DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/21746 E.  ,  2023/9779 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/21746
Karar No : 2023/9779

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
2- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Konak ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ve riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan bina yerine yapılacak yapı için yerinde karşılanamayan 16 araçlık otopark yeri karşılığında 309.546,87-TL otopark bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Konak Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin, anılan işlemin dayanağı olan bila tarih ve 9835 sayılı Tadilat Komisyonu kararının ve ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Denetim Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Denetim Dairesi Başkanlığı işlemi yönünden; 6306 sayılı Kanunun 7. maddesinin 10. fıkrası ile riskli yapıların bulunduğu parsellerde, gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulması halinde yapı ruhsatı alınması aşamasında alınacak harç ve ücretlerin, Kanun'da getirilen istisna gereği sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için, bu artış veya değişiklik ile sınırlı olarak hesaplanan harç ve ücret farklarını kapsayacağı, davalı idarece aksi yönde yapılan yorum ile düzenlemelerde ifade edilen ''riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak'' ifadesinin, işlemlerin belediyeler tarafından daha önce alınması gereken harç ve ücretlerin tahsili şartına bağlandığı sonucunu ortaya çıkarmayacağı, anılan Kanunda, riskli yapı kapsamına girmeden önce alınan yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni açısından tahsil edilmesi gereken harç ve ücretler hakkında, tahsil edilmiş ya da tahsil edilmemiş şeklinde bir ayrıma yer verilmediği, sadece riskli yapı tespitinden sonraki dönemde yapılacak iş ve işlemler hakkında kurallar getirildiği dikkate alındığında, tesis edilen işlemde hukuka, mevzuata ve 6306 sayılı Kanunun amacına uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı, ... tarih ve ... sayılı Konak Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin ve bila tarih ve 9835 sayılı Tadilat Komisyon kararı yönünden; mevcut parselde bulunan riskli yapının yerine yapılacak inşaatlarda sadece kullanım maksadı değişikliklerinin ve alandaki artışlar için harç ve ücret farklarının alınacağının düzenlenmesi karşısında, otopark bedelinin, riskli olarak belirlenen bina alanının, yeni yapılacak inşaat alanından düşülmesi (alan artışının hesaplanması) ve/veya riskli yapı olarak tespit edilen yapı ile yeni yapılacak bina arasında kullanım maksadı değişiklikleri olan alanlar ve bina kitlesi içerisinde karşılanan otopark sayısının düşülmesi suretiyle, inşaat yapılacak parselin bulunduğu bölgeye göre hesaplanması gerekirken öncesinde herhangi bir bedel ödenmediği gerekçesi ile yeni yapı ruhsatında belirtilen inşaat alanının tamamı üzerinden otopark bedeli hesaplandığı görüldüğünden davaya konu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; 6306 sayılı Kanunda, "daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak" ücret ve harçların alınacağı hususunun açıkça hükme bağlandığı, riskli yapılara getirilen muafiyet uygulamaları arasında mevzuata uygun olarak yapılaşmamış olma durumlarına ilişkin olarak ayrı bir kazanılmış hak durumunun tanımlanmadığı, riskli yapıya ilişkin olarak önceden otopark ücreti ödenmiş ise yeni ruhsat alınmakta iken riskli yapı olarak belirlenen yapı miktarı kadar kısmın düşülerek kalan kısımlar yönünden otopark ücreti alınması gerektiği, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.. saylı ara kararı ile davacıdan ve davalı idarelerden otopark ücreti ödenme durumuna ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesi üzerine, davacı tarafından, taşınmazın kendileri tarafından 2014 yılında satış yoluyla devir alındığı, otopark ücreti ödenip ödenmediği konusu bilgilerinin bulunmadığı, davalı idareler tarafından ise, uyuşmazlık konusu riskli yapıya ilişkin olarak önceden ödenmiş bir otopark ücretinin bulunmadığı cevaplarının verildiği, bu durumda, uyuşmazlığa konu riskli yapıya ilişkin olarak önceden ödenmiş otopark ücreti bulunmadığından, parsel bünyesinde karşılanamayan 39 adet otopark yeri için hesaplanarak tahakkuk ettirilen otopark ücretine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 6306 sayılı Kanunda ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinde, riskli yapı kapsamında yıkılarak yeniden yapılan yapılarda yerinde karşılanamayan otopark ihtiyacı karşılığı alınacak otopark bedeli bakımından kısmi değil tam istisna hükmüne yer verildiği halde kendisinden otopark ücreti talep edilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği
ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : Temyize konu kararın usul ve Yasaya uygun olduğu belirtilerek davacının temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Davaya konu parsele ilişkin olarak düzenlenen 18/06/1974 tarihli ilk yapı ruhsatı uyarınca, toplam inşaat alanı 7960 m2 olan ve tümüyle işyeri olarak kullanılan 2 adet bağımsız bölümden oluşacak şekilde inşa edilen yapı tamamlanarak 20/12/1976 tarihli yapı kullanma izni alınmıştır.
