DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/1804 E.  ,  2023/7939 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/1804
Karar No : 2023/7939

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR):
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

2- … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): … Doğal Gıda ve Ambalaj Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli imar planı ile emsal yapılaşma yoğunluğunun 1,5 olarak belirlenmesine ve konut yapılaşma koşulunun kaldırılmasına dair 4.2.10 sayılı plan notunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu imar planının yürürlükte olmadığı anlaşıldığından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, mahkeme kararının kaldırılması, dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile plan notunun; planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun açıklamalı reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davalı Gebze Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu ile aynı belediye meclisi kararına karşı açılan davalarda mahkemelerce verilen iptal kararlarının Danıştay Altıncı Dairesince bozulmasına karar verildiği, dava konusu planlama işlemine yönelik verilen iptal kararları nedeniyle yapılan yeni plan çalışmasında bölgede %6 oranında konut yapılaşması planlandığı, bu husus göz ardı edilerek eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile yeni yapılan planda hiçbir değişiklik getirilmediği belirtilerek iptal kararı verildiği, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planına, usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu ile aynı belediye meclisi kararına karşı açılan davada mahkemece verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince kabul edilerek mahkeme kararının kaldırıldığı, dosyada yer alan bilirkişi raporunda açıkça dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile üst ölçekli planların kullanım türü açısından birbiriyle uyumlu olduğunun belirtildiği, davacının itirazının parselin ticaret alanı olarak planlanmasına değil yapılaşma koşullarına yönelik olduğu ve davanın yalnızca 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açıldığı, dayanağı üst ölçekli imar planlarının dava konusu yapılmadığı hususu göz önüne alındığında, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik incelemenin üst ölçekli imar planlarına uygun olup olmadığı yönünden yapılması gerektiği, bu nedenle planın geneline yönelik inceleme ve değerlendirmeler içeren bilirkişi raporunun hükme esas alınması suretiyle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunun ayrıntılı ve gerekçeli olarak hazırlandığı, bu raporda eksik ya da hatalı bir husus ile kararın bozulmasını gerektirecek haklı bir sebep bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının sonucu itibariyle onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, Kocaeli ili, Gebze ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/50.000 ölçekli 2025 Yılı Çevre Düzeni Planında uyuşmazlığa konu taşınmazın kentsel yerleşme alanı içinde yer aldığı, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları değişikliklerinde taşınmazın bulunduğu bölgenin “yapı düzeni ve/veya fonksiyonu yenilenecek (düzeltilecek) alanlar (Y)” kapsamında “II. derece tali iş merkezleri (M2)” olarak planlandığı, Gebze Belediye Meclisinin … tarih ve … kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli Gebze Otoyol Güneyi Planlama Bölgesi Uygulama İmar Planı’nda “E:2.00, Hmax:12 Kat yapılaşma koşullarına sahip, T sembolü ile ifade edilen ticaret alanı” olarak belirlendiği, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli Gebze Otoyol Güneyi Planlama Bölgesi Uygulama İmar Planı’nda ise "E:1.50, Hmax:10 kat yapılaşma koşullarına sahip, T sembolü ile ifade edilen ticaret alanı” olarak ayrıldığı, davacı tarafından dava konusu uygulama imar planı ile ticaret alanında kalan parselinin emsalinin 1,50'ye düşürülerek eski plandaki konut yapılaşma koşuluna ilişkin plan notunun kaldırılması nedeniyle kazanılmış haklarının ihlal edildiği, eşitlik ilkesine aykırı davranıldığı, başka parsel maliklerine haksız üstünlükler verildiği iddialarıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde; nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmış, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. Kanunun 6. maddesinde ise; mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Yasanın 8.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde de; imar planının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğunun sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyece yapılacağı ve yaptırılacağı hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile taşınmaz için öngörülen "T ticaret alan" kullanımının üst ölçekli 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarında belirlenen "yapı düzeni ve/veya fonksiyonu yenilenecek (düzeltilecek) alanlar (Y)" kapsamındaki "II. derece tali iş merkezleri (M2)" kullanımı ile uyumlu olduğu, davacı tarafından üst ölçekli nazım imar planlarına karşı dava açılmadığı anlaşılmakta ise de, başka bir parsel maliki tarafından dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan … tarih ve … sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile kabul