DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/7965 E.  ,  2025/591 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/7965
Karar No : 2025/591

DAVACI :...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : S.S.... Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii, ... ada,... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin anılan parsele yönelik kısmının iptali istenilmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : İdarenin planlama faaliyeti öncesinde gerekli araştırmaları, keşifleri ve ön incelemeleri yapmadığı, planlamanın harita üzerinden yapıldığı, planlama aşamasında, geçimini bu alanda yaptığı faaliyetlerden kazanan bölge halkının görüşünün alınmadığı, dava konusu alanın sulak alan niteliğinde tarımsal yönden verimli arazilerden oluştuğu, çok sayıda zeytin, limon ve narenciye ağaçlarını barındıran bir alan olduğu, davaya konu plan değişikliği sebebiyle binlerce zeytin ve limon ağacının kesileceği, evlerin yıkılacağı, mutlak tarım arazilerinin küçük servis alanına çevrilmesinin, çevre düzeni planının çevrenin korunmasına ilişkin ilkeleriyle çeliştiği, bu bölgede 20 ton limon ve narenciye üretimi yapılarak ithal edildiği, belirtilen tarım alanlarının yok olması halinde bu üretimin başka yerde karşılanamayacağı, davaya konu bölgede ayrıca 10.000'den fazla zeytin ağacının bulunduğu, bu sebeple kentsel servis alanı kullanım kararının Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümlerine de aykırı olduğu, bununla birlikte, bölgede orman vasıflı araziler de bulunduğundan planlama yapılırken Orman Kanunu hükümlerinin de gözetilmediğinin anlaşıldığı, 20/09/2019 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı (ÇDP) Değişikliğine yapılan itirazlar sonrasında otoyolun doğu kısmına ilişkin plan kararı iptal edilirken kendi taşınmazlarının içinde bulunduğu batı kısmına ilişkin itirazların kabul edilmemesinin gerekçesinin anlaşılamadığı, bu durumun planlamanın keyfiyete dayalı olarak yapıldığını gösterdiği, Mezitli Belediye Başkanlığı'nın uyuşmazlığa konu plana ilişkin, ihtiyacın çok üzerindeki bir büyüklükte kentsel servis alanı ayrıldığı ve yer seçimi kararının uygun olmadığı yönündeki görüşünün dikkate alınmadığı, küçük sanayi sitesi yapılması amacıyla getirilen kentsel servis alanı kullanımının, aynı alanda, Hazineye ait üzerinde tarım yapılmayan veya susuz tarım yapılan taşınmazlar için getirilmesi mümkün olduğu halde özel mülkiyete konu olan ve üzerinde sulu tarım yapılan taşınmazlar üzerinde öngörülmesinin uygun olmadığı, Mezitli'de halihazırda planlanan küçük sanayi alanlarının 20 dönüm olduğu, alanda küçük sanayi alanına ihtiyaç bulunmadığı, Davultepe bölgesinde 300 dönüme yakın küçük sanayi alanının planlandığı, yine aynı ilçe sınırları içindeki Tece'de de 300 dönümün üzerinde küçük sanayi alanı planlaması yapıldığı, bu alanların birkaç ilin ihtiyaç duyacağı büyüklükte olduğu, Çeşmeli, Kargıpınarı, Tömük, Arpaç bölgelerinin Mersin merkezine yakın olmaları sebebiyle küçük sanayi alanı olarak planlanmak için daha uygun yerler olduğu, küçük sanayi alanı eğer Mezitli'de yapılmak isteniyorsa yer şeçiminin ..., ..., ..., ..., ... mahallelerinde hazine mülkiyetindeki tarıma elverişsiz alanlardan yapılmasının daha uygun olduğu, davaya konu alanın etrafının da tarım arazileriyle çevrili olması nedeniyle uyuşmazlığa konu plan değişikliğinin, çevredeki tarım alanlarına da zararının olacağı, şehrin plansız yapılaşmasına yol açacağı, uyuşmazlık konusu plan ile getirilen kentsel servis alanı plan kararının kamu yararına, planlama esaslarına ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğu iddiaları ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ...tarihli ve ... sayılı yazısı ile Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile uygun görülen taleplerin yürürlükteki Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon ÇDP'na işlenmesinin talep edildiği, söz konusu talepte Mersin ili, Mezitli İlçesinde 1/100.000 ölçekli ÇDP ile öngörülen organize tarım ve hayvancılık alanının büyüklük açısından yetersiz olması ve çevresindeki konut alanlarında yaratacağı olumsuz etkiler gerekçe gösterilerek, söz konusu alanın kentsel servis alanına dönüştürülmesi ve Mezitli'nin batı kesimindeki Tece bölgesinde 1/100.000 ölçekli ÇDP'nda kentsel servis alanı kullanımında kalan alanın doğu kısmının da kentsel gelişme alanına dönüştürülmesinin talep edildiği, bu doğrultuda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 20/09/2019 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon ÇDP Değişikliği ile Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... sayılı plan paftasında organize tarım ve hayvancılık alanı kullanımında kalan alanın kentsel servis alanı olarak düzenlendiği, Tece bölgesindeki kentsel servis alanının bir kısmının da kentsel gelişme alanı olarak düzenlenmesine ilişkin 20/09/2019 onay tarihli Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon ÇDP Değişikliğine askıda yapılan itirazların kısmen kabul edilerek kentsel servis alanı kullanım kararının otoyol bağlantısının doğu kesimindeki kısmının 20/09/2019 onay tarihli ÇDP Değişikliğinden önceki arazi kullanım kararı olan organize tarım ve hayvancılık alanı olarak yeniden düzenlenmesine ilişkin 19/02/2020 tarihli 1/100.000 ölçekli Revizyon ÇDP Değişikliğinin onaylandığı, anılan plana askıda yapılan itirazların reddedildiği, dolayısıyla alanda planlama yapılırken ilgili kurum ve kuruluşların önerileri ve bölgenin ihtiyaçlarının gözetildiğinin açık olduğu, uyuşmazlık konusu alanın çevresinde kentsel gelişme ve yerleşik alanların bulunması nedeniyle kentin yapılaşma/gelişme aksına bir etkisinin bulunmadığı, 1/100.000 ölçekli ÇDP'daki kentsel servis alanı tanımı uyarınca (Plan Hükümlerinin 4.11 sayılı maddesi) bu alanların belediye hizmet alanı, kamu hizmet alanı, konut dışı kentsel çalışma alanı, toplu işyerleri ve küçük sanayi sitesi alanlarının yer aldığı kentsel ölçekte çalışma alanları olarak tarif edildiği, bu kullanımı kararının bölgedeki diğer kullanım kararlarıyla uyumlu olduğu, ayrıca bölgedeki tarım arazilerini olumsuz etkilemeyeceği, 1/100.000 ölçekli ÇDP'nın şematik bir plan olduğu, üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılamayacağından, tarım alanlarının tarım dışı kullanımı durumunda Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü görüşünün alınması gerekeceği ve bu doğrultuda itiraz konusu kentsel servis alanı için plan açıklama raporunda belirtilen alan büyüklüğünün de yaklaşık bir büyüklüğü ifade ettiği, ÇDP çalışmasına altlık olan verilerde dava konusu alanda herhangi bir orman alanı veya zeytinlik alanı verisine rastlanmadığı, Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon ÇDP'nın orman alanları başlıklı 8.27 sayılı hükmü ile getirilen koşullar uyarınca sınırlar konusunda tereddüt oluşması halinde ilgili kurum görüşünün alınmasının şart olduğu ve orman alanlarının yapılaşmaya açılmasının söz konusu olmadığı, zeytinlik alanlara ilişkin 8.25.1.11 sayılı ÇDP hükmünde ise 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümlerinin geçerli olduğu ve bu Kanuna aykırı uygulama yapılamayacağı düzenlemesine yer verildiği, belirtilen sebeplerle, davacının iddialarının mesnetsiz olduğu, yine 7.9 sayılı plan hükmü uyarınca dava konusu ÇDP öncesinde onaylanmış nazım imar planları ve uygulama imar planlarının, bu plan kararlarına ve hükümlerine aykırı olmayan karar ve hükümlerinin geçerli olduğu, dava konusu alanda imar uygulaması görmüş alanlar olması durumunda, onaylı imar planına göre verilmiş imar hakları çerçevesinde uygulamalara devam edilebileceğinin düzenlendiği, bu sebeplerle davaya konu ÇDP Değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

MÜDAHİLİN İDDİALARI : ... Sanayi Sitesi yapımının bölge halkının, sanayi esnafının ve şehrin önemli bir sorunu ve ihtiyacı olduğu ve acilen çözülmesinde açık kamu yararı bulunduğu, davaya konu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının hazırlanmasının, onaylanmasının ve bu plan ile getirilen kullanımların yasal mevzuata ve hukuka uygun olduğu, 1/100.000 çevre düzeni planını değişikliği teklifinin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylandığı, askı süresinde yapılan itirazların reddedilerek planın kesinleştiği, görülen davanın ise dava açma süresi geçirildikten sonra açıldığı hususlarının birlikte değerlendirilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu çevre düzeni planının iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava,Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği'nin Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazlarına itibar edilmemiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 9.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; "Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalışma, dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaçların karşılanması sonucu oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar plânlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekli çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni plânlarının yapılmasına ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 102 maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, "Yerleşme, yapılaşma ve arazi kullanımına yön veren, her tür ve ölçekte fiziki planlara ve uygulamalara esas teşkil eden üst ölçekli mekânsal strateji planlarını ve çevre düzeni planlarını ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak hazırlamak, hazırlatmak, onaylamak ve uygulamanın bu stratejilere göre yürütülmesini sağlamak", c) bendinde "Havza ve bölge bazındaki çevre düzeni planları da dâhil her tür ve ölçekteki çevre düzeni planlarının ve imar planlarının yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek, havza veya bölge bazında çevre düzeni planlarını yapmak, yaptırmak, onaylamak ve bu planların uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak," ç) bendinde " Sektörel planların havza veya bölge düzeyindeki mekânsal strateji planlarına ve çevre düzeni planlarına uyumlu hazırlanmasını sağlamak," Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmıştır.
