DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/2272 E.  ,  2024/532 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2272
Karar No : 2024/532

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Hafriyat Sanayi Turizm Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : Sınırlı Sorumlu ... Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... Mahallesinde, maden işletme ruhsatına sahip olduğu alanı da kapsayan bölgede küçük sanayi alanı amaçlı 1/5000 ölçekli nazım imar planının kabulüne ilişkin Muğla Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; yargılamanın devamı sırasında, davacı şirkete ait, Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde kurulmak üzere ... günlü, ... sayılı olur ile verilen, 03/07/2015 yürürlüğe giriş tarihli, ... sayılı II-A grubu maden işletme ruhsatının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:... K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizi üzerine yargılamanın Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2019/6281 sayılı dosyasında, ayrıca aynı ruhsat kapsamında şirketçe yapılan maden izin başvurusunun reddedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı işlemine karşı açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizi üzerine yargılamanın Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2019/8613 sayılı dosyasında devam etmekte olduğu, öte yandan mahkemenin 12/09/2019 tarihli ara kararına davacı, davalı idare ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından cevaben gönderilen bilgi ve belgelerden; davacının dava konusu alanda bulunan ... sayılı II-A grubu ruhsat sahasında üretim faaliyetlerine başlamadığı, madencilik faaliyetinin bulunmadığı, ruhsat sahası için henüz işletme izni düzenlenmediğinin görüldüğü, bu durumda, davacı şirket tarafından, maden işletme ruhsatlarının bulunduğu alanda, hâlen faaliyeti süren maden sahasının kullanılamaz hâle geldiği iddialarıyla "küçük sanayi alanı" amaçlı 1/5000 ölçekli nâzım imar planın kendilerine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmış ise de; ... sayılı II-A grubu maden işletme ruhsatının yargı mercii tarafından iptaline karar verildiği, mevcut durumda ruhsatlı bir maden sahasının bulunmadığı, kaldı ki ruhsat sahasına işletme izni düzenlenmemiş ve sahada üretim faaliyetlerine başlanmamış olduğu hususları dikkate alındığında; dava konusu imar planının bu haliyle davacının hak ve menfaatini etkilediğinden ve bu menfaatinin yargılamanın devamı süresince mevcudiyetini koruduğundan bahsedilemeyeceği gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu, mahkeme kararında belirtilen davaların bekletici mesele yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davalı Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davacının dava açarken güncel ve meşru yarar olarak göstermiş olduğu maden işletme ruhsatının hukuk aleminde varlığını yitirdiği, dolayısıyla davacının işbu davayı açmakta güncel ve meşru yararı bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı yanında müdahil tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... Mahallesinde, davacının maden işletme ruhsatına sahip olduğu alanı da kapsayan bölgede Muğla Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve 29/01/2018-28/02/2018 askıya çıkarılan küçük sanayi alanı amaçlı 1/5000 ölçekli nazım imar planına davacı tarafından yapılan itirazın ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 14. maddesinde de, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri dava ehliyetidir. Dava ehliyeti, dava şartıdır. Dava şartı olduğu için karar kesinleşinceye kadar her aşamada taraflarca ileri sürülebileceği gibi mahkeme veya temyiz mercileri tarafından da yargılamanın her aşamasında re'sen değerlendirilmelidir. Davacının, sübjektif dava açma ehliyetinin bulunmaması halinde, idari yargı merci işin esasına girmeksizin, davayı ehliyet yönünden reddeder. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen sübjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirkete ait, Muğla ili, Menteşe ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde kurulmak üzere ... tarih ve ... sayılı olur ile verilen, 03/07/2015 yürürlüğe giriş tarihli, ... sayılı II-A grubu maden işletme ruhsatının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:... K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı Danıştay Sekizinci Dairesinin 06/04/2023 tarih ve E:2019/6281, K:2023/1704 sayılı kararıyla bozulmuştur.
Ayrıca, aynı ruhsat kapsamında davacı tarafından yapılan maden izin başvurusunun reddedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı işlemine karşı açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/04/2023 tarih ve E:2019/8613 K:2023/2450 sayılı kararıyla bozulmuştur.
Bu durumda, davanın ehliyet yönünden reddine dayanak alınan Mahkeme kararlarının Danıştay Sekizinci Dairesince bozulduğu göz önüne alındığında Bölge İdare Mahkemesince bu husus değerlendirilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle ehliyet yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/01/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.