13/08/2015 tarihinde düzenlenen riskli yapı tespit raporu uyarınca taşınmazın durumu riskli yapı olarak tespit edildiğinden Konak Belediye Başkanlığınca düzenlenen … tarih ve … sayılı yanan yıkılan yapılar tespit formu onayı ile taşınmazın üzerinde bulunan binanın yıktırılmasına izin verilmiştir.
Davacı tarafından davaya konu parsel üzerinde yapılmak istenilen yeni yapı için 15/02/2016 tarihinde yapı ruhsatı başvurusunda bulunulması üzerine Konak Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce düzenlenen davaya konu bila tarih ve 2842 sayılı Ek Yeni İnşaat Komisyonu kararında, uyuşmazlığa konu parselin ihtiyacı olan otopark alanının, İzmir Otopark Yönetmeliği Uygulama Esaslarının 3. maddesinin a) bendi uyarınca (parselin KN-17 bölgesinde olduğu değerlendirilerek) 50 araç olduğu, bunun 11 araçlık kısmı parselde inşa edilen binanın bodrum katında, parsel içinde karşılandığından yerinde karşılanamayan 39 araçlık kısmı için otopark bedeli ödenmesi gerektiği, 24.576,00-TL birim otopark bedeli üzerinden, 39 x 24.576,00 = 958.500,27-TL otopark bedeli tahakkuk ettirilmesi gerektiği, fakat, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Alt Yapı ve Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısı kapsamında davaya konu parselde yapılacak yapının, 6306 sayılı Kanun uyarınca %88,50 oranında istisnadan faydanalanacağı, bu nedenle davacıdan alınması gereken otopark bedelinin, istisna tutulan kısım düşüldükten sonra (kalan %11,50 oranının karşılığı olan) 110.227,53-TL olduğu tespit edilerek belirlenen tutarın davacı tarafından ödenmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu parselde yapılacak olan yeni yapı için düzenlenen … tarih ve … sayılı yeni yapı ruhsatında, 4358 m2 (61 adet) mesken, 1436 m2 (5 adet) işyeri , 44 m2 ikamet harici alan, 130 m2 (2 adet) kapıcı dairesi, 2294 m2 ortak alan olmak üzere, "konut+işyeri" kullanım kararı için inşaat alanı toplamda 8264 m2 olarak belirtilmiş ve ruhsatın diğer hususlar başlığı altında "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı İzmir Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yapı kimlik numaralı tespit raporuna istinaden 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16. maddesinin 9. fıkrasına istinaden harç ve ücretlerden muaftır." notuna yer verilmiştir.
Bila tarih ve 2842 sayılı Ek Yeni İnşaat Komisyonu kararı ile kararlaştırılan otopark bedelinin tamamı davacı tarafından 07/07/2017 tarihinde ödenmiştir.
Ancak İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararına istinaden bağımsız bölüm sayısında ve toplam inşaat alanında azalma yapılmasına ilişkin olarak düzenlenen … tarih ve … sayılı tadilat ruhsatında, 5122,95 m2 (47 adet) mesken, 607 m2 (4 adet) işyeri , 84 m2 ikamet harici alan, 40 m2 (1 adet) ortak alan kapıcı dairesi, 2419 m2 ortak alan olmak üzere "konut+işyeri" kullanım kararı için inşaat alanı toplamda, 8257 m2 olarak düzenlenmiştir. Tadilat ruhsatı ile toplam bağımsız bölüm sayısı 66'dan 47'ye düşürülmüş ve parsel içinde bodrum katta karşılanan otopark yeri 11'den 13'e yükseltilmiştir.