14.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı ifade eder." "Araştırma ve analiz" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır. (...) (9) Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki konumunu belirlemek üzere; eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi fiziksel çalışmalarla birlikte, bilimsel tekniklere dayalı, ekonomik, sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar ile sorunlar ve potansiyel analizi yapılır. Ayrıca yürürlükteki planla ilgili gerekli çalışma ve değerlendirmeler de yapılır. Gerektiğinde güçlü, zayıf yönler ile fırsatları ve tehditleri içeren analiz yöntemi kullanılır. Bu çalışmalar araştırma raporunda yer alır. (10) Afet ve diğer kentsel risklerin yüksek olduğu yerleşmeler veya yapılı kentsel çevre için, gerekli görülmesi halinde kentsel risk analizleri veya sakınım planlaması çalışmaları yapılır. Afet ve diğer kentsel riskler için yapılmış risk azaltıcı tedbirler planlarda esas alınır. (11) Planlı ve sağlıklı gelişimin sağlanması için, alışveriş merkezleri, sanayi, depolama, lojistik bölgeler gibi büyük alan kullanımına sahip alanların yer seçiminde, yerleşmelerin gelişme yönü, nüfus ve yapı yoğunlukları, ulaşım sistemi gibi özellikleri dikkate alınarak gerekli analiz çalışmaları yapılır; bu çalışmalar değerlendirilerek planlar hazırlanır.(...)" hükmüne ve "Plan raporu" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır. (2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir. (3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir. (4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur.(...)" düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin "Planlama alanı" başlıklı 18.maddesinde, "Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il düzeyinde yapılır." kuralına, "Plan ilke ve esasları" başlıklı 19. maddesinin 1.fıkrasında ise, "Çevre düzeni planları hazırlanırken; a) Varsa mekânsal strateji planlarına uygunluğun sağlanması, b) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerin dikkate alınması, c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının mekânsal kararları etkileyecek nitelikteki bölge planı, strateji planı ve belgesi, sektörel yatırım kararlarının dikkate alınarak değerlendirilmesi, ç) Sürdürülebilir kalkınma amacına uygun olarak ekolojik ve ekonomik kararların bir arada değerlendirilmesi, d) Tarihi, kültürel yapı ile orman alanları, tarım arazileri, su kaynakları ve kıyı gibi doğal yapı ve peyzajın korunması ve geliştirilmesi, e) Doğal yapının, ekolojik dengenin ve ekosistemin sürekliliğinin korunması amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması, f) Ulaşım ağının arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması suretiyle imar planlarında güzergahı netleştirilecek yolların güzergah ve yönünün genel olarak belirlenmesi, g) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve politikaların belirlenerek arazi kullanım kararlarının oluşturulması, ğ) İmar planlarına esas olacak şematik ve grafik dil kullanılarak arazi kullanım kararları ile koruma ve gelişmenin sağlanması, h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması esastır." kuralına yer verilmiştir.
Yönetmeliğin "Revizyon ve değişiklikler" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında, "Çevre düzeni planının ihtiyaca cevap vermediği hallerde veya planın vizyonu, amacı, hedefleri, stratejileri, ilke ve politikaları açısından plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü etkilemesi halinde çevre düzeni planı bütününde revizyon yapılır. Çevre düzeni planı revizyonu; a) Nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması, b) Planın temel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların ortaya çıkması, c) Yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşması, ç) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması, durumunda yapılır." düzenlemesine, 2. fıkrasında da, "Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde; a) Kamu yatırımlarına, b) Çevrenin korunmasına, c) Çevre kirliliğinin önlenmesine, ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine, d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine, dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Adana-Mersin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli ÇDP'nın Plan Hükümlerinin "4- Tanımlar" başlıklı 4.11 sayılı hükmünde, "Kentsel servis alanları: belediye hizmet alanı, kamu hizmet alanı, konut dışı kentsel çalışma alanı, toplu işyerleri ve küçük sanayi sitesi alanlarının yer aldığı kentsel ölçekte çalışma alanlarıdır." şeklinde tanımlanmıştır.
Çevre düzeni planı kararları, kurumlardan ve arazi çalışmalarından elde edilen veriler, nüfus projeksiyonları ve yerel idarelerin imar planları, bölgesel yatırım kararları, koruma statülü alanlar, ulaşım ağları gibi plana girdi sağlayan veriler değerlendirilerek oluşturulması gerekmektedir. Dolayısıyla nüfus projeksiyonlarına göre, yerleşim alanlarının belirlenmesi, bu doğrultuda, tarım alanları, orman alanları, meralar, jeolojik açıdan sakıncalı alanların korunması gerektiğinden bu tür alanlarda, münferit kentsel gelişme taleplerinin plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Çevre düzeni planları, bölgesel nitelikte genel arazi kullanım kararları getirmekte olup, stratejik bir plan olması sebebiyle fiziksel gelişmenin yanı sıra, kentteki sosyal, kültürel, ekonomik, yerel örgütsel gelişime ilişkin stratejileri de içerir.
Planların kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, kararlarına uyumlu olması gerekmekle birlikte, 1/100.000 ölçekli planda leke niteliğinde öngörülen kullanım kararlarının, bu plandan ölçü alınarak uygulama yapılamayacağı, planla öngörülen ilke, strateji ve politikaların gerçekleştirilmesine yönelik olarak kurum/kuruluş görüşleri ve alanın özelliğinden kaynaklı veri ve bilimsel raporlar göz önünde bulundurularak alt ölçekli planlarda planlama kararlarının şekillendirileceği tabiidir.
Dosyanın incelenmesinden,uyuşmazlık konusu taşınmazın 2008 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından onaylanan 1/100.000 ölçekli Mersin-Karaman ÇDP( Çevre Düzeni Planı)'nda ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan 16/09/2013 tarihli Mersin-Adana ÇDP'nda tarım alanında yer aldığı, 03/04/2017 ve 19/07/2017 tarihli ÇDP revizyonlarında, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanın organize tarım ve hayvancılık alanına dönüştürüldüğü ve bu alana hizmet etmesi amacıyla otoyol bağlantısının organize tarım ve hayvancılık alanının ortasından geçirildiği, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli,... sayılı kararıyla onaylanan 1/100.000 ölçekli Mersin İl ÇDP'nda da uyuşmazlığa konu alan organize tarım ve hayvancılık alanı olarak planlandığı,alt ölçekli imar planlarının hazırlanması aşamasında, dikili tarım arazisi olarak sınıflandırılan uyuşmazlık konusu alanın,...tarih ve... sayılı Mersin İli Toprak Koruma Kurulu kararı ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının... tarih ve... sayılı işlemi ile tarım dışı amaçla kullanılmasına karar verildiği, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ... tarih ve
... sayılı kararı ile onaylanan Akdeniz-Toroslar-Yenişehir-Mezitli İlçeleri 1/5000 ölçekli
ilave ve Revizyon Nazım İmar Planı ile Mezitli Belediye Meclisi’nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile
kabul edilen ve Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ...tarih ve ... sayılı
kararı ile tadilen onaylanan Mezitli 1. Etap (Davultepe Planlama Bölgesi) 1/1000 ölçekli
İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı kapsamında bölgenin "organize tarım bölgesi" olarak planlandığı , 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Mezitli Belediye Meclisince kabul edildiği
tarihin hemen öncesinde, Mezitli Belediye Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı yazısı
ile imar planlarında organize tarım bölgesi olarak planlanan 52 hektarlık alanın, küçük sanayi
alanına dönüştürülmesinin talep edildiği,bu talebin değerlendirildiği Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ... tarih ve ... sayılı kararında; Mersin ili, Mezitli ilçe sınırları içerisinde yer alan ve 1/100.000 ölçekli ÇDP’de organize tarım ve hayvancılık alanında kalan bölgenin hem büyüklük olarak yetersiz olması, hem de çevresinde konut alanları bulunması nedeniyle yaratacağı olumsuz etkiler de göz önüne
alınarak bu alanın kentsel servis alanına dönüştürülmesi, Mezitli’nin batı kesimini kapsayan Tece bölgesinde 1/100.000 ölçekli ÇDP’de kentsel servis alanında kalan bölgenin doğu kısmının, mülga Tece Belediyesince 2002 yılında onaylanan ve bugüne kadar uygulanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre konut alanı olarak planlandığı ve bu plan kararına göre önemli oranda yapılaşma olduğu belirtilerek kentsel gelişme alanı olarak planlanması uygun görüldüğü ancak plan değişikliği teklifinin 1/100.000 ölçekli ÇDP yönünden değerlendirilmesi gerektiğinden Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin
... tarih ve ... sayılı kararının, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 20/09/2019 tarihlinde revizyon ÇDP değişikliğinin onaylandığı, bu plana dair plan açıklama raporunda “Mersin ili, Mezitli ilçe sınırları içerisinde yer alan ve 1/100.000 ölçekli ÇDP
... nolu plan paftasında, organize tarım ve hayvancılık alanında kalan ve plan
değişikliği onama sınırı içerisinde yer alan bölgenin kentsel servis alanına; kentsel servis
alanında kalan ve plan değişikliği onama sınırı içerisinde yer alan bir kısım alanın ise
kentsel gelişme alanına dönüştürülmesine yönelik düzenleme yapılmıştır”. Açıklamasına yer verildiği, Mezitli Belediye Başkanığı'nca, Davultepe bölgesinde kentsel servis alanı olarak işaretlenen bölgede
küçük sanayi sitesi yapımının hedeflendiği ancak söz konusu kentsel
servis alanının büyüklük olarak ilçe ölçeğinde düşünüldüğünde ihtiyaç duyulan alanın
(yaklaşık 65 hektar) çok üstünde kaldığından bahisle
20/09/2019 tarihinde yapılan plan değişikliğinin iptal edilerek plan değişikliğinden önceki
duruma dönüştürülmesi gerektiğine ilişkin olarak yapılan itiraz sonrası 19/02/2020 tarihinde yapılan davaya konu ÇDP değişikliği ile “otoyol bağlantısının doğu kesimindeki kısmı, 20/09/2019 onay tarihli plan değişikliğinden önceki arazi kullanım kararı olan “organize
tarım ve hayvancılık alanı” olarak yeniden planlandığı,bu ÇDP değişikliği ile otoyol bağlantısının doğusunda organize tarım ve hayvancılık bölgesi, uyuşmazlık konusu taşınmazın da içinde bulunduğu otoyol bağlantısının batısında ise küçük sanayi sitesi olarak kullanılmak üzere kentsel servis alanı kullanımı getirildiği, davacı tarafından , 19/02/2020 tarihli
