DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/3353 E.  ,  2023/9600 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3353
Karar No : 2023/9600

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 10/10/2017 tarihli ve E:2013/455, K:2017/7371 sayılı bozma kararına uyularak … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Tokat ili, Erbaa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın kat maliklerinden olan davacı tarafından, komşu ... parsel sayılı taşınmaza bitişik nizam yapılaşma şartları getirilmesine ilişkin Erbaa Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan imar planı değişikliğinin, bu plan değişikliğinin iptal edilmesi yönünde yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin ve komşu taşınmaza verilen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Danıştay Altıncı Dairesince verilen bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı tarafından, imar planında ayrık nizam yapılaşma koşuluna sahip olan ... parsel sayılı taşınmazı üzerinde bu koşula uygun mesafeler bırakılarak yapı yapıldığı, aynı şekilde ayrık nizam yapılaşma koşuluna sahip komşu … sayılı parsele yönelik yapılan imar planı değişikliğinin eşitlik kuralına ve hakkaniyete aykırı olduğu belirtilmiş ise de ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 2007 yılında, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 2012 yılında yapı ruhsatının düzenlendiği, … sayılı parsele ait … tarih ve … sayılı imar durum belgesinde yapı nizamının ''bitişik'' olarak gösterildiği, her iki parselin yapı düzeninin ilk imar planın yapıldığı 1998 tarihinden dava tarihine kadar ''bitişik nizam 4 kat'' olarak belirlendiği ve değişmediği, ancak 25 sayılı parselin imar planında yapı düzeni ''bitişik'' olarak tanımlanmasına rağmen yan bahçe mesafesinin 3 metre olarak belirlendiği, sonradan yapı ruhsatı verilen … sayılı parselin ise yapı düzenine uygun olarak çekme mesafesi bırakılmadan bitişik nizama uygun yapıldığı, davacının iddiasının esas kaynağının kendisine ait parsel için düzenlenen yapı ruhsatının imar planına aykırı olmasından kaynaklandığı anlaşılmakla birlikte, aynı imar adasında yer alan davacıya ait … sayılı parsel ile uyuşmazlık konusu … sayılı parselin komşu olduğu, imar adasında ilk planın 1998 yılında yapıldığı ve adada yapı düzeninin bitişik nizam 4 kat olarak tanımlandığı, dava dışı 4 sayılı parsel malikinin talebi üzerine dava konusu 2004 yılında yapılan imar planı değişikliği ile söz konusu imar adasının kuzeybatı köşesinden geçen su kanalı hattının iki yanında planlanmış olan yaya yollarının kaldırıldığı, bu yolların kaldırılması ile sadece kanal yanında planlı olan yaya yolundan cephe alan uyuşmazlık konusu … sayılı parselin herhangi bir imar yolundan cephe alamaz duruma geldiği, yine 2004 yılında yapılan imar planı değişikliği ile kanal hattı boyunca yaya yolu kullanımından çıkarılan kısımların konut ya da konut+ticaret kullanımlarına dönüştürülmek suretiyle yapılaşmaya açılması ile hem … hem de … sayılı parsellerde kaldırılan yol alanı kadar inşaat alanında artışa yol açıldığı, her ne kadar imar adasının yapı düzeni yine bitişik nizam 4 kat olarak kalmış ise de inşaat alanındaki artışın sosyal donatı alanı artışı ile karşılanmadığı, davacı tarafından söz konusu imar planı değişikliği ile bu plan değişikliğinin iptal edilmesi yönünde yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin dava konusu yapılmasının aleyhine sonuç doğuracağı görülmekle birlikte, re'sen araştırma ilkesi gereği yapılan incelemede, herhangi bir sosyal-teknik altyapı alanı karşılığı ayırmadan inşaat alanı artışına ve parselin imar yolundan cephe alamaz duruma gelmesine neden olduğu gerekçesiyle dava konusu Erbaa Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan imar planı değişikliği ile bu plan değişikliğinin iptal edilmesi yönünde yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemde ve bu haliyle … sayılı parsel için düzenlenen … tarih ve … sayılı yapı ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, dava konusu 11.02.2004 tarihli imar planı değişikliği ile uyuşmazlık konusu parsele ilişkin herhangi bir karar alınmadığı, 2004 tarihli belediye meclisi kararının alındığı tarihte ve yine dava konusu binanın yapıldığı tarih olan 2012 yılında mevcut yerin imar planlarında bitişik nizam yapılaşma koşuluna sahip olduğu, daha sonra Erbaa ilçesinin tamamını kapsayan alanda 2013 yılında yapılan imar planı değişikliği ile mevcut yerin ayrık nizam olarak planlandığı, davacı