DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/1447 E.  ,  2024/561 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/1447
Karar No : 2024/561

TEMYİZ EDENLER : I-(DAVALILAR)1- … Organize Sanayi Bölge Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı
II-(DAVACI)S.S … Yapı Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF :I-(DAVACI)S.S … Yapı Kooperatifi
II-(DAVALILAR)1- … Organize Sanayi Bölge Başkanlığı
2-… Bakanlığı-ANKARA
3-… Valiliği-…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesine (OSB) ait 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon nazım ve uygulama imar planlarının 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4. maddesi uyarınca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca (Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca) onaylanmasına ilişkin 05.07.2017 tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesine ait 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planının; mevcut imar planında park alanı olan … adanın güneyindeki 6827 m2 büyüklüğündeki alanın, 6166 m2 büyüklüğündeki kısmının, hizmet destek alanı (HDA) geri kalan kısmının ise kuzeydoğusunda yer alan 7 metre genişliğindeki taşıt yolu ile birleşerek 13.50 metre genişliğinde taşıt yoluna alınması, "elektrik dağıtım merkezi" olarak düzenlenen 1121 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin tamamı ile "spor alanı" olan 25320 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin 24199 m2 büyüklüğündeki kısmının birleştirilerek 25320 m2 büyüklüğünde hizmet destek alanı olarak, … ada … sayılı parselin 1121 m2 büyüklüğündeki batısında yer alan kısmının 5 metre genişliğinde yaya yolu olarak düzenlenmesi, “idari ve resmi kurum alanı” olan 5060 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin 3009 m2 büyüklüğündeki kısmının hizmet destek alanı (HDA) olarak ayrılmasına yönelik kararlarda; bölgeye ve kente ekstra inşaat alanı, betonlaşma, yeşil alan kaybı yaratacağı, bulunduğu bölgenin dokusunu bozacağı, yeşil ve kamusal açık alan varlığını azaltacağı, yapı yoğunluğunu artıracağı, şehircilik ilke ve esaslarına aykırı bir yapılaşma getireceğinden anılan kısımlar yönünden şehircilik ilkelerine, plan yapım teknik ve usullerine, imar mevzuatına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı, diğer yönlerden ise imar mevzuatına , şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu imar planlarının, mevcut imar planında park alanı olan … adanın güneyindeki 6827 m2 büyüklüğündeki alanın 6166 m2 büyüklüğündeki kısmının hizmet destek alanı geri kalan kısmının ise kuzeydoğusunda yer alan 7 metre genişliğindeki taşıt yolu ile birleşerek 13.50 metre genişliğinde taşıt yoluna alınması, elektrik dağıtım merkezi olarak düzenlenen 1121 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin tamamı ile spor alanı olan 25320 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin 24199 m2 büyüklüğündeki kısmının birleştirilerek 25320 m2 büyüklüğünde hizmet destek alanı olarak, … ada … sayılı parselin 1121 m2 büyüklüğündeki batısında yer alan kısmının 5 metre genişliğinde yaya yolu olarak düzenlenmesi, idari ve resmi kurum alanı olan 5060 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin 3009 m2 büyüklüğündeki kısmının hizmet destek alanı (HDA) olarak ayrılmasına ilişkin plan kararları yönünden iptaline, diğer kısımlarına yönelik davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davacı ile davalılardan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığı tarafından idare mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine davacının istinaf aşamasında davadan feragat talebinin reddine karar verilerek İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı vekili tarafından,idari dava dairesinin hem davadan feragat istemlerini reddettiği hem de istinaf başvurularını reddettiği, bu sebeple usul ve yasaya aykırı olan kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalılar Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, Usul ve yasaya uygun olmayan idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Objektif nitelikteki davada, dava konusu planların hukuka aykırılığının yargı yerince saptanmış olduğu, bu aşamadan sonra davacı tarafından davadan feragat edilmesi durumunda dahi söz konusu