1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP değişikliğinin Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın niteliğinin teknik bilgi gerektirmesi nedeniyle Danıştay Altıncı Dairesi'nce mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve Daireye ibraz edilen bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile organize tarım ve hayvancılık alanın bir kısmının kentsel servis alanına dönüştürüldüğü, bunun ÇDP'na yapılan noktasal bir müdahale niteliğinde olduğu, planın
yerleşme ve sektörler arasındaki ilişkilerin düşünülmesi, koruma-kullanma dengesinin
gözetilmesi, ekonomik kararlarla
ekolojik kararların bir arada değerlendirilmesi, doğal ve ekolojik yapının sürekliliğini
korumak amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması gibi koruma-kullanma ve geliştirme ilkeleri bakımından yeterli inceleme ve değerlendirme içermediği, mevcut organize tarım ve hayvancılık alanının bir bölümünü küçük sanayi alanı olarak
kullanılmak üzere kentsel servis alanına dönüştürmesi ile yeni bir organize tarım ve
hayvancılık alanına ihtiyaç olup olmadığının, plan değişikliği sonucunda bütünlüğü bozulan organize tarım ve hayvancılık alanının işleyişine bu şekilde devam edip edemeyeceğinin, küçük sanayi alanının bölgeye çekeceği nüfus için yeni konut alanına ihtiyaç
duyulup duyulmayacağının irdelenmediği, bu kapsamda koruma-kullanma dengesinin gözetilmediği ve plan ve arazi bütünlüğünün bozulduğu anlaşıldığından uyuşmazlığa konu plan değişikliğinin, Mekânsal Planlar Yapım
Yönetmeliğinde çevre düzeni planına ilişkin sunulan tanımlarla, çevre düzeni planının niteliğiyle, planlama alanının belirlenmesi ilkeleriyle, revizyon ve değişikliklere dair 20. maddesinin 2. fıkrasıyla ve üzerinde değişiklikler yapılan 03/04/2017 tarihli Mersin-Adana ÇDP'nın ilgili plan hükümleriyle bağdaşmadığı,plan açıklama raporunda, organize tarım
ve hayvancılık alan olarak planlanan bölgenin yetersizliği ve çevresine yaratacağı olumsuz
etkilerden bahsedildiği ancak bu durumun ve alanın bir kısmının küçük sanayi alanı
olarak kullanılmak üzere kentsel servis alanına dönüştürülmesinin nesnel
gerekçelere ve alana ilişkin detaylı bir analiz ve incelemeye dayanmadığı, bahse konu
plan değişikliği açıklama raporlarında Mezitli’de küçük sanayi sitesi alanına ihtiyaç olduğu
söylendiği ancak yer seçiminin neden dava konusu alanda yapıldığı, alternatif başka alanlarda kentsel servis alanı önerilip önerilemeyeceği, ne kadar büyüklükte bir sanayi alanına
ihtiyaç olduğu, kaldırılması önerilen organize tarım ve hayvancılık alanında halihazırda
devam eden tarım faaliyetlerinden geçimini sağlayan halkın ekonomik faaliyetlerine
nerede devam edeceği, önerilen küçük sanayi alanının ne kadar istihdam yaratacağı ve
bölgeye ne kadarlık bir nüfus yükü getireceği gibi konuların açıklamasız bırakıldığı, bu durumun, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 8., 9. ve
20. maddelerine aykırı olduğu, 1/100.000 ölçekli ÇDP'nda, Tece bölgesinde, kentsel servis alanı olarak planlanmış alanın fiilen yapılaşmış olması sebebiyle planın uygulanmasında güçlüklerle karşılaşıldığından bahisle 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin yapıldığı, kaldırılan kentsel servis alanının kentsel gelişme alanı olarak planlandığı, davaya konu organize tarım ve hayvancılık alanının ise kentsel servis alanına çevrildiği, ancak anılan değişiklikle kaldırılan kentsel servis alanındaki yapılaşma oranının ve kaldırılan organize tarım ve hayvancılık alanındaki yerleşme oranının arasında ciddi bir fark bulunmadığı, bununla birlikte, 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin gerekçesi olarak otoyolun doğu ve batısında bulunan organize tarım ve hayvancılık bölgesinin, yeterli büyüklükte olmaması gösterildiği halde, itirazlar üzerine yapılan davaya konu 19/02/2020 tarihli ÇDP değişikliği ile yetersiz olduğundan bahisle kaldırılan alandan çok daha küçük bir alanın organize tarım ve hayvancılık bölgesi olarak planlandığı, bu kapsamda bahsi geçen ÇDP değişikliklerinin gerekçeleri arasında çelişki bulunduğu, kaldı ki, 03/04/2017 onay tarihli 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın plan
hükümlerinde ihtiyaç olması halinde en az 20 hektar olacak
şekilde organize tarım ve hayvancılık alanları ayrılabileceği belirtildiğinden, değişiklikler öncesinde yaklaşık 50 hektar civarında olduğu bilinen organize tarım
ve hayvancılık alanının büyüklük olarak yetersiz olduğuna ilişkin plan gerekçesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,uyuşmazlık konusu alan, Mersin İl Toprak Koruma Kurulu tarafından sulu dikili tarım arazisi sınıflandırması yapılan alanda kalmakta olup halihazırda taşınmazda ve çevresindeki parsellerde çok sayıda narenciye (limon, portakal, mandalina vb.) ve yer yer de zeytin ağaçları bulunduğu, Mersin İl Toprak Koruma Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın ...tarih ve ...sayılı kararı ile tarım dışı kullanımın uygun görülmesine karar verilmiş ise de bu alanda tarım topraklarının bütünlüklerinin hala bozulmadığı ve üretimin devam ettiği görüldüğünden uyuşmazlık konusu alanda getirilen kentsel servis alanının yer seçimine ilişkin negatif dışsallıkların da dikkate alınması gerektiği, 16/09/2013 tarihli Mersin-Adana ÇDP'nda uyuşmazlık konusu taşınmazın içinde bulunduğu ... paftasını etkileyen 03/04/2017 ve 19/07/2017 tarihli ÇDP revizyonlarında, Mersin’in sanayinin yönlendiriciliğinde gelişen bir kent olması yerine, hizmetler ve tarım sektörünün geliştiği
bir kent olmasının öncelendiği, bu doğrultuda sürdürülebilirlik ve koruma-kullanma
dengesinin gözetilmesinin hedeflendiği ve bu kapsamda, tarım alanlarının korunması ve
yapılaşma baskısından kurtarılmasının ayrı bir önem taşıdığı, 03/04/2017 ve 19/07/2017 onay tarihli ÇDP revizyonlarında organize tarım ve hayvancılık alanı ilan edilen davaya konu alanın, planda önerilen
otoyol bağlantısı boyunca yapılaşmanın önüne geçebilecek bir tampon bölge gibi
düşünüldüğü ve bu alanın kuzeyinde ve kuzey batısında yer alan tarım alanlarını
yapılaşma baskısından korumasının hedeflendiği, dolayısıyla bu alanda otoyol bağlantısının batı tarafında kentsel servis alanı planlanmasının 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın temel
kurgusu ile bağdaşmadığı ve tarımsal niteliği bulunan bu alanda küçük sanayi alanı yapılmasının bölgeye
istihdam çekerek alandaki konut ihtiyacını artıracağı, ayrıca küçük sanayi alanı
kullanımının dışsal ve çevresel etkilerinin organize tarım ve hayvancılık alanının yaratacağına kıyasla daha olumsuz olacağı, Mezitli ilçesinin, 03/04/2017 onay tarihli revizyon ÇDP kapsamında Tarsus, Akdeniz, Yenişehir ve Toroslar ilçeleri ile birlikte ele alınarak Doğu Mersin Planlama Alt Bölgesi
kapsamında değerlendirildiği, Mezitli ilçesinin nüfus artış hızının diğer ilçelere kıyasla daha düşük seviyelerde seyredeceği, Mezitli ilçesinin Mersin’in diğer merkez ilçelerine (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir) kıyasla kentsel yerleşik alanının büyüklüğünün de sınırlı olduğu, her ne kadar bu alanda
planlanacak bir küçük sanayi alanının tüm yakın ilçelere hizmet edebileceği düşünülse de esas hizmet kitlesinin Mezitli halkı olmasının bekleneceği, diğer yandan, Mersin’in diğer merkez
ilçelerine hizmet edebilecek ... Küçük Sanayi Sitesi ve ... Sanayi Sitesinin mevcut olduğu, 03/04/2017 onay tarihli revizyon ÇDP açıklama raporunda
Mersin'in merkez ilçeleri içinde kentsel alanlarda sıkışan küçük imalathanler ve
tamirhanelerin çalışma alanları içinde yeniden organize edilebilmesi amacıyla ... Küçük
Sanayi Sitesinin doğu istikametinde genişletildiğinin belirtildiği, Mezitli’deki mevcut küçük sanayi sitesinin ise konut alanları arasında sıkıştığı, gelişme alanı yaratılamadığı, trafik yoğunluğuna neden
olduğu ve var olan alandaki yapıların ekonomik ömrünü doldurduğu konularına vurgu yapıldığı, Mezitli’nin nüfus büyüklüğü ve diğer merkez ilçelerdeki sanayi
sitelerine mesafesi düşünüldüğünde ilçede bir küçük sanayi sitesine ihtiyacı olduğu
anlaşıldığı, ancak mevcut sanayi sitesinin konumu ve özellikleri itibariyle amaçlanan hizmetleri sunmaya oldukça uygun olduğu, alan içindeki yol genişliklerinin trafik yoğunluğuna yol açmayacak derecede geniş olduğu, Mezitli'deki mevcut sanayi sitesinin, ulaşılabilirlik açısından oldukça merkezi bir konumda olduğu, uyuşmazlık konusu ÇDP değişikliği ile getirilen küçük sanayi sitesi ile arasında yaklaşık 9 km’lik (özel araçla 20 dakikalık) bir mesafe bulunduğu, ancak alana toplu taşıma ile gitmenin mümkün olmadığı, bu durumda, ... Küçük Sanayi Sitesinin yerinde dönüşümünün uygun
olabileceği, sanayinin gelişme ihtiyacının ise mevcut alana yakın bir
çevrede, örneğin mevcut sanayi sitesinin kuzeyinde, varsa kamunun elindeki araziler
üzerinde, bu mümkün değilse de tarım alanı niteliği taşımayan ya da
tarımsal bütünlüğünü kaybetmiş alanlarda çözülmesinin mümkün olabileceği,
... Küçük Sanayi Sitesi Yer Seçim Gerekçeleri ve Planlama Sürecine İlişkin Açıklama
Raporunda, daha önce alternatif yer arayışlarına girişildiğinin belirtildiği, ancak alternatif alan arayışlarının hep tarım alanları üzerinde yapıldığı, ayrıca, Mezitli’de mevcut durumda
küçük sanayi sitesinin yaklaşık 4 hektarlık bir alanı kapladığı, ancak bunun
dışında ilçenin farklı yerlerinde konut altı dükkan kullanımlarının da bulunduğu, bu doğrultuda, dava konusu
işlemle kentsel servis alanı olarak ayrılan yaklaşık 33 hektarlık alanın, mevcut küçük
sanayi alanının yaklaşık 8 katı büyüklüğünde olduğu, Mezitli’nin merkezinde kalmış mevcut küçük sanayi sitesindeki
dükkanların ve konut altlarında yer seçmiş diğer küçük sanayi tesislerinin de dava konusu alanda yer alacağı düşünülse dahi küçük sanayi sitesi yapılmak üzere getirilen kentsel servis alanının ihtiyaç duyulan alandan oldukça fazla olduğu,uyuşmazlık konusu kentsel servis alanının kuzey-doğu
köşesinde bulunan ve mülkiyeti hazineye ait 40.802 m2'lik ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tapuya orman alanı olarak tescil edildiği, orman alanı kullanımlı bu parselin 23.910 m2'sinin uyuşmazlık konusu ÇDP değişikliği kapsamında kentsel servis alanı olarak planlandığı, bu durumda, dava konusu işlem ile 6831 sayılı Orman Kanunu ve 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın ilgili plan hükümlerine aykırı olacak şekilde orman alanlarının yapılaşmaya açıldığı yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir.
