DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/3664 E.  ,  2025/3130 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/3664
Karar No : 2025/3130

TEMYİZ EDENLER : I-(DAVALI) ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...

II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ...
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, Belen ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda ... tarihli ve ... sayılı Belen Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu planlara dayalı olarak taşınmaz hakkında düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı imar durumunun iptali istenmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu edilen imar planları ile konut alanın daha önce alanda yürürlükte bulunan plana aykırı biçimde artırıldığı, konut alanı artırılırken, park alanının küçültüğü, plan değişikliğine ilişkin teknik ve nesnel bir gerekçe bulunmadığı, taşınmazın güneyinde yer alan 10 metre yolun dava konusu parsele yapılaşma yönünden daha fazla alan kazandırma amacıyla 7 metreye düşürüldüğü ve daraltılan park alanına doğru kaydırıldığı, taşınmazdan geçen dere yatağına müdahale edilerek yapılaşmaya açıldığı, bu konuda DSİ Genel Müdürlüğü'nden olumlu görüş de alınmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu imar planlarının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı, imar durumu yönünden ise imar planı değişiklikleri yukarıda açıklandığı üzere hukuka aykırı bulunduğundan, bu planlara dayanılarak düzenlenen imar durum belgesinde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Belen Belediye Başkanlığı tarafından, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka uygun olduğu, bu nedenle plana uygun olarak düzenlenen imar durum belgesinin de hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu edilen imar planlarının kamu yararına uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği savunulmaktadır.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin kısmen reddi ile kararın imar planlarına ilişkin kısmının onanmasına, kısmen kabulü ile kararın imar durum belgesine ilişkin kısmının bozulmasına karar verimesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu taşınmaz, daha önceki 06.03.2009 onay tarihli imar planında büyük bir kısmı park alanı, küçük bir kısmı konut ve 10 metrelik yol alanı olarak planlanmıştır. Dava konusu edilen imar planları ile park alanı küçültülmüş, konut alanı arttırılmış, yol alanı da park alanına doğru kaydırılmıştır. Uyuşmazlık konusu taşınmaza komşu olan ... sayılı parsel malikleri tarafından alanda dere yatağı kapatılarak inşaat çalışmalarının başlaması sebebiyle uyuşmazlık konusu komşu taşınmaz için düzenlenen 27.10.2014 tarihli imar durumunun ve Belen Belediye Meclisi ... tarihli ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle 22.12.2014 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
Ayrıca söz konusu yapı için Belen Belediye Başkanlığı tarafından 23.03.2015 tarihli yapı ruhsatı düzenlenmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde; "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) fıkrasında; iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği, 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın imar durum belgesine yönelik kısmı yönünden,
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.
Yukarıda yer verilen Kanun maddesinde yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, iptal davasına konu idari işlemin niteliğine ve dava açanın hukuken korunması gereken haklarına göre idari yargı yerince belirlenmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu imar durum belgesinin, Hatay ili, Belen ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin düzenlendiği, anılan taşınmazın malikinin de davalı yanında müdahil olan ... isimli kişi olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, subjektif ve uygulamaya yönelik işlem mahiyetinde olan ve komşu parselin imar planındaki tahsis amacı ile yapılaşma koşullarını gösteren imar durum belgesinin davacılar açısından hak ve sorumluluklar doğurmayacağı ve davaya konu bu işlem ile davacıların meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin bulunmadığı anlaşıldığından, ... tarih ve ... sayılı imar durum belgesi yönünden davacıların dava açma ehliyetinin bulunmadığı ve bu nedenle davanın bu kısmına yönelik olarak uyuşmazlığın esasının incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, imar durum belgesinin iptali istemi yönünden dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Temyize konu kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmı bakımından;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmının ONANMASINA, imar durum belgesine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.