Tadilat ruhsatının düzenlenmesinden sonra İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Denetim Dairesi Başkanlığıca düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işlemde, riskli yapı ilan edilerek yıkılan yapı ile yeni yapı ruhsatında izin verilen inşaat alanı arasında kullanım maksadı değişikliği ile yapı alanındaki artışın 950 m2 olduğu, taşınmazın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret seçenekli konut (TM) bölgesinde kaldığı, B-8 yapılaşma koşulu getirildiği, tadilat ruhsatı ile bodrumda 13 adet yer ayrıldığı yani 2 adet daha parselinde karşılandığı halde ek inşaat komisyonu kararı ile yapılan ek ücret hesaplamasının gerekçesinin ve %88,50 olarak belirtilen muafiyet oranının neye göre hesaplandığının anlaşılamadığı, bu oranın hesaplanmasına dayanak gösterilen Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Alt Yapı ve Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısının kendilerine iletilmediği, riskli bina tespit raporu bulunan binalarda önceden otopark bedelinin ödendiği ispatlanamıyorsa yeni yapının tamamı için otopark bedeli tahsil edilmesi gerektiği, bu kapsamda yeniden değerlendirme yapılması gerektiği değerlendirmesine yer verilmiştir.
Bunun üzerine düzenlenen uyuşmazlık konusu bila tarihli 9835 sayılı tadilat komisyonu kararında, parselde 47 daire ile 624 m2 işyeri yapılacağı, buna göre 29 araçlık yer ayrılması gerektiği, her bir araba için 20 m2 otopark alanı ayrılacağından toplamda 29x20=580 m2 otopark alanına ihtiyaç duyulduğu, 13 araçlık otopark yeri, parsel içinde bodrum katta karşılandığından kalan 16 araç için 16x20=260 m2'lik otopark alanı ayrılması gerektiği (giriş-çıkış ve parketme düzeni açısından gereken miktar olduğu), parselin KN-17 rumuzlu bölgede bulunduğu, birim otopark bedelinin 26.235,90 olduğu, buna göre 16 x 26.235,90-TL = 419.774,40-TL ödenmesi gerektiği kararlaştırılmıştır.
... tarih ve ... sayılı Konak Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile davacıdan, bila tarihli 9835 sayılı tadilat komisyonu kararı uyarınca alınması gereken 419.774,40-TL'den bila tarih ve 2842 sayılı Ek Yeni İnşaat Komisyonu kararına dayanılarak alınan 110.227,53-TL tutarı düşüldükten sonra kalan 309.546,87-TL otopark bedelinin ödenmesi istenilmiştir.
Bunun üzerine, ... tarih ve ... sayılı Konak Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin ve bu işlemin dayanağı olan bila tarih ve 9835 sayılı Tadilat Komisyonu kararının ve ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar Denetim Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Otoparklar" başlıklı 37. maddesinde, "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir. (Ek fıkra:4/7/2019-7181/11 md.) Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli malzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir." hükmüne, "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesinde ise "(...) III - Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir. Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
Otopark Yönetmeliğinin "Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili" başlıklı 12. maddesinde "(1) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (f) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca alınacak otopark bedelinin tespiti, tahakkuku ve tahsilinde bu maddede belirtilen esaslara uyulur. 2)Otopark bedelinin hesabında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen birim park alanları ile Ek-1’de belirtilen otopark sayısı esas alınır. 3) Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esasları bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ilgili idareler tarafından belirlenir. 4) Otopark bedelleri kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır. 5) (Mülga:RG-25/3/2021-31434) 6) (Mülga:RG-25/3/2021-31434) 7)(Değişik:RG-25/3/2021-31434) Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının ilgili idarece karşılanması zorunludur. İdarelerce bedel alınmış olan parseller için bölge otoparkları ruhsat tarihinden itibaren en geç 3 yıl içinde tamamlanmak zorundadır. 8) Tahsis edilen alanın kamulaştırılması veya herhangi bir nedenle kullanılamaz hale gelmesi durumunda yeni bir otopark alanı tahsis edilir. Yapı ruhsatının iptali durumunda otopark için alınan bedel o yıla göre hesaplanacak miktar üzerinden geri ödenir. 9) (Değişik:RG-25/3/2021-31434) Otopark bedelinin % 25’i yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden, bakiyesi ise yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydı ile en çok onsekiz ay içinde altı eşit taksitte ve kalan taksitlerin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tahsil edilir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında %25’lik peşin ödenen kısım haricindeki ödemelere ilişkin taahhütname alınır. Taksitle ödenecek %75’lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez. (...)"