Bilirkişi raporunun, dosyadaki bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesinden,uyuşmazlık konusu taşınmazın da içinde yer aldığı alanın, 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile organize tarım ve hayvancılık alanın bir kısmının kentsel servis alanına dönüştürüldüğü, bunun ÇDP'na yapılan noktasal bir müdahale niteliğinde olduğu, ÇDP'nın koruma-kullanma dengesinin gözetilmediği, arazi bütünlüğünün bozulduğu, plan değişikliğinin nesnel
gerekçelere ve alana ilişkin detaylı bir analiz ve incelemeye dayanmadığı,küçük sanayi alanı kullanımının alanda yaratacağı istihdamın ve
bölgeye getireceği nüfus yüküne ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılmadığı,Tece bölgesinde, kentsel servis alanı olarak planlanmış alanın fiilen yapılaşmış olması sebebiyle planın uygulanmasında güçlüklerle karşılaşıldığından bahisle 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin yapılmış ise de kaldırılan kentsel servis alanındaki yapılaşma oranı ile kaldırılan organize tarım ve hayvancılık alanındaki yerleşme oranı arasında ciddi bir fark bulunmadığı gibi 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin gerekçesi olarak otoyolun doğu ve batısında bulunan organize tarım ve hayvancılık bölgesinin, yeterli büyüklükte olmaması gösterildiği halde itirazlar üzerine yapılan davaya konu 19/02/2020 tarihli ÇDP değişikliği ile yetersiz olduğundan bahisle kaldırılan alandan çok daha küçük bir alanın organize tarım ve hayvancılık bölgesi olarak planlandığı dikkate alındığında, plan değişiklikleri ile gerekçeleri arasında çelişki bulunduğu , kentsel servis alanı olarak belirlenen alanın sulu dikili tarım arazisi olduğu, bu alan üzerinde halihazırda çok sayıda narenciye (limon, portakal, mandalina vb.) ve zeytin ağaçları bulunduğu, tarımsal bütünlüğü bozulmamış olan alanda tarım faaliyetine devam edildiği, 03/04/2017 ve 19/07/2017 onay tarihli ÇDP revizyonlarında organize tarım ve hayvancılık alanı olarak öngörülen uyuşmazlık konusu alanın, planda önerilen otoyol bağlantısı boyunca tarım alanlarında yapılaşmanın önüne geçebilecek bir tampon bölge olarak planlandığı gözetildiğinde, otoyolun batı kesiminde getirilen kentsel servis alanı kullanımının 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın temel kurgusu ile bağdaşmadığı,Mezitli ilçesindeki küçük sanayi sitesi ihtiyacının, konumu ve özellikleri itibariyle amaçlanan hizmeti sunmaya oldukça elverişli olan mevcut sanayi sitesinin yerinde dönüşümü suretiyle karşılanmasının mümkün olduğu, dava konusu işlemle kentsel servis alanı olarak ayrılan yaklaşık 33 hektarlık alanın, mevcut küçük
sanayi alanının yaklaşık 8 katı büyüklüğünde olduğu ve çevre ilçelerde de sanayi sitesi alanlarının bulunduğu dikkate alındığında, ihtiyacın çok üzerindeki büyüklükte kentsel servis alanı planlaması yapılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esasları bakımından uygun olmadığı,dava konusu kentsel servis alanının kuzey-doğu köşesinde bulunan 23.910 m2'lik orman alanı vasıflı hazine taşınmazının uyuşmazlık konusu ÇDP değişikliği kapsamında kentsel servis alanı olarak planlanmasının 6831 sayılı Orman Kanununa ve 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın ilgili plan hükümlerine de aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, bilirkişi raporuna yapılan itirazlar yerinde görülmeyerek, dava konusu 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmında;Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 8., 9. ve
20. Maddelerine ve çevre düzeni planına ilişkin sunulan tanımlarla, çevre düzeni planının niteliğiyle, getirilen kentsel servis alanı kullanımının 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın temel
kurgusu ile bağdaşmadığı, kentsel servis alanı planlaması yapılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uyarlık görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle,Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği'nin Mersin ili, Mezitli ilçesi, Davultepe Köyü, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 12/02/2025 tarihinde, Davacı vekili Av....' in, davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Av. ...' ın geldiği, davalı yanında müdahil Sınırlı Sorumlu ... Kooperatifi temsilcisinin gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu alanda yapılan ilk üst ölçekli plan olan 2008 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından onaylanan 1/100.000 ölçekli Mersin-Karaman Çevre Düzeni Planı'nda ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan 16/09/2013 tarihli Mersin-Adana Çevre Düzeni Planı'nda taşınmazın bulunduğu alan tarım alanı olarak gösterilmiştir.
16/09/2013 tarihli Mersin-Adana ÇDP'nda uyuşmazlık konusu taşınmazın içinde bulunduğu ... paftasını da kapsayan 03/04/2017 ve 19/07/2017 tarihli ÇDP revizyonlarında, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın kullanım kararı organize tarım ve hayvancılık alanı olarak değiştirilmiş ve bu alana hizmet etmesi amacıyla otoyol bağlantısının organize tarım ve hayvancılık alanının ortasından geçirilmesine karar verilmiştir.
19/07/2017 tarihli Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ÇDP kararları doğrultusunda hazırlanarak Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/100.000 ölçekli Mersin İl Çevre Düzeni Planı'nda da uyuşmazlığa konu alan organize tarım ve hayvancılık alanı olarak planlanmıştır. Alt ölçekli imar planlarının hazırlanması aşamasında, dikili tarım arazisi olarak sınıflandırılan dava konusu alanın, tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun görülmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Mersin İli Toprak Koruma Kurulu kararı, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ...tarih ve ... sayılı işlemi ile kesinleşmiştir.
Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 31/07/2018 tarih ve
... sayılı kararı ile onaylanan Akdeniz-Toroslar-Yenişehir-Mezitli İlçeleri 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı ile Mezitli Belediye Meclisi’nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile
kabul edilen ve Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ... tarih ve ... sayılı
kararı ile tadilen onaylanan Mezitli 1. Etap (Davultepe Planlama Bölgesi) 1/1000 ölçekli
İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı kapsamında bölgenin "organize tarım bölgesi" olarak planlandığı görülmektedir.
1/1000 ölçekli uygulama imar planının Mezitli Belediye Meclisince kabul edildiği
tarihin hemen öncesinde, Mezitli Belediye Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı yazısı
ile imar planlarında organize tarım bölgesi olarak planlanan 52 hektarlık alanın, küçük sanayi
alanına dönüştürülmesi talep edilmiştir. Bu talebin değerlendirildiği Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin... tarih ve ... sayılı kararında; Mersin ili, Mezitli ilçe sınırları içerisinde yer alan ve 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında organize tarım ve hayvancılık alanında kalan bölgenin hem büyüklük olarak yetersiz olması, hem de çevresinde konut alanları bulunması nedeniyle yaratacağı olumsuz etkiler de göz önüne alınarak bu alanın kentsel servis alanına dönüştürülmesi, Mezitli’nin batı kesimini kapsayan Tece bölgesinde 1/100.000 ölçekli ÇDP’de kentsel servis alanında kalan bölgenin doğu kısmının, mülga Tece Belediyesince 2002 yılında onaylanan ve bugüne kadar uygulanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre konut alanı olarak planlandığı ve bu plan kararına göre önemli oranda yapılaşma olduğu belirtilerek kentsel gelişme alanı olarak planlanması uygun görülmüş ancak plan değişikliği teklifi, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı yönünden değerlendirilmesi gerektiğinden Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi’nin ... tarih ve ... sayılı kararı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletilmiştir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından uygun görülen plan değişikliği teklifinin plana işlenmesi amacıyla onaylanan 20/09/2019 tarihli revizyon ÇDP değişikliğin plan açıklama
Raporunda plan değişikliği ile ilgili olarak “Mersin ili, Mezitli ilçe sınırları içerisinde yer alan ve 1/100.000 ölçekli ÇDP
O32 nolu plan paftasında, organize tarım ve hayvancılık alanında kalan ve plan
değişikliği onama sınırı içerisinde yer alan bölgenin kentsel servis alanına; kentsel servis
alanında kalan ve plan değişikliği onama sınırı içerisinde yer alan bir kısım alanın ise
kentsel gelişme alanına dönüştürülmesine yönelik düzenleme yapılmıştır”. açıklaması yapılmıştır.
