar planında verilmiş olan inşaat emsalinin, kat adedinin, ifraz şartlarının değiştirilmesi sonucu nüfus yoğunluğunun artırılmasına dair imar planı değişikliklerinde:
a) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın 1/25000 ölçekli nazım imar planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesinde yer alan kademeli emsale ilişkin hükümleri dışında kalan kısımları ile parselasyona yönelik temyiz istemi incelendiğinde;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesinde yer alan kademeli emsale ilişkin hükümlerine yönelik temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, uygulama imar planları, varsa kadastral durumu da işlenmiş halihazır haritaların üzerine nazım plan esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren planlardır. Alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, kararlarına uyumlu olması zorunludur.
Dava konusu 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesinde "konut ve ticaret konut ada/parsellerin ortak kullanım alanlarının artırılması amacıyla farklı büyüklükte ada/parseller oluşturulabilir. Büyük parsellerin oluşmasını teşvik amacıyla kademeli emsal verilebilir.", özel hükümler başlıklı 2. maddesinde "ticaret+konut alanlarında minimum parsel büyüklüğü 5.000 m² emsal=0,50, yençok:serbesttir, bu alanlarda 10.000 m² ve üzere ada/parsellerde emsal=2 yençok: serbest" düzenlemelerine yer verilmiştir.
Uygulama imar planı, yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini ve uygulama için gerekli bilgileri (yapılaşma koşulları) içeren plan olarak tanımlanmış olup uygulama imar planı paftasında düzenleme sınırı içinde konut veya ticaret kullanımı gibi yapılaşmayı mümkün kılan alanların yapı yoğunluklarının, başka bir ifadeyle emsal (KAKS) oranlarının belirlenmesi gerekmektedir.
Kademeli emsal uygulamasında ise yapılaşma koşulları 1/1000 ölçekli uygulama imar planı paftasında gösterilmediğinden yapı yoğunlukları parselasyon işlemi sonucu belirlenecek parsel büyüklüğüne ve bu parsellerin oluşturulduğu alana göre değişiklik göstermektedir. Dolayısıyla imar planlarının belirlilik ilkesine aykırı olarak yapılaşma koşulları ve yapı yoğunlukları imar planı ile değil parselasyon işlemiyle belirlenecektir. Bu halde imar planı düzenleme sınırı içinde yaşayacak nüfus öngörüsü yapılamayacaktır. Yine, farklı parsel büyüklüğü oluşturulması nedeniyle parsel malikleri arasında eşitsizlik yaratılacaktır.
Eşitsizlik yaratan kademeli emsal uygulamasında ne kadar parselde inşaat hakkının E=2.00 olarak uygulanacağı da belirsiz olduğundan gerek konut sayısı ve gerekse kademeli emsal uygulaması ile atanacak nüfus ve yapılaşma hakkının ortaya çıkması ile plan bütünlüğü ve nüfus-donatı dengesinin de bozulacağı tabiidir. Başka bir ifadeyle, parselasyon planlarında, dayanağı imar planlarıyla belirlenen kriterlere göre parsel bölümlemesi yapılmasının mümkün olduğu, imar planda hangi yapı adalarında ve hangi ortak kriterlere göre kademeli emsal hakkı tanınacak 10.000 m²’den büyük oluşturulacak parsellere ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, dolayısıyla imar planında ortak bir kriter belirlenmeden parsel bölümlemesinin sübjektif olarak yapıldığı parselasyon planında 10.000 m²’den büyük oluşturulacak parsellerde kademeli emsal uygulamasına ilişkin düzenlenen plan notu ile 10.000 m²’den büyük ve küçük parseller arasında eşitsizlik yaratacağı gibi gizli nüfus artışı ile birlikte donatı alanı standartları daha da olumsuz etkilenecektir.
Her ne kadar dava konusu imar planları plan notlarında konut alanları için E:1,75, konut+ticaret parsellerinde E: 2,00 olarak belirlenmesine dair kısmında hukuka aykırılık bulunmamış ise de, anılan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planında kademeli emsal uygulamasında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesi yönünden iptali gerekirken davanın bu kısmının reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun parselasyon işlemine yönelik kısmı yönünden reddi, imar planlarına yönelik kısmı yönünden kabulü ile anılan kararın imar planlarına yönelik kısmının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 1/25000 ölçekli nazım imar planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesinde yer alan kademeli emsale ilişkin hükümleri dışında kalan kısma ilişkin kısmının ONANMASINA oyçokluğuyla, parselasyona yönelik kısmı yönünden ONANMASINA oybirliğiyle, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği planı notlarının genel hükümler başlıklı 9. maddesi ile özel hükümler başlıklı 2. maddesinde yer alan kademeli emsale ilişkin hükümlere yönelik kısmının BOZULMASINA oybirliğiyle,
2. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/12/2023 tarihinde, kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY (X): Dava konusu imar planına yönelik yeterli analiz ve sentez çalışmaları yapılmadığı, alanda vadi tabanları bulunmasına karşın DSİ'den görüş alınmadığı, Orman Genel Müdürlüğü'nün alanda eylemli orman bulunduğuna yönelik iddiasına karşın Orman Genel Müdürlüğün'den de görüş alınmadığı, İl Sağlık ve İl Tarım Müdürlüğünden de görüş alınmadığı, nüfus yoğunluğu artırıldığı, sosyal ve teknik donatı alanlarının yetersiz olduğu, imar planı plan notlarında öngörülen kademeli emsal artışının belirsizliğe yol açtığı ve eşitliğe aykırı olduğu hususları dosyadaki bilgi, belgeler ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda tespit edilmesine rağmen bu hususlara aykırı olarak verilen davanın reddine ilişkin temyize konu Ankara Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdari Dava Dairesi kararının 1/25000 ölçekli nazım imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yönelik kısmının bozulması, parselasyona yönelik kısmı yönünden onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.