DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/4452 E.  ,  2023/7172 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4452
Karar No : 2023/7172

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- … büyükşehir belediye başkanlığı
VEKİL : Av….
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Kozan ilçesi, … Mahallesi, .. ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin … tarih ve .. sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabulüne ilişkin Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dışı şahıslar tarafından dava konusu nazım ve uygulama imar planlarının iptali istemiyle açılan farklı bir davada … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda, Kozan kent merkezinde, imar yolları ile birlikte hesaplandığında toplamda yaklaşık 60 hektarlık alanda yapılan dava konusu değişikliklerin, plan ana kararlarını ve bütünlüğünü etkileyen köklü nitelikte değişiklikler olduğu gözetildiğinde plan revizyonuna konu edilmesi gerekirken plan değişikliği şeklinde yapılmasının uygun olmadığı, ayrıca planlama alanında büyük yüz ölçümlü konut alanlarının ticaret+konut alanı, ticaret+konut alanlarının da konut alanı olarak planlanmasının neden olduğu yoğunluk kararı değişikliklerinin plan bütünlüğüne doğrudan etki ettiği, alanda donatı dengesinin sağlanamadığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reddine karar verilmesi karşısında dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine dair işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı, bu kapsamda 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuki dayanağı kalmadığı gibi iptaline karar verilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında ticaret+konut alanı olarak planlanan dava konusu taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planında sosyal tesis alanı olarak planlanması nedeniyle üst ölçekli imar planına aykırı düzenleme yapıldığı anlaşıldığından imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı işlem tesis edildiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, davacının hukuken korunabilir bir menfaatinin bulunmadığı, 1986 yılında onaylanan imar planlarına kıyasla planlama alanında yapılaşma haklarında artış yapılmadığı, konut alanlarının önceki imar planlarına göre azaltıldığı, şehrin merkezinde getirilen karma kullanım kararının olumlu olduğu, bu durumun bilirkişi raporunda da dile getirildiği, dava konusu imar planlarından sonra onaylanan yeni nazım ve uygulama imar planlarında davacı taşınmazlarının ticaret+konut alanı olarak planlandığı, uyuşmazlık konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana ili, Kozan ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararı ile kabul edilerek 23/08/2016-28/09/2016 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, anılan plana askı süresi içerisinde herhangi bir itiraz yapılmamıştır.
Aynı alanda, Kozan Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı işlemi ile kabul edilerek Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı işlemi ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ise 16/01/2017-16/02/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından askı süresi içerisinde itirazda bulunulmamıştır.
Davacı tarafından, 22/03/2018 tarihinde, davaya konu parsellerin imar planında hangi kullanımda kaldığı ve imar uygulaması yapılmış ise taşınmazın güncel durumu ile ilgili bilgi verilmesi istemiyle Kozan Belediye Başkanlığına yapılan başvuruya, İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce verilen … tarih ve … sayılı cevap üzerine, imar planı değişikliğinden haberdar olunduğu ileri sürülerek dava konusu işlemlerin iptalleri istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır. İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerekir.
3194 sayılı İmar Kanununda ve yönetmeliklerde tanımı yer almayan imar durum belgesi; taşınmazın imar planı kapsamında olup olmadığını, taşınmaz için planda öngörülen arazi kullanım kararı ile yapılaşma koşullarını detaylı bir şekilde gösteren, imar planı ve/veya yönetmelik hükümlerine uygun olarak tespit edilen kat adedi, bina yüksekliği, bina derinliği, ön bahçe, arka bahçe ve yan bahçe mesafeleri, bina cephesi gibi hususların rakam ve kroki ile yer aldığı, varsa imar planı ve plan notları ile Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği ya da Plansız Alanlar Tip İmar Yönetmeliği uyarınca düzenlenen belgedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar mevzuatı ve 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi hükümleri karşısında, imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine, işlem ile birlikte 1/1000 ölçekli imar planına ve üst ölçekli planlara veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planlarına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğunda tartışma bulunmamakla birlikte bir düzenleyici işlemin iptali istemiyle uygulama işlemi nedeniyle dava açılabilmesi için ortada mutlaka bir uygulama işleminin bulunması gerektiği de açıktır.
Uyuşmazlıkta; 3194 sayılı İmar Kanunu ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun birlikte değerlendirilmesi neticesinde, Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin 23/08/2016-28/09/2016 tarihleri arasında bir ay süreyle askıya çıkarıldığı, bu plana askıda herhangi bir itirazda bulunulmadığından son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabilecekken bu sürenin geçirildiği, bununla birlikte, 1/5000 ölçekli nazım imar planının uygulaması niteliğinde olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanarak 16/01/2017-16/02/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılması üzerine nazım ve uygulama imar planlarına birlikte dava açılabileceği, ancak davacı tarafından uygulama imar planının askı süresi içinde de itirazda bulunulmadığı, bu nedenle 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde, en son 17/04/2017 tarihine kadar, dava açılması gerekmekte iken bu süre geçtikten çok sonra 02/04/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu parselin maliki olan davacı tarafından 22/03/2018 tarihinde, davaya konu parsellerin imar planında hangi kullanımda kaldığı ve imar uygulaması yapılmış ise taşınmazın güncel durumu ile ilgili bilgi verilmesi istemiyle Kozan Belediye Başkanlığına yapılan başvuruya, Kozan Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce verilen … tarih ve … sayılı cevapta; davaya konu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında sosyal tesis alanı olarak planlandığı, anılan imar planının iptali istemiyle açılan bir davada yürütmenin durdurulması talebinin kabulüne karar verilmesi nedeniyle 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamındaki tüm iş ve işlemlerin durduğu bildirilmiştir.
Bunun üzerine, … tarih ve … sayılı işlem, uygulama imar planının uygulama işlemi olan imar durumu belgesi olarak değerlendirilmek suretiyle görülmekte olan dava açılmış ise de yukarıda yer verilen tanımdan da anlaşılacağı üzere, imar durum belgesinin, taşınmazın imar tekniği açısından o anki durumunu gösteren bir belge olduğu, davacı tarafından yapılan bilgi edinme başvurusu niteliğindeki 22/03/2018 tarihli başvurunun ise imar durum belgesi talebi olarak değerlendirilemeyeceği görüldüğünden dava açma süresini ihya etmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.