Mezitli Belediye Başkanlığınca, Davultepe bölgesinde kentsel servis alanı olarak işaretlenen bölgede küçük sanayi sitesi yapımının hedeflendiği ancak söz konusu kentsel
servis alanının büyüklük olarak ilçe ölçeğinde düşünüldüğünde ihtiyaç duyulan alanın
(yaklaşık 65 hektar) çok üstünde kaldığından bahisle 20/09/2019 tarihinde yapılan plan değişikliğinin iptal edilerek plan değişikliğinden önceki duruma dönüştürülmesi gerektiğine ilişkin olarak sunulan itiraz ile Mersin Valisinin koordinasyonunda 23/01/2020 tarihinde gerçekleştirilen toplantıda alınan kararlar gözetilerek 20/09/2019 onay tarihli revizyon ÇDP değişikliğine yapılan itirazların değerlendirilmesi sonrasında 19/02/2020 tarihinde yapılan davaya konu değişiklik ile “otoyol bağlantısının doğu kesimindeki kısmı, 20/09/2019 onay tarihli plan değişikliğinden önceki arazi kullanım kararı olan “organize tarım ve hayvancılık alanı” olarak yeniden planlanmıştır.
Böylelikle, 19/02/2020 tarihli
1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP değişikliği neticesinde, otoyol bağlantısının doğusunda organize tarım ve hayvancılık bölgesi, dava konusu taşınmazın da içinde bulunduğu otoyol bağlantısının batısında ise küçük sanayi sitesi olarak kullanılmak üzere kentsel servis alanı kullanımı getirilmiştir.
Bunun üzerine, 19/02/2020 tarihli
1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP değişikliğinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun 9. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Ülke fizikî mekânında, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalışma, dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaçların karşılanması sonucu oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar plânlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekli çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni plânlarının yapılmasına ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
10/7/2018 tarihli 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 102.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde, yerleşme, yapılaşma ve arazi kullanımına yön veren, her tür ve ölçekte fiziki planlara ve uygulamalara esas teşkil eden üst ölçekli mekânsal strateji planlarını ve çevre düzeni planlarını ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak hazırlamak, hazırlatmak, onaylamak ve uygulamanın bu stratejilere göre yürütülmesini sağlamak, (c) bendinde ise, havza ve bölge bazındaki çevre düzeni planları da dâhil her tür ve ölçekteki çevre düzeni planlarının ve imar planlarının yapılmasına ilişkin esasları belirlemek, havza veya bölge bazında çevre düzeni planlarını yapmak, yaptırmak, onaylamak ve bu planların uygulanmasını ve denetlenmesini sağlamak Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan 14/06/2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı ifade eder." kuralına, "Araştırma ve analiz" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır. (...) (9) Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki konumunu belirlemek üzere; eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi fiziksel çalışmalarla birlikte,bilimsel tekniklere dayalı, ekonomik, sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar ile sorunlar ve potansiyel analizi yapılır. Ayrıca yürürlükteki planla ilgili gerekli çalışma ve değerlendirmeler de yapılır. Gerektiğinde güçlü, zayıf yönler ile fırsatları ve tehditleri içeren analiz yöntemi kullanılır. Bu çalışmalar araştırma raporunda yer alır. (10) Afet ve diğer kentsel risklerin yüksek olduğu yerleşmeler veya yapılı kentsel çevre için, gerekli görülmesi halinde kentsel risk analizleri veya sakınım planlaması çalışmaları yapılır. Afet ve diğer kentsel riskler için yapılmış risk azaltıcı tedbirler planlarda esas alınır. (11) Planlı ve sağlıklı gelişimin sağlanması için, alışveriş merkezleri, sanayi, depolama, lojistik bölgeler gibi büyük alan kullanımına sahip alanların yer seçiminde, yerleşmelerin gelişme yönü, nüfus ve yapı yoğunlukları, ulaşım sistemi gibi özellikleri dikkate alınarak gerekli analiz çalışmaları yapılır; bu çalışmalar değerlendirilerek planlar hazırlanır.(...)" hükmüne ve "Plan raporu" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır. (2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir. (3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir. (4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur.(...)" düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin "Planlama alanı" başlıklı 18. maddesinde, "Çevre düzeni planı; coğrafi, sosyal, ekonomik, idari, mekânsal ve fonksiyonel nitelikleri açısından benzerlik gösteren bölge, havza veya en az bir il düzeyinde yapılır." kuralına, "Plan ilke ve esasları" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Çevre düzeni planları hazırlanırken; a) Varsa mekânsal strateji planlarına uygunluğun sağlanması, b) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerin dikkate alınması, c) İlgili kamu kurum ve kuruluşlarının mekânsal kararları etkileyecek nitelikteki bölge planı, strateji planı ve belgesi, sektörel yatırım kararlarının dikkate alınarak değerlendirilmesi, ç) Sürdürülebilir kalkınma amacına uygun olarak ekolojik ve ekonomik kararların bir arada değerlendirilmesi, d) Tarihi, kültürel yapı ile orman alanları, tarım arazileri, su kaynakları ve kıyı gibi doğal yapı ve peyzajın korunması ve geliştirilmesi, e) Doğal yapının, ekolojik dengenin ve ekosistemin sürekliliğinin korunması amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması, f) Ulaşım ağının arazi kullanım kararlarıyla birlikte ele alınması suretiyle imar planlarında güzergahı netleştirilecek yolların güzergah ve yönünün genel olarak belirlenmesi, g) Çevre sorunlarına neden olan kaynaklara yönelik önleyici strateji ve politikaların belirlenerek arazi kullanım kararlarının oluşturulması, ğ) İmar planlarına esas olacak şematik ve grafik dil kullanılarak arazi kullanım kararları ile koruma ve gelişmenin sağlanması, h) Afet tehlikelerine ilişkin mevcut raporlar ve jeolojik etütler dikkate alınarak afet risklerini azaltıcı önerilerin dikkate alınması esastır. (2) Çevre düzeni planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır: a) Sınırlar. b) İdari ve bölgesel yapı. c) Fiziksel ve doğal yapı. ç) Sit ve diğer koruma alanları, hassas alanlar, doğal karakteri korunacak alanlar. d) Ekonomik yapı. e) Sektörel gelişmeler ve istihdam. f) Demografik ve toplumsal yapı. g) Kentsel ve kırsal yerleşme alanları ve arazi kullanımı. ğ) Altyapı sistemleri. h) Yeşil ve açık alan kullanımları. ı) Ulaşım sistemleri. i) Afete maruz ve riskli alanlar. j) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri. k) Planlama alanına yönelik bölgesel ölçekli kamu projeleri ve yatırım kararları. l) Her tür ve ölçekteki plan, program ve stratejiler. m) Göller, barajlar, akarsular, taşkın alanları, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları ve benzeri hidrolojik, hidrojeolojik alanlar. n) Çevre sorunları ve etkilenen alanlar.(3) Çevre Düzeni Planlarının hazırlanması sürecinde planlama alanı sınırları kapsamındaki tüm veriler 1/25.000 ölçekli harita hassasiyetinde hazırlanır. (4) Plan hazırlık sürecinde ihtiyaç duyulan veri, bilgi ve belgeler; ilgili veriyi hazırlamakla sorumlu kurum ve kuruluşlardan, bilimsel çalışmalardan ve uzmanlarca arazide yapılacak çalışmalardan elde edilir. (5) Planlama sürecinde coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak güncellenebilir ve sorgulanabilir sayısal veri tabanı oluşturulur." kuralı yer almaktadır.
Yönetmeliğin "Revizyon ve değişiklikler" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Çevre düzeni planının ihtiyaca cevap vermediği hallerde veya planın vizyonu, amacı, hedefleri, stratejileri, ilke ve politikaları açısından plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü etkilemesi halinde çevre düzeni planı bütününde revizyon yapılır. Çevre düzeni planı revizyonu; a) Nüfusun yerleşim ihtiyaçlarının karşılanamaması, b) Planın temel strateji ve politikalarını değiştirecek bölgesel ölçekli yatırımların ortaya çıkması, c) Yeni verilere bağlı olarak, sonradan ortaya çıkabilecek ve bölgesel etkiye yol açabilecek arazi kullanım taleplerinin oluşması, ç) Yeni gelişmeler ve bölgesel dinamiklerde değişiklik olması, durumunda yapılır. (2) Çevre düzeni planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğü bozmayacak nitelikte, plan değişikliği yapılabilir. Çevre düzeni planı değişikliklerinde; a) Kamu yatırımlarına, b) Çevrenin korunmasına, c) Çevre kirliliğinin önlenmesine, ç) Planın uygulanmasında karşılaşılan güçlükler ve maddi hataların giderilmesine, d) Değişen verilere bağlı olarak planın güncellenmesine, dair yeterli, geçerli ve gerekçeleri açık olan, altyapı etkilerini değerlendiren raporu içeren teklif ve talepler; idarece planın temel hedef, ilke, strateji ve politikaları kapsamında teknik ve yasal çerçevede değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı ile getirilen kentsel servis alanı kullanımı kararının, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen tanımlara çevre düzeni planının niteliğine, planlama alanının tespitine, bilgi ve verilerin toplanmasına ilişkin esaslara, çevre düzeni planı sınırları içinde kalan alanlarda uygulanacak esaslara, planların hazırlanması, hazırlattırılması ve incelenmesine ilişkin idari ve teknik usullere, plan revizyonuna ilişkin esaslara uygunluğunun, dava konusu taşınmazlar açısından geçmişten itibaren belirlenen fonksiyon/fonksiyonların değerlendirilmesi suretiyle, uyuşmazlık konusu edilen çevre düzeni planı revizyonu ile getirilen kullanım kararlarının ve yapılaşma koşullarının, çevresinde bulunan kullanım kararlarına ve plan bütünlüğüne uygunluğu ile sosyal donatı dengesini bozucu nitelikte olup olmadığının, bozuyor ise sosyal donatı dengesini hangi yönlerden bozduğunun, dava konusu parselin bulunduğu alanda küçük sanayı bölgesi yapılmak üzere planlanan kentsel servis alanı kullanım kararının yer seçiminin ve büyüklüğünün şehircilik ilkeleri ve planlama esasları bakımından uygun olup olmadığının, Mersin ilindeki mevcut sanayi alanları ve nüfus öngörüleri dikkate alındığında, alanda küçük sanayi bölgesi ihtiyacının bulunup bulunmadığının, alternatif alan belirlenmesinin mümkün olup olmadığının, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanın özelliği gereği var ise, uygulanma imkanı bulan özel kanun hükümlerine (3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun, 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu vb. Gibi) uygun olup olmadığının belirlenmesi suretiyle, davacı iddiaları ve davalı idarenin savunmasındaki açıklamalar ile dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle incelenmesi amacıyla Naip üye ... tarafından resen seçilen bilirkişiler Prof. Dr. ..., Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... 'nın katılımıyla yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 05/07/2023 havale tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile, bilirkişi raporuna davalı idare tarafından yapılan itirazlar ve davacı beyanları birlikte değerlendirilerek uyuşmazlık konusu çevre düzeni planı değişikliği incelenmiştir.