edilen 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarına karşı ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporda özetle; "dava konusu 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde önerilen planlama kararlarının alt ölçekli planlardaki konumu incelendiğinde planların kademeli birlikteliği ilkesi çerçevesinde birbirleriyle uyumlu olmadığı, plan değişikliği çalışmalarında kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarının imar mevzuatı kapsamı dışına çıkılarak planda gösterilmediği, fiziki mekan anlamında planlanmadığı, plandaki gösterimlere/kararlara ilişkin kentsel mekan üzerinde herhangi bir tanımlama yapılmadığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin “Ek-2: Farklı Nüfus Gruplarında Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına İlişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri Tablosu” doğrultusunda tanımlanan mekansal standartları kentsel mekana aktarmak zorunlu olmasına rağmen dava konusu plan değişikliğinde “Sosyal Donatı Alan Gereksinimi” tablosunun hazırlanmadığı, plan değişikliğinde sadece “Nüfus ve Alan Bilgileri” tablosu hazırlandığı, söz konusu konut ve ticari kullanımların fizik mekana nasıl aktarılacağına ilişkin herhangi bir mekansal kriter tanımlanmadığı, yapılması hedeflenen alt ölçek plan çalışmalarına mekansal anlamda herhangi bir yönlendirmede bulunmadığı, önerilen konut alanları için “mevcut ve öneri sosyal donatı alanlarının elverdiği ölçüde” ifadesi kullanılarak bu alanlardaki tüm mekan düzenleme prensiplerini imar mevzuatındaki tanımlara aykırı olarak doğrudan alt ölçek planlama çalışmalarına aktaran bir düzenleme yapıldığı, dava konusu taşınmazlara ve taşınmazların bulunduğu kentsel bölgeye ilişkin alt ölçekteki planlara yönelik fonksiyon değişikliği öneren plan değişikliği kararları için gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporunun bulunmadığı, dava konusu taşınmazlara yönelik fonksiyon değişikliği de içeren alt ölçeğe referans olacak plan değişiklik ve teknik anlatım gerekçelerinin imar mevzuatına uygun şekilde ortaya konmadığı, analizlerinin yapılmadığı ve raporun düzenlenmediği, nazım imar planında ve uygulama imar planında yapılacak değişikliklerin planlama teknikleri, şehircilik ilkeleri ve kamu yararı açısından zorunlu olduğunun bilimsel olarak gerekçeleriyle ortaya konması gerekirken söz konusu fonksiyon değişikliği içerikli plan değişikliğinde değişiklik gerekçelerinin belirtilmediği, plan değişikliği yapılan alanda yeni fonksiyonların önerildiği, ancak kentsel bölgedeki hangi ihtiyaçlar doğrultusunda bu kararın alındığının dava konusu planlama çalışmasında belirtilmediği, ayrıca fonksiyon değişikliği için üst ölçek plan kararlarına ilişkin herhangi bir atıfta bulunulmadığı, bir başka deyişle fonksiyon değişikliğinin gerekçelerinin ortaya konmadığı, dava konusu itiraz incelendiğinde; konut ve ticari kullanımlarla sosyal ve teknik altyapı alanlarına ilişkin olarak, şematik bir düzende paftalara işlenen plan kararlarının imar mevzuatına uygun olmadığı, nitekim mekansal planlama açısından tanımlı olmayan ifade yöntemiyle; hangi konut ve ticari kullanımlarla sosyal ve teknik kullanımların kentsel mekanda nereye, ne şekilde uygulanacağı bilinemeyeceğinden, planların aleni olma ve toplum tarafından anlaşılıp kabul görme durumunu da ortadan kaldırdığı, dava konusu 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olmadığı" yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiş, anılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin … tarihli, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 24/02/2022 tarih ve E:2018/6081, K:2022/2148 sayılı kararıyla onanmıştır.
Yukarıda aktarılan bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere, dayanak 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarında kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarının belirlenmemesi, fiziki mekan anlamında planlanmaması, sosyal ve teknik altyapı alanlarına ilişkin standartlara yönelik "Sosyal Donatı Alan Gereksinimi Tablosunun" hazırlanmaması, konut, ticaret, sosyal ve teknik alan kullanımlarının mekansal yer seçimine ilişkin kriterlerin tanımlanmamış olması söz konusu nazım imar planlarını tümüyle şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve imar mevzuatına aykırı hale getirdiğinden bu planlara dayanılarak tesis edilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan, yine başka parsel maliklerince dava konusu uygulama imar planının dayanağı olan … tarih ve … sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile kabul edilen 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarına karşı açılan davalarda; nazım imar planlarının iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 24/02/2022 tarih ve E:2019/15, K:2022/2150 sayılı kararıyla, aynı nazım imar planlarının iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı Danıştay Altıncı Dairesinin 24/02/2022 tarih ve E:2019/68, K:2022/2152 sayılı kararıyla onanmıştır.
Bu durumda hukuka aykırılığı kesinleşmiş yargı kararlarıyla saptanmış 1/5000 ve 1/25000 ölçekli nazım imar planlarına dayanılarak tesis edilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 06/11/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.