tarafından itiraz ve dava süresi kaçırılmış olmasına rağmen mahkemece bu hususların dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idarece dava konusu 2004 tarihli belediye meclis kararında … sayılı parsele ilişkin herhangi bir karar alınmadığı iddia edilse de bu durumun kabulünün mümkün olmadığı, 2007 yılında … sayılı parsele, 2012 yılında uyuşmazlık konusu … sayılı parsele yapı ruhsatı verildiği, sonradan yapı ruhsatı alan … sayılı parselde çekme mesafesi bırakılmadan bitişik nizama uygun yapı yapıldığı, oysa ki bu parselin hemen bitişiğinde bulunan yapıların ayrık nizama uygun olarak yapıldığı, söz konusu durumun imar hukukuna, şehircilik ilkelerine, hakkaniyete ve eşitlik kuralına aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, Erbaa Belediye Başkanlığı’na yapılan … tarih ve … sayılı başvuru ile; Tokat ili, Erbaa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın kat maliklerinden biri olduğu, dairesinin bulunduğu binanın ayrık nizama göre inşa edildiği, ancak aynı yapı adasında bulunan komşu parsele bitişik nizama göre yapı ruhsatı verildiği, bu haliyle söz konusu parselde yapılacak yapının binalarının ışık almasını engelleyeceği ve dairesinin ekonomik açıdan değer kaybetmesine neden olacağı belirtilerek, söz konusu parseldeki bitişik nizam uygulamasının iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Erbaa Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı cevabı yazısında; dilekçede sözü edilen parselin uygulama imar planında ve bitişik nizam 4 kat, konut altı ticaret alanı olarak planlandığının, parsel için düzenlenen yapı ruhsatının imar planı ve plan notlarına göre hazırlanmış imar çapına göre verildiğinin belirtilmesi üzerine de bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Öte yandan, talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608)
Davacının dava dilekçesinde özetle; Tokat ili, Erbaa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada kat maliki olduğu, 30.06.2012 tarihinde parseli ile aynı ada, bitişik 25 sayılı parselde hafriyat çalışmasına başlanılması üzerine bu parselin ‘'bitişik nizam’’ olarak yapılaştığını gördüğü, oysa dairesinin bulunduğu binanın ve komşu diğer parsellerin ‘’ayrık nizam’’ olarak yapılaştığı, aynı yerde farklı yapılaşma koşulu uygulanmasının hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, 02.07.2012 tarihinde belediyeye yaptığı başvuru ile komşu parseldeki bitişik nizam yapılaşma uygulamasının iptaline karar verilmesini istediği, belediyenin 03.07.2012 tarihli cevabı yazısı ile bu talebini reddetmesi üzerine bakılan davayı açtığı, komşu parselin ''bitişik nizam'' olarak yapılaşması halinde dairesinin ciddi oranda değer kaybedeceği, sınır komşusu binalar için telafisi imkansız zararlara ve mağduriyetlere sebep olunacağı belirtilmiş, bu itibarla, ... parsel sayılı taşınmaza ‘’bitişik nizam’’ yapılaşma koşulu getirilmesine yönelik Erbaa Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen imar planı değişikliğinin, bu plan değişikliğinin iptal edilmesi yönünde yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin ve bu plan değişikliğine dayanılarak … sayılı parsel için verilen yapı ruhsatının iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.
Dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde; davacı tarafından, komşu ... sayılı parsele ''bitişik nizam'' yapılaşma koşulu verilmesinin hukuka aykırı olduğu iddiası ile dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesinin istenildiği ve ... sayılı parselin yapılaşma koşullarında değişiklik getirdiği düşünülerek 2004 yılı imar planı değişikliğinin de dava konusu yapıldığı görülmüş ise de, dava konusu 2004 yılı imar planı değişikliğinin ... sayılı parselin yapılaşma koşuluna ilişkin olmadığı, bilirkişilerce uyuşmazlık konusu olmayan, ... sayılı parselin yapılaşma koşulu dışındaki diğer hususlar yönünden yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporun mahkemece dayanak alınarak karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, bilirkişilerce davacının talebini aşacak nitelikte yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporda tespit edilen hususlar dayanak alınarak mahkemece verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığı, uyuşmazlığın yalnızca ''... sayılı komşu parsele bitişik nizam yapılaşma koşulu verilmesine'' ilişkin olduğu hususu göz önünde bulundurularak, davanın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 18/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.