DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/17990 E.  ,  2023/8553 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/17990
Karar No : 2023/8553

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnşaat Kuru Temizleme Emlak Gıda Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz nedeniyle 306.923,91-TL stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin ve dayanağı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali ile fazladan ödenen bedelin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın ön ve arka cephelerinin iki ayrı yola isabet ettiği, bu yollardan birinin yeşil bant, servis yolu gibi unsurlarla bölünmüş ana arter niteliğinde olduğu, parselin ana arterin servis yolu ve ana yol kısımlarının her ikisinden de yararlandığı, parselin her iki cephede sosyal kültürel tesis alanı, ibadet yeri, park ve belediye hizmet alanı karşısına isabet ettiği dikkate alındığında, anılan hususların parselin ve üzerinde inşa edilen yapının değerini artıran faktörler olduğu anlaşıldığından, dava konusu Belediye Meclisi kararının, (b) ve (e) bendinde yer alan düzenlemelerde ve buna göre davacı şirket adına hesaplanan yol teknik altyapı katılım bedelinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu meclis kararının 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu, bu nedenle tahakkuk ettirilen stabilize yol teknik alt yapı katılım bedelinin de hukuka aykırı olduğu ve hesaplamanın da 2464 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak hatalı bir şekilde fazla hesaplandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve …sayılı kararıyla; 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi gereğince Büyükşehir Belediyesinin sorumluluğunda bulunan 12 metre ve üzeri genişlikteki imar yollarına ilişkin olarak parsel cephesine isabet eden yol alanı hesabı ve stabilize yol teknik alt yapı bedeli hakkında bazı hususların Kanun ve yönetmeliklerde bulunmadığından bahisle anılan Kanun'un 23. maddesine göre tahakkuk edilen stabilize yol teknik alt yapı katılım bedeline ilişkin olarak uygulamaya yönelik bir takım kurallar getirilmiştir.
Davacı şirket tarafından, Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz için inşaat ruhsatı talebiyle müracaatı üzerine tahakkuk ettirilen 306.923,91-TL stabilize yol teknik alt yapı katılım bedeli 13/03/2017 tarihinde ödenmiştir.
Davacının, stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin ve dayanağı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali ile fazladan ödenen bedelin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinde, iskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun yapı izni verilebilmesi için bu sahaların imar planı ve parselasyon
planlarının yapılarak yetkili kurullarca tasdik edilmiş olması, ayrıca plan ve
bölge şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik
altyapısının yapılmış olmasının şart olduğu belirtildikten sonra; ancak, bunlardan
parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi, teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili
idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak
yaptırılanlara veya parselleri hizasına rastlayan ve Yönetmelikte belirtildiği
şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25 peşin ödeyip, geri kalan
%75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verileceği, alınan bu paraların teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere
aynen geri verileceği, hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu karar, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleyici işlem tesis edebilmektedirler.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Uyuşmazlıkta, davacının parselinin park alanının karşısında olması nedeniyle stabilize yol teknik altyapı bedelinin tamamının davacıdan istendiği, imar parselinin cephesinde bulunan ana arter yolun yeşil bant ve servis yolu gibi unsurlarla ayrılması nedeniyle hem ana arter yolun hem de servis yolunun yol teknik alt yapı bedelinin alınması gerektiğinden bahisle hem ana arter yol hem de servis yolu alanının hesaplamaya dahil edildiği ve bu işleme dayanak olarak da dava konusu … tarih ve … sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararının gösterildiği görülmektedir.
Dava konusu … tarih ve … sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı incelendiğinde, stabilize yol teknik altyapı bedeli hakkında mevzuatta düzenleme bulunmayan konularda uygulamaya ilişkin hükümlere yer verildiği, bu hükümlerin genel, nesnel ve soyut kurallar niteliğinde olduğu gözetildiğinde anılan işlemin düzenleyici işlem özelliği taşıdığı anlaşılmaktadır.
Temyize konu mahkeme kararında ise söz konusu düzenleyici işlem niteliğindeki … tarih ve …sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararının üst hukuk normlarına uygunluğu konusunda değerlendirmelere yer verilmediği görülmektedir.
Bu durumda, uygulama işlemi niteliğindeki stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsil edilmesine ilişkin işlemin dayanağı olan düzenleyici işlem niteliğindeki … tarih ve … sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararı hakkında eksik inceleme ve değerlendirmelere yer verildiği anlaşıldığından davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamıştır.
Temyize konu karar, stabilize yol teknik alt yapı bedeli tahsili işleminin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Bu durumda; dava konusu taşınmazın inkişaf alanında kalıp kalmadığı, parselasyon işleminin yapılıp yapılmadığı ve alt yapı yatırımlarının tamamlanıp tamamlanmadığı hususlarının araştırılmak suretiyle, anılan taşınmazdan 3194 sayılı Kanunun 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı bedeli tahsil edilip edilemeyeceği hususunda yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup gerekli inceleme ve araştırma yapılmadan verilen temyize konu kararda bu yönden de hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 22/11/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.