DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/8357 E.  ,  2024/121 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/8357
Karar No : 2024/121

KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYENLER (DAVALILAR) :1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- … 2- …
VEKİLLERİ : Av. …

İSTEMİN ÖZETİ : … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararın onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesince verilen 27/02/2020 tarihli, E:2015/10691 K:2020/2802 sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Mamak İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ile …ve … sayılı imar adalarına ilişkin Mamak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilerek, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile söz konusu imar planı değişikliğinin iptal edilmesi istemiyle davacı tarafından 03.03.2013 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu 1/1000 ölçekli plan değişikliğinin, üst ölçekli plan olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğini de gerektirdiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılmaması nedeniyle plan değişikliğinin planların birlikteliği ve kademelenmesi ilkesine aykırı olduğu, öte yandan imar planı değişikliği nedeniyle oluşacak nüfus artışının ihtiyacı olan, sosyal donatı alanının ayrılmadığı anlaşıldığından dava konusu plan değişikliğinin ve imar planı değişikliğine yönelik … tarihli … sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Davalıların temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENLERİN İDDİALARI : Davalılar tarafından, temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği, temyize konu kararın hukuk ve usule aykırı olduğu ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Kararın düzeltilmesi isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanunun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Altıncı Dairesinin 27/02/2020 tarihli, E:2015/10691 K:2020/2802 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara ili, Mamak ilçesi, … Mahallesi, …ada …parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, …ada … parselde sığınak alanı üzerinde bulunan şahıs mülkiyetlerinin … ve …adalarda bulunan yeşil alan/park olarak ayrılan yere kaydırıldığı, taşınmazının önünde bulunan yeşil alanın ortadan kaldırıldığından bahisle, Mamak Belediye Meclisinin … tarihli, …sayılı kararı ile kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ve anılan imar planı değişikliğine yönelik … tarihli … sayılı başvurusunun Mamak Belediye Meclisince zımnen reddi işleminin, taşınmazının önündeki yeşil alanın konut alanına çevrilmesi nedeniyle, evinin değerinin düştüğü, manzarasının kapatıldığı, konut alanına çevrilen alanın yapı yasaklı alan olduğu iddialarıyla iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte plan değişikliği: plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanan, kamu yararının zorunlu kılması halinde yapılan plan düzenlemeleri olarak tanımlanmış olup, ilgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte imar planına karşı dava açabilecekleri açıktır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari yargılama hukukunda ehliyet, kişinin medeni hakları kullanabilme yeteneği yanında, idari dava açmakta menfaati olmasını; diğer bir anlatımla iptali istenilen idari işlem ile kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş bulunmasını da ifade etmektedir. Bu bakımdan idari işlemin hukuk düzeninden kaldırılmasında, açıklanan nitelikte menfaati bulunmayan kişinin idari dava açma ehliyetinden de söz edilemez.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilmektedir.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, Ankara ili, Mamak ilçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, …ada …parselde sığınak alanı üzerinde bulunan şahıs mülkiyetlerinin … ve … adalarda bulunan yeşil alan/park olarak ayrılan yere kaydırıldığından bahisle Mamak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edilen ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptal edilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bir başka ifade ile davacılar tarafından, kendilerine ait olmayan komşu parsele yönelik imar planı değişikliği yapılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı, bu durumda yukarıda açıklanan 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında ancak kişilerin haklarında işlem tesis edilmesi amacıyla dolayısıyla kendi tasarrufunda bulunan taşınmaz ile ilgili idareye başvuruda bulunabileceği ve bu halde söz konusu işlemin uygulama işlemi olarak kabulü suretiyle dayanağı imar planının iptali istemiyle dava açılabileceği, uyuşmazlığa konu taşınmaz ise davacının komşuluğunda bulunan başkasına ait bir taşınmaz olduğu ve bu taşınmazla ilgili 10. madde kapsamında yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemle birlikte imar planının iptali istemiyle açılan davada, davacıların yukarıda tanımlandığı şekilde kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin olmadığı, bu nedenle dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin, … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 10/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.