DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/4132 E.  ,  2024/2011 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/4132
Karar No : 2024/2011

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Gıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Çiğli İlçesi, … Mahallesi, Çamaltı Tuzlası 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının onaylanmasına ilişkin 09.05.2017 tarihli, 5095 sayılı Bakanlık onayının geri alınması yönündeki … tarihli, … sayılı kararın ve anılan işlemin davacı şirkete bildirilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; İzmir ili, Çiğli ilçesi, … Mahallesi, Çamaltı Tuzlası için hazırlanan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı teklifinin sonuçlandırılabilmesi için davacı şirketten 4.000.500,00-TL plan inceleme ve işlem hizmet bedeli istenilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile iptaline karar verilmiş olması karşısında davalı idarenin Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü hesabına yatırılması istenilen hizmet bedelinin davacı şirket tarafından ödenmediği gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun; davacıdan plan inceleme ve hizmet bedeli istenilmesine ilişkin işlem yargı kararı ile iptaline karar verildiğinden, bu bedelin ödenmemesi nedeniyle tesis edilen ve iş bu davanın konusunu oluşturan işlemlerde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmış ve … İdare Mahkemesinin … günlü, E:… , K:… sayılı kararının esas alınması suretiyle dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle, reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İzmir İli, Çiğli İlçesi, … Mahallesi, Çamaltı Tuzlası 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının uygun bulunması amacı ile davacı şirket tarafından 17.10.2016 tarihinde İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu, anılan imar planının İzmir 2 sayılı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonun … tarih ve … sayılı kararı ile uygun bulunduğu, bölge komisyon raporu, plan teklifi, plan açıklama raporu ve teknik rapor ile birlikte onaylanmak üzere İzmir Valiliği Çevre Ve Şehircilik İl Müdürlüğünün … tarih … sayılı yazısı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderildiği, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının 09.05.2017 tarih ve 5095 sayılı Bakanlık oluru ile onaylandığı, söz konusu imar planına ilişkin işlemlerin sonuçlandırılması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile davacı şirketten 2016 yılı birim fiyatlarına göre 4.000.500,00 TL' nin (plan inceleme ve hizmet bedeli) Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü hesabına yatırılmasının istenildiği, davacı şirket tarafından 30.05.2017 tarihli dilekçe ile söz konusu bedele yapılan itirazın zımnen reddedilmesi üzerine Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu bedelin ödenmesi aksi halde dosyanın iade edileceğinin bildirildiği, davacı şirket tarafından Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü hesabına yatırılması istenilen hizmet bedelinin ödenmemesi üzerine İzmir İli, Çiğli İlçesi, … Mahallesi, Çamaltı Tuzlası 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının onaylanmasına ilişkin 09.05.2017 tarih ve 5095 sayılı Bakanlık onayının dava konusu … tarih ve … sayılı işlem ile geri alındığı ve iş bu kararın davacı şirkete … tarih ve … sayılı işlem ile bildirildiği, anılan işlemlerin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari Davalarda Genel Yetki" başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında; "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
Bu Kanunun uygulanmasında yetki kamu düzenindendir." hükmüne, 34. maddesinin 1. fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından davalı idareye sunulan imar planlarının onayı için inceleme ve hizmet bedeli istenilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, uyuşmazlığın taşınmaz mallarla ilgili mevzuat hükümlerine göre mi yoksa davalı idarenin genel nitelikteki mevzuat düzenlemelerine göre mi incelenerek çözümlenmesi gerektiğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Dava konusu edilen işlem, davacı tarafından hazırlanan imar planı teklifinin incelenmesi amacıyla davalı idareye yapılan başvuru üzerine, davalı idare tarafından plan inceleme ve işlem hizmet bedeli istenip istenemeyeceği, davacının bu bedelden muaf olup olmadığı ve bedelin ödenme şartlarına ilişkin olup bu aşamada tesis edilen işlemler, davacı tarafından hazırlanan imar planları için işletilecek planlama sürecinin bir parçası niteliği taşımayan, planlama sürecinden bağımsız olan ve taşınmaz mallarla ilgili mevzuat uygulanarak çözümlenecek nitelikte olmayan, genel nitelikteki mevzuat hükümleri kapsamında çözümlenecek işlemlerdir.
Bu itibarla, davalı idarenin genel nitelikteki mevzuat hükümleri kapsamında çözümlenecek olan davanın görüm ve çözümünün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinin 1. fıkrası kapsamında, dava konusu işlemleri tesis eden davalı idarenin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesine ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, İdare Mahkemesince davanın yetki yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/03/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.