DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/293 E.  ,  2023/9890 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/293
Karar No : 2023/9890

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı /…
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı /…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin Çukurova Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı ve … tarihli … sayılı kararları ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alana ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … gün ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmının incelenmesinden; Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … gün ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada Mahkemelerinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin kısmının derdestlik nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı, uyuşmazlığın Çukurova Belediye Meclisinin … gün ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmına gelince; dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … gün ve …. sayılı kararıyla onaylanan, … gün ve … sayılı kararı ile kesinleşen ve halen yürürlükte olan 1/5000 ölçekli nazım imar planında ticaret - konut alanında kaldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli planda da ticaret-konut alanı olarak fonksiyonlandırıldığı, uyuşmazlığa konu taşınmazın bulunduğu alanı "ticaret-konut alanı" olarak belirleyen 1/5000 ölçekli nazım imar planını değişikliğine karşı açılan davada, Mahkemelerinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, bu durumda, dava konusu 1/1000 ölçekli plan değişikliğinin dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu olduğu, dava konusu taşınmazın her iki planda da "ticaret-konut alanı" olarak fonksiyonlandırıldığı anlaşıldığından planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun hareket edildiği ve dolayısıyla anılan plan değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yönünden derdestlik nedeniyle reddine, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:Temyiz istemine konu kararda, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu plan değişikliğinde sağlık tesis alanı fonksiyonunun kaldırılmasına karşın eşdeğer alan ayrılmadığı, sosyal donatı alanının azaldığı, sağlık tesis alanlarının yeterli olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılmadan karar verildiği, asgari alan büyüklüklerinin hesaplanmadığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine karşı açılan davada davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 25/12/2023 tarihli, E:2020/305, K:2023/9889 sayılı kararı ile " sağlık tesis alanı kaldırılırken bölgedeki nüfus ve gelecekteki nüfus öngörüleri de değerlendirilerek sağlık tesis alanlarının yeterli olup olmadığı yönünde araştırma yapılmadığı, sağlık il müdürlüğünün yazısının özel sağlık tesislerine ilişkin olduğu ve bu yazı dışında bir kamusal alan olan sağlık tesis alanında plan değişikliği yapılmasını zorunlu kılan hususlar ile ticaret ve konut kullanımını gerektiren sebeplerin somut olarak ortaya konulamadığı bu bağlamda plan değişikliğinin zorunlu olduğuna ilişkin gerekçenin yeterli bir biçimde ortaya konulamadığı, kaldırılan sosyal donatı alanı yerine eşdeğer alan ayrılmadığı, ticaret konut alanı kullanım kararının konut kullanımı itibariyle alana ilave nüfus getireceğinden artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının ayrılmadığı, dava konusu değişiklikle sosyal ve teknik alt yapı alan standardının düşürüldüğü dikkate alındığında dava konusu plan değişikliğinde planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle bozulduğu görülmektedir.