Bilirkişi raporunda:
- Dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile organize tarım ve hayvancılık alanın bir kısmının kentsel servis alanına dönüştürüldüğü, bunun ÇDP'na yapılan noktasal bir müdahale niteliğinde olduğu, planın
yerleşme ve sektörler arasındaki ilişkilerin düşünülmesi, koruma-kullanma dengesinin
gözetilmesi, ekonomik kararlarla
ekolojik kararların bir arada değerlendirilmesi, doğal ve ekolojik yapının sürekliliğini
korumak amacıyla arazi kullanım bütünlüğünün sağlanması gibi koruma-kullanma ve geliştirme ilkeleri bakımından yeterli inceleme ve değerlendirme içermediği, mevcut organize tarım ve hayvancılık alanının bir bölümünü küçük sanayi alanı olarak
kullanılmak üzere kentsel servis alanına dönüştürmesi ile yeni bir organize tarım ve
hayvancılık alanına ihtiyaç olup olmadığının, plan değişikliği sonucunda bütünlüğü bozulan organize tarım ve hayvancılık alanının işleyişine bu şekilde devam edip edemeyeceğinin, küçük sanayi alanının bölgeye çekeceği nüfus için yeni konut alanına ihtiyaç
duyulup duyulmayacağının irdelenmediği, bu kapsamda koruma-kullanma dengesinin gözetilmediği ve plan ve arazi bütünlüğünün bozulduğu anlaşıldığından uyuşmazlığa konu plan değişikliğinin, Mekânsal Planlar Yapım
Yönetmeliğinde çevre düzeni planına ilişkin sunulan tanımlarla, çevre düzeni planının niteliğiyle, planlama alanının belirlenmesi ilkeleriyle, revizyon ve değişikliklere dair 20. maddesinin 2. fıkrasıyla ve üzerinde değişiklikler yapılan 03/04/2017 tarihli Mersin-Adana ÇDP'nın ilgili plan hükümleriyle bağdaşmadığı;
- Plan açıklama raporunda, organize tarım
ve hayvancılık alan olarak planlanan bölgenin yetersizliği ve çevresine yaratacağı olumsuz
etkilerden bahsedildiği ancak bu durumun ve alanın bir kısmının küçük sanayi alanı
olarak kullanılmak üzere kentsel servis alanına dönüştürülmesinin nesnel
gerekçelere ve alana ilişkin detaylı bir analiz ve incelemeye dayanmadığı, bahse konu
plan değişikliği açıklama raporlarında Mezitli’de küçük sanayi sitesi alanına ihtiyaç olduğu
söylendiği ancak yer seçiminin neden dava konusu alanda yapıldığı, alternatif başka alanlarda kentsel servis alanı önerilip önerilemeyeceği, ne kadar büyüklükte bir sanayi alanına
ihtiyaç olduğu, kaldırılması önerilen organize tarım ve hayvancılık alanında halihazırda
devam eden tarım faaliyetlerinden geçimini sağlayan halkın ekonomik faaliyetlerine
nerede devam edeceği, önerilen küçük sanayi alanının ne kadar istihdam yaratacağı ve
bölgeye ne kadarlık bir nüfus yükü getireceği gibi konuların açıklamasız bırakıldığı, bu durumun, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 8., 9. ve 20. maddelerine aykırı olduğu;
- 1/100.000 ölçekli ÇDP'nda, Tece bölgesinde, kentsel servis alanı olarak planlanmış alanın fiilen yapılaşmış olması sebebiyle planın uygulanmasında güçlüklerle karşılaşıldığından bahisle 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin yapıldığı, kaldırılan kentsel servis alanının kentsel gelişme alanı olarak planlandığı, davaya konu organize tarım ve hayvancılık alanının ise kentsel servis alanına çevrildiği, ancak anılan değişiklikle kaldırılan kentsel servis alanındaki yapılaşma oranının ve kaldırılan organize tarım ve hayvancılık alanındaki yerleşme oranının arasında ciddi bir fark bulunmadığı, bununla birlikte, 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin gerekçesi olarak otoyolun doğu ve batısında bulunan organize tarım ve hayvancılık bölgesinin, yeterli büyüklükte olmaması gösterildiği halde, itirazlar üzerine yapılan davaya konu 19/02/2020 tarihli ÇDP değişikliği ile yetersiz olduğundan bahisle kaldırılan alandan çok daha küçük bir alanın organize tarım ve hayvancılık bölgesi olarak planlandığı, bu kapsamda bahsi geçen ÇDP değişikliklerinin gerekçeleri arasında çelişki bulunduğu, kaldı ki, 03/04/2017 onay tarihli 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın plan hükümlerinde ihtiyaç olması halinde en az 20 hektar olacak
şekilde organize tarım ve hayvancılık alanları ayrılabileceği belirtildiğinden, değişiklikler öncesinde yaklaşık 50 hektar civarında olduğu bilinen organize tarım ve hayvancılık alanının büyüklük olarak yetersiz olduğuna ilişkin plan gerekçesinde hukuka uyarlık bulunmadığı;
- Uyuşmazlık konusu alan, Mersin İl Toprak Koruma Kurulu tarafından sulu dikili tarım arazisi sınıflandırması yapılan alanda kalmakta olup halihazırda taşınmazda ve çevresindeki parsellerde çok sayıda narenciye (limon, portakal, mandalina vb.) ve yer yer de zeytin ağaçları bulunmaktadır. Mersin İl Toprak Koruma Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının... tarih ve ... sayılı kararı ile tarım dışı kullanımın uygun görülmesine karar verilmiş ise de bu alanda tarım topraklarının bütünlüklerinin hala bozulmadığı ve üretimin devam ettiği görüldüğünden uyuşmazlık konusu alanda getirilen kentsel servis alanının yer seçimine ilişkin negatif dışsallıkların da dikkate alınması gerektiği;
- 16/09/2013 tarihli Mersin-Adana ÇDP'nda uyuşmazlık konusu taşınmazın içinde bulunduğu ... paftasını etkileyen 03/04/2017 ve 19/07/2017 tarihli ÇDP revizyonlarında, Mersin’in sanayinin
yönlendiriciliğinde gelişen bir kent olması yerine, hizmetler ve tarım sektörünün geliştiği
bir kent olmasının öncelendiği, bu doğrultuda sürdürülebilirlik ve koruma-kullanma
dengesinin gözetilmesinin hedeflendiği ve bu kapsamda, tarım alanlarının korunması ve
yapılaşma baskısından kurtarılmasının ayrı bir önem taşıdığı, 03/04/2017 ve 19/07/2017 onay tarihli ÇDP
revizyonlarında organize tarım ve hayvancılık alanı ilan edilen davaya konu alanın, planda önerilen
otoyol bağlantısı boyunca yapılaşmanın önüne geçebilecek bir tampon bölge gibi
düşünüldüğü ve bu alanın kuzeyinde ve kuzey batısında yer alan tarım alanlarını
yapılaşma baskısından korumasının hedeflendiği, dolayısıyla bu alanda otoyol bağlantısının batı tarafında kentsel
servis alanı planlanmasının 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın temel
kurgusu ile bağdaşmadığı ve tarımsal niteliği bulunan bu alanda küçük sanayi alanı yapılmasının bölgeye
istihdam çekerek alandaki konut ihtiyacını artıracağı, ayrıca küçük sanayi alanı
kullanımının dışsal ve çevresel etkilerinin organize tarım ve hayvancılık alanının yaratacağına kıyasla daha olumsuz olacağı;
- Mezitli ilçesinin, 03/04/2017 onay tarihli revizyon ÇDP kapsamında Tarsus, Akdeniz,
Yenişehir ve Toroslar ilçeleri ile birlikte ele alınarak Doğu Mersin Planlama Alt Bölgesi
kapsamında değerlendirildiği, Mezitli ilçesinin nüfus artış hızının diğer ilçelere kıyasla daha düşük seviyelerde seyredeceği,
Mezitli ilçesinin Mersin’in diğer merkez ilçelerine (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir) kıyasla kentsel yerleşik alanının büyüklüğünün de sınırlı olduğu, her ne kadar bu alanda
planlanacak bir küçük sanayi alanının tüm yakın ilçelere hizmet edebileceği düşünülse de esas hizmet kitlesinin Mezitli halkı olmasının bekleneceği, diğer yandan, Mersin’in diğer merkez
ilçelerine hizmet edebilecek ... Küçük Sanayi Sitesi ve Mersin Sanayi Sitesinin mevcut olduğu, 03/04/2017 onay tarihli revizyon ÇDP açıklama raporunda
Mersin’in merkez ilçeleri içinde kentsel alanlarda sıkışan küçük imalathanler ve
tamirhanelerin çalışma alanları içinde yeniden organize edilebilmesi amacıyla Tırmıl Küçük
Sanayi Sitesinin doğu istikametinde genişletildiğinin belirtildiği, Mezitli’deki mevcut küçük sanayi sitesinin ise konut alanları arasında sıkıştığı, gelişme alanı yaratılamadığı, trafik yoğunluğuna neden
olduğu ve var olan alandaki yapıların ekonomik ömrünü doldurduğu konularına vurgu yapıldığı, Mezitli’nin nüfus büyüklüğü ve diğer merkez ilçelerdeki sanayi
sitelerine mesafesi düşünüldüğünde ilçede bir küçük sanayi sitesine ihtiyacı olduğu