işlemin hukuki varlığını sürdüreceği dikkate alındığında davacının feragat istemi yerinde görülmediğinden, işin esasının incelenerek bir karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığınca 14/01/2013 tarihinde hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… esasına kayden açılan davada; Yenimahalle Belediyesi tarafından yapılan plan ile İvedik Organize Sanayi Bölgesince yapılan planda mükerrerlik bulunduğu, taşınmazların her iki planda da düzenlemeye tabi tutulduğu, çakışma bulunduğu ve söz konusu sorun çözülmeden planların uygulanabilirliğinin bulunmadığı gerekçeleri ile iptal kararı verildiği, temyiz aşamasında davadan feragat dilekçesi verildiği, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararına uyularak feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve taraflarca temyiz edilmemek suretiyle de kararın kesinleştiği, bunun üzerine Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesine ait 1/5000 ölçekli revziyon nazım ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planları teklifinin, Yönetim Kurulu Başkanlığınca uygun görülerek Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onayına sunulduğu, Bakanlıkça 05/05/2017 tarihinde onaylandığı, anılan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon nazım ve uygulama imar planlarının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde, idari davalarda feragat istemleri üzerine Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlamıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 307. maddesinde; "(1) Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.", 309. maddesinde; "(1) Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır. (2) Feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. (3) Kısmen feragat veya kabulde, feragat edilen veya kabul edilen kısmın, dilekçede yahut tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir. (4) Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır.", 310. maddesinde; "(1) Feragat ve kabul, hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir. (2) (Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, hükmün verilmesinden sonra yapılmışsa, taraflarca kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi, dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez ve ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat veya kabul doğrultusunda ek karar verilir. (3) (Ek:22/7/2020-7251/29 md.) Feragat veya kabul, dosyanın temyiz incelemesine gönderilmesinden sonra yapılmışsa, Yargıtay temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı feragat veya kabul hususunda ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.", 311. maddesinde; "(1) Feragat ve kabul, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. İrade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptali istenebilir.", 312. maddesinde; (1) Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Feragat ve kabul, talep sonucunun sadece bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkûmiyet, ona göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı vekili tarafından, istinaf aşamasında verilen ve 04.11.2019 tarihinde kayda giren dilekçeyle, davadan feragat edildiği belirtilmiştir.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi idari dava dairesince objektif nitelik taşıyan davada, davalı idarelerin hukuka aykırı işlem tesis ettiği saptanarak kamu yararının korunduğu, istinaf aşamasında, davacı vekilinin taraflar arasında anlaşma sağlandığı belirtilerek yapmış olduğu feragat isteminde kamu yararı bulunmadığından, davacının davadan feragat isteminin reddine karar verilerek işin esası hakkında karar verilmiştir.
İdari yargıda iptal davası, kural olarak ilgililerin haklarını ve çıkarlarını korumanın yanında, yürütme ve idarenin hukuka uygun davranmasını gerçekleştirmeye yöneliktir. Bu özelliği ile iptal davalarının objektif ve soyut nitelikte bir dava türü olduğu teoride genel olarak ifade edilmekle birlikte, istisnai olarak, iptal davalarının subjektif ve somut nitelikte örneklerinin de olduğu uygulamada gözlenmektedir.
Buna göre uyuşmazlık konularının içerik ve nitelendirilmelerine uygun olarak her bir davada davadan feragatın, yukarıda belirlenen ölçütler esas alınmak suretiyle değerlendirilip karara bağlanması gerekir.