31/05/2012 tarih ve 2809 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6306 sayılı Kanunun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir." hükmü getirilmiştir.

Aynı Kanunun "Dönüşüm gelirleri" başlıklı 7. maddesinin 10. fıkrasının dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ilk halinde "Gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır." hükmüne yer verilmiştir.
15/15/2012 tarih ve 28498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16. maddesinin ilk halinde, 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılacak olan yardımlar düzenlenmiş olup riskli yapı bulunan alanlarda uygulanacak harç ve ücret istisnalarına yer verilmediği görülmektedir.
02/07/2013 tarih ve 28695 sayılı ve 25/07/2014 tarih ve 29071 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik değişiklikleri neticesinde Yönetmeliğin 16. maddesi;
"9) Kanun uyarınca;
a) İlgili kurum veya gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılacak olan işlem, sözleşme, devir ve tesciller ile uygulamalar, noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan harçlar, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti ve diğer ücretlerden; kullandırılan krediler sebebiyle lehe alınacak paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden muaftır.
b) Riskli alanlarda gerçek kişiler veya özel hukuk tüzel kişilerince, İlgili kurum adına değil de kendi adlarına uygulamada bulunulması halinde, riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınır.

c)Uygulama alanındaki mevcut yapıların İmar Mevzuatına uygun olup olmadığına bakılmaksızın, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.
ç) İlgili kurum ile uygulama alanındaki yapıları malik olarak kullanan gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerince yapılan; 1) Uygulama alanındaki yapıların dönüşüme tabi tutulmadan önce ilk satışı, devri ve tescili işlemleri ile Kanun kapsamında yapılacak uygulamalar neticesinde meydana gelen yeni yapıların ilk satışı, devri ve tescili işlemleri, 2) Kanun kapsamındaki bir yapıdan dolayı, kredi desteğinden faydalanarak veya tamamen kendi kaynaklarını kullanarak, uygulama alanında veya uygulama alanı dışındaki parsellerde yeni bir yapı yapılması ya da mevcut bir yapının satın alınması işlemi,
Kanun uyarınca yapıldığından, bu işlem ve uygulamalar ile uygulama alanındaki yapılarla ilgili olarak; noterler, tapu ve kadastro müdürlükleri, belediyeler ve diğer kurum ve kuruluşlar nezdinde Kanun uyarınca yapılan diğer işlemler hakkında (a) ve (b) bentlerinde belirtilen vergi, harç ve ücret muafiyetleri uygulanır.

d) Alınmaması gereken harç, vergi ve ücretler şunlardır.
1) 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesi uyarınca alınan noter harçları.
2) Harçlar Kanununun 57 nci maddesi uyarınca alınan tapu ve kadastro harçları.
3) 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 79 uncu, 80 inci, 84 üncü ve Ek 1 inci maddesi uyarınca belediyelerce alınan harçlar.
4) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca damga vergisine tâbi kâğıtlar sebebiyle alınan damga vergisi.
5) 8/6/1959 tarihli ve 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca alınan veraset ve intikal vergisi.
6) Kurum ve kuruluşlarca döner sermaye ücreti adı altında alınan bütün ücretler; Belediye Gelirleri Kanununun 86 ncı, 87 nci, 88 inci ve 97 nci maddeleri ile 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci ve 23 üncü maddeleri uyarınca alınan her türlü ücret ve riskli olarak tespit edilen binaya ilişkin olarak 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otopark Yönetmeliği uyarınca alınanlar da dahil olmak üzere, belediye meclisi kararı ile belirlenen ve alınan her türlü ücret. 7) Kullandırılacak kredilerden dolayı lehe alınacak paralar sebebiyle 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu uyarınca alınması gereken banka ve sigorta muameleleri vergisi." şeklinde düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davaya konu parselde, 18/06/1974 tarihli ilk yapı ruhsatı uyarınca inşa edilen 7960 m2 inşaat alanlı işyeri amaçlı yapı için 20/12/1976 tarihli yapı kullanma izninin alındığı, yapı kullanma izni bulunan bu yapının 6306 sayılı Kanunun kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkıldığı, yeni yapı için ruhsat başvurusunun 15/02/2016 tarihinde yapıldığı ve dava konusu parsele ilişkin olarak toplam inşaat alanı 8264 m2 olan konut+ticaret kullanımı için … tarih ve … sayılı yeni yapı ruhsatının düzenlendiği gözetildiğinde; yapı ruhsatı başvurusunun yapıldığı ve yapı ruhsatının verildiği tarihlerde yürürlükte olan 6306 sayılı Kanunun 7. maddesinin 10. fıkrasında ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 16. maddesinin 9. fıkrasında gerçek kişilerce ve özel hukuk tüzel kişilerince uygulamada bulunulan riskli alanlardaki yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farkları alınacağı düzenlendiğinden yeni ve eski yapının inşaat alanı ve kullanım amacı değişikliği dikkate alınarak ihtiyaç duyulan otopark alanı farkının hesaplanması gerektiği açıktır.