Bu itibarla, uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği hakkında açılan davada davanın reddine ilişkin kararın bozulduğu, bakılan davada söz konusu bozma kararına konu mahkeme kararı dayanak alınarak bir karar verildiği dikkate alındığında; Danıştay Altıncı Dairesinin yukarıda belirtilen kararındaki gerekçeleri de dikkate alınarak dava konusu plan değişiklikleri hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, …,…,… parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanın Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan ve … tarih ve … sayılı kararı ile kesinleşen Adana Kuzey ve Batı Metropolitan Alanlar (Çukurova 2. Planlama Bölgesi) 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda "sağlık tesisleri alanı" olarak planlandığı, 7 parsel sayılı taşınmazda özel hastane bulunduğu, … parsel sayılı taşınmazın sağ ve sol yanında konumlanan davacının hisseli malik olduğu … ve … sayılı parsellerde ise yapı bulunmadığı, Adana Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün bilâ tarihli yazısında; Adana ilinde özel sektör payının hedeflenenin üzerinde olduğundan yeni özel sağlık kuruluşuna Adana ilinde ihtiyaç duyulmadığı, özel sağlık kuruluşu açılacak iller listesinde Adana ilinin yer alamadığının belirtildiği, anılan yazıya istinaden Adana ilinde yapılabilecek sağlık tesisi alanının yatak kapasitesinin dolduğu gerekçesiyle Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile "sağlık tesis alanı" fonksiyonunda kalan … parsel sayılı taşınmazın fonksiyonunun "ticaret konut alanı" olarak değiştirildiği anılan plan değişikliğine karşı başka şahıslar tarafından yapılan itirazlar üzerine Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla itirazların kısmen kabulü ve kısmen reddi ile kabul edilen itiraz doğrultusunda aynı adada yer alan davacının da hisseli malik olduğu 6 sayılı "sağlık tesis alanı" fonksiyonunda kalan parselin fonksiyonunun da "ticaret konut alanı" olarak değiştirildiği, anılan karar ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin son halini aldığı, anılan plan değişikliğinin 24/01/2017-25/02/2017 tarihleri arasında askıda ilan edildiği ve yapılan itirazın reddedilerek plan değişikliklerinin kesinleştiği anlaşılmıştır.
Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, …,…,… parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 1/5000 ölçekli plan değişikliğinin kesinleşmesi üzerine anılan plana uygun olarak özel sağlık tesis alanı fonksiyonunda kalan … ve … parsel sayılı taşınmazlara ticaret konut alanı fonksiyonu getirilmesine ilişkin Çukurova Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabul edildiği ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla anılan plan değişikliğinin onaylandığı ve 09/01/2018-09/02/2018 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, Çukurova Belediye Meclisinin … tarih ve …. sayılı kararıyla plan değişikliğine karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddedildiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından, Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin Çukurova Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile dayanağı Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine yapılan itirazların incelenmesi sonucu Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile itirazların kısmen kabulü ve kısmen reddi üzerine son halini alan ve anılan karara karşı yapılan itirazların Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile reddi üzerine kesinleşen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine karşı açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 25/12/2023 tarihli, E:2020/305, K:2023/9889 sayılı kararı ile "sağlık tesis alanı kaldırılırken bölgedeki nüfus ve gelecekteki nüfus öngörüleri de değerlendirilerek sağlık tesis alanlarının yeterli olup olmadığı yönünde araştırma yapılmadığı, sağlık il müdürlüğünün yazısının özel sağlık tesislerine ilişkin olduğu ve bu yazı dışında bir kamusal alan olan sağlık tesis alanında plan değişikliği yapılmasını zorunlu kılan hususlar ile ticaret ve konut kullanımını gerektiren sebeplerin somut olarak ortaya konulamadığı bu bağlamda plan değişikliğinin zorunlu olduğuna ilişkin gerekçenin yeterli bir biçimde ortaya konulamadığı, kaldırılan sosyal donatı alanı yerine eşdeğer alan ayrılmadığı, ticaret konut alanı kullanım kararının konut kullanımı itibarıyla alana ilave nüfus getireceğinden artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının ayrılmadığı, dava konusu değişiklikle sosyal ve teknik alt yapı alan standardının düşürüldüğü dikkate alındığında dava konusu plan değişikliğinde planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle bozulduğu görülmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin dava konusu 1/1000 ölçekli plan değişikliğinin yapılmasına gerekçe olarak gösterilen ve üst ölçekli plan olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı hakkında açılan davada davanın reddine ilişkin kararın bozulduğu, bakılan davada söz konusu bozma kararına konu mahkeme kararı dayanak alınarak bir karar verildiği dikkate alındığında; Danıştay Altıncı Dairesinin yukarıda belirtilen kararındaki gerekçeleri de dikkate alınarak plan değişiklikleri hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır.
Bu itibarla, davanın kısmen derdestlik gerekçesiyle reddi ile kısmen reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen derdestlik nedeniyle reddine kısmen reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.