Uyuşmazlıkta organize sanayi bölgesi kurulması ve faaliyette bulunulması amacıyla yapılan dava konusu planların özel statülü bir bölge olan Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesini kapsıdığı, anılan planlara karşı söz konusu organize sanayi bölgesi içerisinde taşınmazı olan davacı tarafından açılan davanın kamu yararı amacıyla açılmadığı sonucuna ulaşıldığından davacı tarafından yasal şekle uygun olarak davadan feragat edilmesi karşısında feragat başvurusu hakkında idari dava dairesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının ve davalılardan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanlığının temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen dava konusu işlemlerin iptaline kısmen davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 05/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY(X) : İdari dava türlerinden olan iptal davaları; bireysel hakkı ihlal eden, somut, subjektif nitelikteki idari işlemlere veya ortada herhangi bir hak ihlali olmaksızın bireyin menfaat ilgisinin kurulabildiği çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması, imar uygulamaları gibi kamu yararını yakından ilgilendiren idare işlemlere karşı açılabilmektedir. Bireysel hakkın ihlaline dayanmayan, kamu yararını yakından ilgilendiren konularda açılan iptal davaları, objektif ve soyut nitelikte olup; bütünüyle kamu yararını amaçlamaktadır. Dolayısıyla iptal davalarında feragat isteminin de kamu yararı ölçütü kullanılarak karara bağlanması gerekmektedir.
Bireysel hakların ihlaline dayanan iptal davalarında davacının herhangi bir kısıtlama olmaksızın davasından feragat edebileceğinde duraksama bulunmamaktadır. İdari Yargıda iptal davası, kural olarak ilgililerin hak ve menfaatini korumanın yanında, yürütme ve idarenin hukuka uygun davranmasını gerçekleştirmeye yönelik olup, bu davalardan beklenen amaç hukuk devleti ilkesinin sağlanmasıdır. Toplumu ilgilendiren idari işlemlere karşı açılan iptal davaları kamusal nitelik taşıdığından, bu tür davalar açıldıktan sonra davacıların kişisel davalarda olduğu gibi davadan feragatinin kabul edilmemesi gerekmektedir.
Olayda Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesine ait 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon nazım ve uygulama imar planlarının, kamu yararı gözetilmediği, park alanlarının hizmet destek alanına dönüştürülerek rant elde edilmeye çalışıldığı, bölgede tek olarak bulunan spor alanının kaldırıldığı, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek açılan davada, mevcut imar planında park alanı olan … adanın güneyindeki 6827 m2 büyüklüğündeki alanın 6166 m2 büyüklüğündeki kısmının hizmet destek alanı (HDA) geri kalan kısmının ise kuzeydoğusunda yer alan 7 metre genişliğindeki taşıt yolu ile birleşerek 13.50 metre genişliğinde taşıt yoluna alınması, "elektrik dağıtım merkezi" olarak düzenlenen 1121 m2 büyüklüğündeki … ada 1 sayılı parselin tamamı ile "spor alanı" olan 25320 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılıparselin 24199 m2 büyüklüğündeki kısmının birleştirilerek 25320 m2 büyüklüğünde hizmet destek alanı olarak, … ada … sayılı parselin 1121 m2 büyüklüğündeki batısında yer alan kısmının 5 metre genişliğinde yaya yolu olarak düzenlenmesi, “idari ve resmi kurum alanı” olan 5060 m2 büyüklüğündeki … ada … sayılı parselin 3009 m2 büyüklüğündeki kısmının hizmet destek alanı (HDA) olarak ayrılmasına yönelik kararlarda; bölgeye ve kente ekstra inşaat alanı, betonlaşma, yeşil alan kaybı yaratacağı, bulunduğu bölgenin dokusunu bozacağı, yeşil ve kamusal açık alan varlığını azaltacağı, yapı yoğunluğunu artıracağı, şehircilik ilke ve esaslarına aykırı bir yapılaşma getireceğinden anılan kısımlar yönünden şehircilik ilkelerine, plan yapım teknik ve usullerine, imar mevzuatına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı yargı yerince saptanmış olduğundan buna göre bu aşamadan sonra davacı tarafından davadan feragat edilmesi durumunda söz konusu işlemin hukuki varlığını sürdüreceği dikkate alındığında davacının feragat istemi yerinde görülmediğinden, temyiz istemlerinin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.