anlaşıldığı, ancak mevcut sanayi sitesinin konumu ve özellikleri itibariyle amaçlanan hizmetleri sunmaya oldukça uygun olduğu, alan içindeki yol genişliklerinin trafik yoğunluğuna yol açmayacak derecede geniş olduğu, Mezitli'deki mevcut sanayi sitesinin, ulaşılabilirlik açısından oldukça merkezi bir konumda olduğu, uyuşmazlık konusu ÇDP değişikliği ile getirilen küçük sanayi sitesi ile arasında yaklaşık 9 km’lik (özel araçla 20 dakikalık) bir mesafe bulunduğu, ancak alana toplu taşıma ile gitmenin mümkün olmadığı, bu durumda, Mezitli Küçük Sanayi Sitesinin yerinde dönüşümünün uygun
olabileceği, sanayinin gelişme ihtiyacının ise mevcut alana yakın bir
çevrede, örneğin mevcut sanayi sitesinin kuzeyinde, varsa kamunun elindeki araziler
üzerinde, bu mümkün değilse de tarım alanı niteliği taşımayan ya da
tarımsal bütünlüğünü kaybetmiş alanlarda çözülmesinin mümkün olabileceği,
Mezitli Küçük Sanayi Sitesi Yer Seçim Gerekçeleri ve Planlama Sürecine İlişkin Açıklama
Raporunda, daha önce alternatif yer arayışlarına girişildiğinin belirtildiği, ancak alternatif alan arayışlarının hep tarım alanları üzerinde yapıldığı, ayrıca, Mezitli’de mevcut durumda
küçük sanayi sitesinin yaklaşık 4 hektarlık bir alanı kapladığı, ancak bunun
dışında ilçenin farklı yerlerinde konut altı dükkan kullanımlarının da bulunduğu, bu doğrultuda, dava konusu işlemle kentsel servis alanı olarak ayrılan yaklaşık 33 hektarlık alanın, mevcut küçük
sanayi alanının yaklaşık 8 katı büyüklüğünde olduğu, Mezitli’nin merkezinde kalmış mevcut küçük sanayi sitesindeki dükkanların ve konut altlarında yer seçmiş diğer küçük sanayi tesislerinin de dava konusu alanda yer alacağı düşünülse dahi küçük sanayi sitesi yapılmak üzere getirilen kentsel servis alanının ihtiyaç duyulan alandan oldukça fazla olduğu;
- Dava konusu kentsel servis alanının kuzey-doğu
köşesinde bulunan ve mülkiyeti hazineye ait 40.802 m2'lik ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tapuya orman alanı olarak tescil edildiği, orman alanı kullanımlı bu parselin 23.910 m2'sinin uyuşmazlık konusu ÇDP değişikliği kapsamında kentsel servis alanı olarak planlandığı, bu durumda, dava konusu işlem ile 6831 sayılı Orman Kanunu ve 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın ilgili plan hükümlerine aykırı olacak şekilde orman alanlarının yapılaşmaya açıldığı yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verilmiştir.
Davalı idare tarafından, bilirkişi raporuna itiraz edilerek dava konusu işlem ile kabul edilen çevre düzeni planı değişikliğinin imar mevzuatı ve planlama ilkelerine uygun olduğu ileri sürülmüştür.
Dairemizce yapılan değerlendirmede;
Dava konusu değişikliğin, Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli ÇDP'nın hedef, ilke, strateji ve kararlarına uygun olup olmadığının değerlendirilebilmesi için anılan plan düzenlemelerinin, plan notları ve plan açıklama raporu çerçevesinde irdelenmesi gerekmektedir.
Adana-Mersin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli ÇDP'nın Plan Hükümlerinin "4- Tanımlar" başlıklı 4.11 sayılı hükmünde, "Kentsel servis alanları: belediye hizmet alanı, kamu hizmet alanı, konut dışı kentsel çalışma alanı, toplu işyerleri ve küçük sanayi sitesi alanlarının yer aldığı kentsel ölçekte çalışma alanlarıdır." düzenlemesine, davaya konu çevre düzeni planına ilişkin ilkelerin belirlendiği 5 sayılı kısmının "Koruma ilkeleri" başlıklı 5.1 sayılı bölümünde, "5.1.1- Planlama bölgesinde çevresel değerlerin koruma-kullanma dengesi gözetilecek şekilde korunmasının sağlanması. 5.1.2- Orman alanlarının korunması. 5.1.3- 5.1.4- Flora ve fauna açısından zengin sulak alanlar, göller v.b. gibi ekolojik açıdan önemli alanların korunması. 5.1.5- Bitkisel üretimde önemli paya sahip olan tarım toprakları ile su ürünleri üretim yerleri ve çevrelerinin korunması. 5.1.6- Üzerinde yetişen özel ürünler açısından önem taşıyan tarım alanlarının korunması.(...) 5.1.12- Korunacak alanlarda, kentsel gelişme baskılarını azaltacak tedbirlerin alınması." düzenlemelerine, "Geliştirme ilkeleri" başlıklı 5.2 sayılı bölümünde, "5.2.1- Planlama bölgesinin sosyal, ekonomik, kültürel ve mekansal açıdan koordineli bir şekilde büyümesi ve gelişmesinin sağlanması. 5.2.2- Planlama bölgesi’nin doğal, tarihsel, kültürel, sosyal ve ekonomik değerlerinin katma değerlerini artıracak kararlarla geliştirilmesi. 5.2.3- Planlama bölgesinde sektörler arası eşgüdümün sağlandığı bir ekonomik gelişmenin sağlanması. 5.2.4- Planlama bölgesinde yer alan tüm gelişme alanlarının, verimi yüksek tarım arazilerine ve enerji kaynak alanlarına zarar vermeyecek biçimde geliştirilmesi. (...) 5.2.7- Çevre kirliliği yaratan sanayilerin organize sanayi bölgelerinde yer alması ve bu bölgelerde kirliliği önleyici tedbirlerin alınması." hükümlerine, "Genel Hükümler" başlığı altındaki 7.7 sayılı plan notunda, "Bu planın
bütünlüğünü bozucu yönde noktasal sanayi, konut, ikinci konut, vb. kullanım kararları oluşturulamaz" kuralına, "Özel Hükümler" başlığı altında yer alan "Kentsel servis alanları" başlıklı 8.6 sayılı plan hükmünde ise, "Bu alanlara ilişkin imar planları ilgili kurum ve kuruluşların görüşü doğrultusunda, ilgili idarece onaylanmadan uygulamaya geçilemez. Yapılaşma koşulları alt ölçekli planlarda belirlenecektir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan plan notlarının, kullanım kararlarına göre özel hükümler içeren 8 sayılı bölümünün "Organize tarım ve hayvancılık alanları/bölgeleri" başlıklı 8.26 sayılı kısmında, "8.26.1- Bu planda gösterilenler dışında ihtiyaç olması halinde; en az 20 ha. olacak şekilde, il bazında bütüncül olarak hazırlanacak çevre düzeni planları/nazım imar planları veya il toprak kurulu marifetiyle, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri doğrultusunda, bu planda değişikliğe gerek olmaksızın yapılabilir. Bu alanlara ilişkin yapılaşma koşulları; tesis türleri, teknoloji ve yöresel özellikler dikkate alınarak alt ölçekli planlarda belirlenecektir. seçilmiş alanlara ilişkin onaylanan planlar sayısal ortamda-koordinatlı olarak veri tabanına işlenmek üzere bakanlığa gönderilir. Bu alanlar amacı dışında kullanılamaz. imar planları ilgili idarece onaylanmadan uygulamaya geçilemez. 8.26.2- Bu alanlarda, tarım ve hayvancılığa yönelik araştırma ve geliştirme birimleri, ürün toplama, depolama, saklama alanları, ürün işleme tesisleri ve besicilikte kullanılacak yem üretim alanları ile tarımsal amaçlı yapılar ve tarımsal amaçlı entegre tesisler, ayrıca çalışanların ihtiyacına yönelik sosyal ve kültürel donatı alanları, sağlık ve eğitim tesisleri, gereksinimlere ve planlama ilkelerine uygun, toplu olarak yer alabilecektir. 8.26.3- Bu alanlarda çevre sorunlarını önlemeye yönelik, her türde atığa ilişkin teknik altyapı önlemleri alınacaktır." düzenlemeleri yer almaktadır.
Aynı bölümün, "Orman alanları" başlıklı 8.27 sayılı kısmında ise, "8.27.1- Bu planda “orman alanı” olarak gösterilen alanlar, devlet ormanları, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar, özel ormanlar, muhafaza ormanları olup 6831 sayılı “orman kanunu” hükümlerine tabi alanlardır. 8.27.2- Planlama bölgesi içindeki orman alanları, orman genel müdürlüğü’nden alınan orman amenajman planı esas alınarak bu plana işlenmiştir. 8.27.3- Sınırlar konusunda tereddüt oluşması veya imar planlarının yapımı sırasında orman kadastro sınırları esas alınacak olup ilgili kurum görüşünün alınması şarttır. 8.27.4- Planlama bölgesi bütününde, hangi kullanımda kaldığına bakılmaksızın, orman mülkiyetinde olan ve orman genel müdürlüğünce tahsisi yapılan alanlar, tahsis süresi dahilinde tahsis amacına uygun olarak kullanılabilir. 8.27.5- Bu planda orman alanı olarak belirlenmiş, ancak özel mülkiyete tabi olup mülkiyeti kesinleşmiş ve tapuya tescil edilmiş orman vasfında olmayan parsellerde, kadastral bir yola cephesi olmak şartıyla, bu planın “tarım alanları” başlığı altında yer alan plan hükümleri geçerlidir. Ancak, dört tarafı orman alanı ile çevrili olan özel mülkiyete tabi olup mülkiyeti kesinleşmiş ve tapuya tescil edilmiş orman vasfında olmayan parsellerde, kadastral bir yola cephesi olmak şartıyla, bu planın dikili tarım arzilerine ilişkin hükümleri geçerlidir." hükmü bulunmaktadır.
