DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/8642 E.  ,  2023/9181 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/8642
Karar No : 2023/9181

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI): …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 06/06/2017 tarih ve E:2014/54, K:2017/4524 sayılı bozma kararına uyularak; konusu kalmayan davanın esası hakkında kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen de dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın, "bitişik nizam 10 kat yapılaşma koşulunu haiz zemin + ticaret alanı üstler isteğe bağlı" fonksiyonunun değiştirilerek "yeşil alan" olarak belirlenmesi yönündeki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararında; Manisa Büyükşehir Belediye Meclisince taşınmaz hakkında, … tarih ve … sayılı karar ile dava konusu meclis kararından önce yürürlükte olan plan koşullarına geri dönülmesine karar verildiğinden, parseli kapsayan alanda gerçekleştirilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun onaylanmasına ilişkin Manisa Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı yönünden konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına; Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla dava konusu belediye meclis kararından önce yürürlükte olan plan koşullarına geri dönülmesine karar verildiğinden, anılan plana dayalı olarak yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuki dayanağını yitirmesi nedeniyle bu kısmının hukuka aykırı hale geldiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN … BELEDİYE BAŞKANLIĞININ İDDİALARI: Mahkemece eksik incelemeye dayalı olarak, yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın verilen kararın hukuka aykırı olduğu, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinden idarelerinin sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN … BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞININ İDDİALARI: Mahkeme kararının Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine olan kısımları ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmalalarının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Manisa İli, Şehzadeler İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın, "bitişik nizam 10 kat yapılaşma koşulunu haiz zemin ticaret alanı üstler isteğe bağlı" fonksiyonunun değiştirilerek "yeşil alan" olarak belirlenmesi yönündeki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin dava konusu … tarih ve … Sayılı Belediye Meclisi Kararının iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında diğer parsel malikleri tarafından açılan bir başka davada, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen … tarih ve K:… sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 06/06/2017 tarih ve E:2015/4000, K.2017/4521 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak davanın reddi yolunda verilen 13/12/2017 tarih, E:2017/1396 ve 2017/1678 sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 24/12/2018 tarih ve E:2018/2820, K.2018/10619 sayılı kararı ile onanması ve karar düzeltme istemlerinin de reddi üzerine Manisa Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tesis edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka uygun olduğunun yargı kararı ile saptanmış olması karşısında, temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Manisa ili, Şehzadeler ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselin bulunduğu taşınmaz ilk olarak … tarih ve … sayılı, 1/1000 ölçekli plan değişikliği ile ticaret alanı olarak belirlenmiş ve taşınmaza serbest nizam 10 katlı yapılaşma hakkı tanımıştır. Daha sonra Manisa Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile taşınmazın ticaret alanı fonksiyonu korunmuş, kuzey ve güneyi ise yeşil alan olarak belirlenmiştir. Dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile "yeşil alan" olarak belirlenmesine dair … tarih ve … sayılı belediye meclis kararının alınması üzerine de bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde; Nazım İmar planının, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen planlar olduğu; Uygulama imar planının ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren planlar olduğu belirtilerek; "Planlama Kademeleri" başlıklı Altıncımaddesinde; Planların, kapsadıkları alan ve amaçları açısından; "Bölge Planları" ve "İmar Planları", imar planlarının ise, "Nazım İmar Planları" ve "Uygulama İmar Planları" olarak hazırlacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planları ülke, bölge ve kent verilerine göre konut, çalışma ve ulaşım gibi kentsel işlevler ile sosyal ve kültürel gereksinimleri -varolan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde- en iyi biçimde yerine getirmek ve bölge halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin gelişmesi de gözönüne alınarak hazırlanmalıdır. Geleceğe yönelik öngörüleri de içeren bu planların değişmezliği ilkesel olarak kabul edilmekle birlikte, planın kapsadığı alandaki demografik yapının farklı bir değişim göstermesi, ihtiyaçların nitelik ve önceliğinin değişmesi sonucu, yeni koşulların zorunlu kıldığı biçimde bazı değişikliklere gidilebilmesi de mümkündür. Buna ilişkin idari tasarrufların da, birey kamu dengesi, hukuki yarar kriterleri bakımından hukuka uygun olup olmadıklarının yargı denetimine tâbi olduğu idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Dava dosyanın incelenmesinden, Manisa İli, Şehzadeler İlçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parselin bulunduğu alanda … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile, 1/1000 ölçekli plan değişikliği yapılarak uyuşmazlık konusu taşınmazın ticaret alanı olarak belirlendiği ve serbest nizam 10 katlı yapılaşma hakkı tanındığı, 24/08/1994 tarihinde söz konusu taşınmaz üzerindeki yapıya yapı ruhsatı verildiği, daha sonra belediye meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen planlarda dava konusu taşınmazın ticaret alanı, kuzey ve güneyinde bulunan alanın ise yeşil alan olarak belirlendiği, son olarak dava konusu edilen 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında değişiklik yapılmasına dair … tarih ve … sayılı belediye meclis kararı ile yeşil alan olarak ayrıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, adadaki yapılaşmış tek parselin uyuşmazlığa konu taşınmaz olması nedeniyle yalnız bu parsele ilişkin karar alınarak parselin kuzeyi ve güneydeki parsellere verilen yeşil alan fonksiyonu ile bütünlüğü sağlamak ve taşınmaz üzerinde bulunan yüksek yapılaşmanın taşıt trafiğindeki sorunları arttırmasının önüne geçmek maksadı ile dava konusu taşınmazın fonksiyonu değiştirilerek yeşil alan olarak belirlendiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Diğer yandan, ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında parselin diğer malikleri tarafından açılan bir başka davada, dava konusu belediye meclis kararının … tarihli ve K:… sayılı kararla iptaline karar verilmesi ve bu kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/12/2014 tarihli E:2013/8834, K:2014/8419 sayılı kararıyla onanması nedeniyle alanın plansız kaldığından bahisle davalı Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılarak taşınmaz hakkında … tarih ve … sayılı meclis kararından önce yürürlükte olan plan koşullarına (Bitişik Nizam-10 kat yapılaşma koşullarına sahip zemin ticaret alanı, üstler isteğe bağlı) geri dönülmesine karar verildiği, anılan meclis kararının halen yürürlükte olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Manisa Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planının, … İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı iptal kararı nedeniyle alanın plansız kaldığından bahisle yapıldığı; anılan kararın da Danıştay Altıncı Dairesinin E:2015/4000 K:2017/4521 sayılı kararı ile bozulduğu, mahkemece bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği, kararın temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 24/12/2018 tarih ve E:2018/2820, K:2018/10619 sayılı kararı ile anılan kararın onandığı ve davacının karar düzeltme isteminin reddi ile kesinleştiği anlaşıldığından; Manisa Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile tesis edilen 1/5000 ölçekli nazım imar Planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka uygun olduğunun yargı kararı ile saptanması karşısında, bu durum gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken kısmen konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, kısmen de dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava hakkında yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen karar verilmesine yer olmadığına kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 11/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.