DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/1091 E.  ,  2024/1017 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/1091
Karar No : 2024/1017

TEMYİZ EDENLER :1- (DAVALI)… Bakanlığı- ANKARA
VEKİLİ : Av. …
2-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Odası (… Şubesi)
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada, …, … ve … sayılı parsellere ilişkin 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişiklikleri ile 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliğinin 10.05.2017 tarihinde 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2(g) maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanununun 9. maddesi uyarınca onaylanmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu plan değişikliklerinin yapıldığı tarihte yürürlükte olan 1/100.000 ölçekli Ankara Çevre Düzeni Planında uyuşmazlık konusu alana yönelik getirilen kentsel çalışma alanı kullanım kararının, konut kullanımına dönüştürmesi nedeniyle çevre düzeni planına ve planlar arası kademeli birliktelik ilkesine uygun olmadığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin, 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planı Açıklama Raporu “Uygulamaya Yönelik Çerçeve ve Plan Koşulları” içinde yer alan ilkelere aykırı olarak yapı ve nüfus yoğunluğu getirdiği ve kamusal kullanım amacına uygun olarak, bölge bütününde hazırlanmadığı, Kamu Kurum Kuruluş Alanının (DSİ) kendi içindeki bütünlüğünü bozduğu, kamu kullanımındaki bir alanının konut kullanımına (özel kullanıma) dönüştürüldüğü, plan açıklama raporları içinde plan değişikliği yapılmasının hangi teknik ve nesnel gerekçelere dayandığı, brüt yoğunluk hesabının nasıl yapıldığı hususunda bilgi verilmediği; kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporunda mevcut ve olası altyapı sisteminin kapasitesinin ne olduğu, plan değişikliği sonucu artan nüfus için ne kadar ek kapasiteye gerek olduğu, mevcut ve olası hatların bu ek kapasite için yeterli olup olmadığı, yeterli olmaması durumunda ne tür önlemler alınması veya iyileştirilmeye gidilmesi gerektiği, ek tesise gerek olup olmadığı hususunda gerekli incelemelerin yapılmadığı ve alınması gereken önlemlere yönelik bilgi verilmediği, rapor kapsamında plan aşamasında elde edilen kurum ve kuruluş görüşlerine atıf yapılmasına rağmen, bu analizler için gerekli olabilecek mevcut hatların kapasitelerine yönelik ek görüşler alınmadığı, bu kapsamda düzenlendiği belirtilen üç adet plan notunun tespit edilen gerekli ek teknik altyapı kullanımları için değil, sonradan çıkabilecek teknik altyapı gereksinmelerine yönelik olarak hazırlandığı, plan değişikliği yapılan alana, karşısında yer alan meskun konut alanı ile kıyaslandığında %30 oranında fazla emsal verildiği, mevcut çevre şartlarını dikkate almayan bir planlama yaklaşımının sergilendiği, Ankara Çayı kıyısında oluşturulan iki park alanın etrafından yaya yolu geçirilmesi suretiyle sadece TOKİ alanına hizmet eden site içi bir park durumundan çıkarılarak, üst ölçek planlarda Ankara Çayı ve merkezi iş alanı (MİA) içinde kurgulanan yeşil alan sistemi ile bütünleşen ve bu sistemin bir parçası olarak işlev görecek, kısıtlama olmaksızın herkesin kullanımına açık kamusal alan olarak düzenlenmesi gerektiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planın da olumsuzlukları aynı şekilde içerdiği, plan notlarının özel hükümler başlığının 8. maddesinde, konut alanı içinde ticaret ve sosyal tesis kullanımına yer verilerek, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin plan kararları ile değiştirilemeyen alan kullanım şartlarına aykırılık taşıyan düzenleme yapıldığı, dava konusu 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ve plan notlarının 8. maddesinde imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Usul ve yasaya uygun olmayan idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10.05.2017 tarihinde resen onaylanan Ankara ili Yenimahalle ilçesi … Mahallesi … ada …,…,… sayılı parsele ilişkin 1/25.000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği kararının; uyuşmazlık konusu taşınmazlara ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 05.12.2014 tarihinde resen onaylanan 1/25.000, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişikliklerinin ...İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile üst kademe nazım plana, İmar Kanunu ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edildiği, dava konusu işlemle iptal kararına uygun olarak işlem tesis edilmediği, kamuya ait kullanım alanlarının konut alanına dönüştürüldüğü ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde; Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır...", hükmüne yer verilmiş, 8. maddesinde de, alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular göz önüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak ilave imar planı yapılabilmektedir. Yapılan planlamanın amaç yönünden yargısal denetimi planlamayı zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemeden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanısıra plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, planlamada kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.
UYAP üzerinde yapılan incelemede, uyuşmazlık konusu taşınmazlara ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 05.12.2014 tarihinde resen onaylanan 1/25.000, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişikliklerinin iptali yolundaki ...İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvursunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 27.12.2021 tarihli E:2018/803, K: 2024/14461 sayılı kararı ile bozulduğu, anılan bozma kararına uyularak istinaf başvusunun kısmen kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki kararın, 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin 8 sayılı plan notu dışında kalan kısmlarının kaldırılmasına davanın anılan kısımlar yönünden reddine,1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ... sayılı plan notuna ilişkin istinaf başvurularının değişik gerekçe ile reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 19.02.2024 E: 2023/6441 K:2024/1016 sayılı kararı ile onandığı, yine dava konusu plan değişikliğinden sonra yapılan aynı taşınmazlara ilişkin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca ... tarihli, ... sayılı işlemle onaylan 2038 Ankara 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı değişikliği, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle TMMOB Şehir Plancıları odası tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Mahkeme kararının, 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin … sayılı plan notu dışında kalan kısmlarının kaldırılmasına, davanın anılan kısımlar yönünden reddine, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ... sayılı plan notuna ilişkin istinaf başvurularının değişik gerekçe ile reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 19.02.2024 tarihli E: 2023/6613, K:2024/1018 sayılı karar ile onandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda yukarıda anılan kararlar göz önünde bulundurularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla,dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.