Çevre düzeni planı kararları, kurumlardan ve arazi çalışmalarından elde edilen veriler, nüfus projeksiyonları ve yerel idarelerin imar planları, bölgesel yatırım kararları, koruma statülü alanlar, ulaşım ağları gibi plana girdi sağlayan veriler değerlendirilerek oluşturulması gerekmektedir. Dolayısıyla nüfus projeksiyonlarına göre, yerleşim alanlarının belirlenmesi ve bu doğrultuda, tarım alanları, orman alanları, meralar, jeolojik açıdan sakıncalı alanların korunması gerektiğinden bu tür alanlarda, plan kararlarına ilişkin münferit taleplerin plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Stratejik mekânsal planlama yapılırken, kentsel gelişim amacı kapsamında, fiziksel gelişim kriterinin yanı sıra kentteki sosyal, kültürel, ekonomik, yerel örgütsel gelişime ilişkin stratejilerin de dikkate alınması gerekmektedir.
Genel ilke olarak, fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımların yer seçimlerini ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve toprağın korunma, kullanma dengesini en rasyonel biçimde belirlemek amaçlarıyla kabul edilen çevre düzeni planları, bölgesel nitelikte genel arazi kullanım kararları getirmekte olup, stratejik bir plan olması sebebiyle sadece fiziki kullanım kararları içermemektedir. Dolayısıyla, dava konusu Çevre Düzeni Planında belirlenen arazi kullanım kararları, niteliği itibariyle çevre kirliliğinin oluşmadan önce önlenebilmesi ve sağlıklı çevrenin oluşturulmasına yönelik hedef, ilke, strateji ve politikaları sağlayacak plan kararları olup, bu yönüyle söz konusu plana dayanılarak yapılacak alt ölçekli planlarda öngörülen ve parsel bazında fiziki kullanım durumunu belirleyen arazi kullanım kararlarından farklılık arz ettiği kuşkusuzdur.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile organize tarım ve hayvancılık alanın bir kısmının kentsel servis alanına dönüştürüldüğü, bunun ÇDP' ye yapılan noktasal bir müdahale niteliğinde olduğu, ÇDP' nin koruma-kullanma dengesinin gözetilmediği, kaldırılan ve yeni getirilen kullanım kararlarına yönelik detaylı çalışma ve analizlerin yapılmaması nedeniyle arazi bütünlüğünün bozulduğu, bu yönüyle davaya konu ÇDP değişikliğinin Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde çevre düzeni planına ilişkin sunulan tanımlarla, çevre düzeni planının niteliğiyle, planlama alanının belirlenmesi ilkeleriyle ve üzerinde revizyon ve değişiklikler yapılan 16/09/2013 onay tarihli Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planının plan hükümleri ile bağdaşmadığı, ayrıca, organize tarım ve hayvancılık alanı olarak planlanan bölgenin bir kısmının küçük sanayi alanı
olarak kullanılmak üzere kentsel servis alanına dönüştürülmesinin nesnel
gerekçelere ve alana ilişkin detaylı bir analiz ve incelemeye dayanmadığı, küçük sanayi sitesi alanının dava konusu alanda yer seçmesine ilişkin gerekçelerin anlaşılamadığı, bu amaçla kullanılabilecek alternatif alan araştırmasının yapılmadığı, küçük sanayi alanı kullanımının alanda yaratacağı istihdamın ve bölgeye getireceği nüfus yüküne ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, bu durumun Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 8., 9. ve
20. maddelerine aykırılık teşkil ettiği görülmektedir.
Tece bölgesinde, kentsel servis alanı olarak planlanmış alanın fiilen yapılaşmış olması sebebiyle planın uygulanmasında güçlüklerle karşılaşıldığından bahisle 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliği yapılmış ise de kaldırılan kentsel servis alanındaki yapılaşma oranı ile kaldırılan organize tarım ve hayvancılık alanındaki yerleşme oranı arasında ciddi bir fark bulunmadığı gibi 20/09/2019 tarihli ÇDP değişikliğinin gerekçesi olarak otoyolun doğu ve batısında bulunan organize tarım ve hayvancılık bölgesinin, yeterli büyüklükte olmaması gösterildiği halde itirazlar üzerine yapılan davaya konu 19/02/2020 tarihli ÇDP değişikliği ile yetersiz olduğundan bahisle kaldırılan alandan çok daha küçük bir alanın organize tarım ve hayvancılık bölgesi olarak planlandığı görüldüğünden plan değişiklikleri ile gerekçeleri arasında çelişki bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davaya konu taşınmazın ve planlama alanı kapsamında fonksiyonu kentsel servis alanı olarak belirlenen alanın Mersin İl Toprak Koruma Kurulunun sulu dikili tarım arazisi olarak sınıflandırdığı tarım arazilerinden oluştuğu, bu alan üzerinde halihazırda çok sayıda narenciye (limon, portakal, mandalina vb.) ve zeytin ağaçları bulunduğu, tarımsal bütünlüğü bozulmamış olan alanda tarım faaliyetine devam edildiği, 03/04/2017 ve 19/07/2017 onay tarihli ÇDP
revizyonlarında organize tarım ve hayvancılık alanı olarak öngörülen davaya konu alanın, planda önerilen
otoyol bağlantısı boyunca tarım alanlarında yapılaşmanın önüne geçebilecek bir tampon bölge olarak planlandığı gözetildiğinde, otoyolun batı kesiminde getirilen kentsel servis alanı kullanımının 1/100.000 ölçekli revizyon ÇDP'nın temel
kurgusu ile bağdaşmadığı neticesine varılmıştır.
Mezitli ilçesindeki küçük sanayi sitesine ihtiyaç bulunduğu ancak tarım dışı kullanımı uygun bulunan alanlardan olsa dahi tarım alanı niteliği taşıyan ve
tarımsal bütünlüğünü kaybetmemiş olan davaya konu alanda küçük sanayi sitesi yapılmak üzere kentsel servis alanı kullanımı getirilmesine ilişkin yer seçiminin uygun olmadığı, ayrıca, dava konusu
işlemle kentsel servis alanı olarak ayrılan yaklaşık 33 hektarlık alanın, mevcut küçük
sanayi alanının yaklaşık 8 katı büyüklüğünde olduğu ve çevre ilçelerde de sanayi sitesi alanlarının bulunduğu dikkate alındığında, ihtiyacın çok üzerindeki büyüklükte kentsel servis alanı planlaması yapılmasının şehircilik ilkeleri ve planlama esasları bakımından uygun olmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, dava konusu kentsel servis alanının kuzey-doğu
köşesinde bulunan 23.910 m2'lik orman alanı vasıflı hazine taşınmazının uyuşmazlık konusu ÇDP değişikliği kapsamında kentsel servis alanı olarak planlanmasının 6831 sayılı Orman
Kanununa ve 1/100.000
ölçekli revizyon ÇDP'nın ilgili plan hükümlerine de aykırılık teşkil ettiği kuşkusuzdur.
Bu durumda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 19/02/2020 tarihinde onaylanan uyuşmazlığa konu Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin planlama ve şehircilik ilkeleri ile kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
03/10/2024 tarih ve 32682 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri davalarda ücret" başlıklı 22. maddesinde, "İhtiyari dava arkadaşlığının bir türü olan seri davalar ister ayrı dava konusu yapılsın ister bir davada birleştirilsin toplamda on dosyaya kadar açılan seri davalarda her bir dosya için ayrı ayrı tam avukatlık ücretine, toplamda elli dosyaya kadar açılan seri davalarda ilk on dosyadan sonra gelen her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %50’si oranında avukatlık ücretine, toplamda yüz dosyaya kadar açılan seri davalarda ilk elli dosyadan sonra gelen her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %40’ı oranında avukatlık ücretine, toplamda yüzden fazla açılan seri davalarda ilk yüz dosyadan sonra gelen her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %25’i oranında avukatlık ücretine hükmedilir. Duruşmalı işlerde bu şekilde avukatlık ücretine hükmedilmesi için dosyaya ilişkin tüm duruşmaların aynı gün aynı mahkemede yapılması gerekir." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin iptali istemiyle, aynı davacı vekili tarafından açılan E:2021/3878, E:2021/3867, E:2020/7832, E:2020/7830, E:2020/7961, E:2021/3874, E:2021/3866, E:2020/7964, E:2020/7960 ve E:2021/3876 sayılı dosyalarda davacı vekili lehine tam vekalet ücretine hükmedildiğinden, söz konusu davaların seri dava niteliğinde olduğu ve tüm duruşmaların aynı gün yapıldığı dikkate alındığında, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 22. maddesi uyarınca ilk on dosyadan sonra gelen her bir dosya için ayrı ayrı tam ücretin %50’si oranında avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğinden, uyuşmazlıkta avukatlık ücretinin % 50’si oranında avukatlık ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 19/02/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Revizyon Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin anılan parsele yönelik kısmının İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL
yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine ve davalı yanında müdahiller tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 22. maddesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin % 50’si olan...-TL'nin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
4. Danıştay Başkanlığı tarafından yatırılan avanstan karşılanan keşif ve bilirkişi incelemesi gideri olan ...-TL avansın davalı idareden alınarak Danıştay Başkanlığı'na verilmesine, bu kısmın tahsili için kararın bir örneğinin Danıştay Başkanlığı Genel Sekreterliği'ne (İdari İşler Müdürlüğü) tebliğine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.