Ancak, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı kararına istinaden bağımsız bölüm sayısında ve toplam inşaat alanında azalma yapılması gerekli görüldüğünden parselde inşa edilecek yeni yapıya ilişkin olarak düzenlenmesi uygun bulunan, "konut+işyeri" kullanım kararı için inşaat alanının toplamda 8.257 m2 olarak belirlendiği … tarih ve .. sayılı tadilat ruhsatı kapsamında; alınması gereken otopark bedelinin tespitinde, yeni ve eski yapının inşaat alanı ve kullanım amacı değişikliği dikkate alınarak ihtiyaç duyulan otopark alanı farkının hesaplanması gerekirken ilk komisyon kararında uygulanan istisna hükümleri uygulanmaksızın tesis edilen tadilat ruhsatına ilişkin bila tarihli 9835 sayılı tadilat komisyonu kararında hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine varılmıştır.
İşlem tarihi itibariyle yürürlükte olan 6306 sayılı Kanunun 7. maddesinin 9. fıkrasında riskli yapı tespiti kapsamında yıkılarak yeniden yapılacak olan yapılar bakımından, yapıların mevcut alanları için daha önce belediyelerce alınan harç ve ücretlere ilave olarak, sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farklarının alınacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu madde metninde geçen "alınan" ifadesinin, "tahsil edilen" şeklinde yorumlanması mümkün olmadığından, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunan yapılar için belediyelerce daha önceden alınan harç ve ücretlerin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın sadece kullanım maksadı değişiklikleri ile yapı alanındaki artışlar için hesaplanan harç ve ücret farklarının alınması zorunludur.
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmaz üzerindeki yıkılan riskli yapı veya yapılar için otopark ücreti ödenip ödenmediğinin anlaşılabilmesi için öncelikle riskli yapı olduğu tespit edilen binalar için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlenip düzenlenmediğinin ortaya koyulması gerekmektedir. Zira, bu yapıların yapı kullanma izni bulunduğunun anlaşılması halinde 3194 sayılı İmar Kanununun 37. maddesindeki "otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez" hükmü gereği, bir yapı için otopark yeri ayrılmadan yahut bu mümkün değil ise ihtiyaç duyulan otopark yeri karşılığı olarak hesaplanan otopark bedeli ödenmeden yapı ruhsatı ve yapı kullanma belgesi düzenlenemeyeceği açık olduğundan, otopark bedelinin ödendiğinin kabulü gerekmektedir.
Dolayısıyla bir yapının yukarıda anılan istisna hükmü kapsamında olduğunun belirlenebilmesi için öncelikle yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunup bulunmadığının daha sonra da yeni ruhsat ile getirilen kullanım amacının önceki ruhsattan farklı olup olmadığı ile önceki yapı ruhsatında belirlenen inşaat alanında artış yapılıp yapılmadığının tespiti gerekmektedir.
Yapının kullanım maksadının değiştiğinin anlaşılması halinde yukarıda anılan muafiyet hükmü gereği; önceki ve sonraki kullanım kararlarının ihtiyaç duyduğu otopark miktarı arasındaki fark kadar otopark yerinin ayrılması, bu mümkün değil ise karşılığı olan bedelin ödenmesi gerekmektedir. Ancak yapı ruhsatı ve/veya yapı kullanma izni alınan ve sonradan riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapının yerine yapılacak binada kullanım maksadının değişmediğinin tespiti halinde; yapı kullanma izni alınmış olan riskli yapılar için önceden otopark bedeli alındığı kabul edilerek sadece yapı alanındaki artışlar için hesaplanan otopark ihtiyacı karşılığı olan harç ve ücret farklarının alınması gerektiği tabiidir.
Bu durumda, hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine varılan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabul ile davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi Kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.