DANIŞTAY 6. DAIRE

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/15357 E.  ,  2023/9967 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/15357
Karar No : 2023/9967

TEMYİZ EDENLER(DAVACILAR) : 1- … 2- …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı- …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 22/06/2017 gün ve E:2014/30, K:2017/5164 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi, … ada … parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın, projesine ve mevzuata aykırı yapıldığı iddia edilerek, söz konusu binaya verilen yapı kullanma izinleri ile davalı Kadıköy Belediye Başkanlığınca söz konusu aykırılıklara ilişkin olarak mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanmamasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucu, dava konusu yapıda, inşa edilen alanın temel alanı hariç 278,94x9=2510,46 m2 olacağı, 2510 m2'lik alan dışında çatı altındaki kullanım alanı ilave edilerek, emsale girmeyen alanlar düşülerek hazırlanan projenin imar planlarına uygun olduğu, dava konusu taşınmaza imar planına ve imar durumuna göre verilen yapı ruhsatlarının iptalini gerektirecek bir aykırılığın olmadığı, dava konusu binaya verilen yapı kullanma izinlerinde de hukuka aykırılık bulunmadığı, davalı Kadıköy Belediye Başkanlığınca söz konusu aykırılıklara ilişkin olarak mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanmaması işlemlerinin iptali istemi yönünden incelenme yapıldığında ise; hukuk aleminde tesis edilmiş bir idari işlemin iptali istemiyle idare mahkemelerinde dava açılabileceği, idarenin tesis etmediği, fakat davacılar tarafından yorumlanarak var olduğu kabul edilen bir idari işlemden bahsedilemeyeceği açık olduğundan, bu talebin incelenmeksizin reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın, binaya verilen yapı kullanma izinlerinin iptali istemi yönünden reddine, Kadıköy Belediye Başkanlığınca söz konusu aykırılıklara ilişkin olarak mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanmamasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın reddi yolunda verilen karar ile hakimin reddi talebinin reddine dair ara kararın usul ve yasaya aykırı olduğu bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
27.09.2018 tarihinde İdare Mahkemesi kayıtlarına dilekçe ile davacılar tarafından reddi hakim talebinde bulunulduğu, söz konusu talebin … İdare Mahkemesinin 03.10.2018 tarihli ara kararı ile reddedildiği davacı tarafından anılan ara kararın da temyiz edildiği görülmekle davacının "hakimin reddi" talebi yerinde görülmeyerek işin esası görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :Davacı tarafından İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi,… ada … parsel sayılı taşınmazda bulunan yapının, müteahhit şirketle aralarındaki sözleşmeye ve projesine aykırı olarak yapıldığı, buna rağmen davalı Kadıköy Belediyesince söz konusu taşınmaza ilişkin olarak yapı kullanma izinlerinin düzenlendiği, davacılar tarafından davalı idareye anılan aykırılıkların birçok kez bildirildiği, davalı idarece yapılan denetim sonucunda söz konusu yapıda tasdikli mimari projesine aykırılıkların tespit edilerek 03/10/2013 tarihli yapı tatil tutanağının düzenlendiği, söz konusu binaya verilen yapı kullanma izinleri ile davalı Kadıköy Belediye Başkanlığınca söz konusu aykırılıklara ilişkin olarak mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Yapı Ruhsatiyesi" başlıklı 21. maddesinde "Bu Kanun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu", 29. maddesinde "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır.Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında ayrıca harç alınmaz. Ancak inşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme olması halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce ödenen harç tutarı, tenzil edilir. Yeni durumda hesaplanan harç tutarında azalma olması halinde iade yapılmaz. Diğer kanunlardaki muafiyet hükümleri saklıdır.Ruhsat ve eklerinin yapı yerinde bulundurulması mecburidir.", 31. maddesinde, "İnşaat bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılar da izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar. Ancak kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir", 32. maddesinde ise, "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığının ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir." hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen Yasa hükmü uyarınca, davalı idare tarafından, yapının ruhsat ve eklerine uygun olarak bitirildiğinde yapı kullanma izni verilmesi, ruhsata aykırılıkların söz konusu olması ve bunların ruhsata bağlanamayacak nitelikte olması nedeniyle yapı kullanma izni verilemeyecek durumda bulunulması halinde ise yıkım işleminin tesis edilmesi ruhsata aykırı imalatlar verilen süre içerisinde sahiplerince yıkılmadığı takdirde idarece yıktırılarak ruhsat ve projesine uygun hale getirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi,… ada … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binada ruhsata aykırı kısımlar için Kadıköy Belediye Başkanlığınca 03.10.2013 tarihli yapı tatil tutanağı düzenlendiği, Kadıköy Belediye Encümeninin … tarihli … sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu 42. maddesi uyarınca tüm kat maliklerine 6.485,71-TL para cezası verilmesine karar verildiği, Kadıköy Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu 32. maddesi uyarınca uyuşmazlık konusu binada ruhsata aykırı yapıların yıkımına karar verildiği, UYAP üzerinde yapılan araştırmada Kadıköy Belediye Encümeninin 16.01.2014 tarihli, 5/7 sayılı kararına karşı bina kat malikleri tarafından açılan davanın …. İdare Mahkemesinin … tarih E:…, K: … sayılı kararı ile reddine karar verildiği, anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 24.09/2019 tarihli E:2019/6330, K:2019/7871 sayılı karar ile onanmasına, 17/09/2020 tarihli E:2020/5043, K:2020/7877 sayılı kararı ile de karar düzeltme isteminin reddine karar verildiği anlaşıldığından Danıştay Altıncı Dairesinin 20.09.2023 tarihli ara kararı ile, davalı Kadıköy Belediye Başkanlığından; uyuşmazlık konusu … ada … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan bina için verilen … tarihli … sayılı yapı ruhsatının iptal edilip edilmediğinin, anılan bina için tadilat ruhsatı düzenlenip düzenlenmediğinin ve … tarihli .. sayılı yapı kullanma izin belgesinin iptal edilip edilmediğinin sorulması üzerine, davalı idare tarafından verilen 20.10.2023 tarihli yazı ile yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin iptal edilmediğinin belirtildiği görülmüştür.
Bu durumda öncelikle uyuşmazlıkta dava konusu yapıda ruhsata aykırılıklar nedeniyle yıkım ve para cezası ödenmesine karar verilmesine ilişkin işleme karşı açılan davanın reddine dair kararın kesinleştiği halde yapı kullanma izin belgesi ve yapı ruhsatının iptal edilmemesinin sebeplerinin ve dava konusu binada 03.10.2013 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsata aykırılıkların giderilip giderilmediği hususunun araştırılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.
Ayrıca yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporda; davacı tarafından ileri sürülen iddialardan, davacının dairesinin mimari projeye göre diğer dairelerden küçük olup olmadığı, mimari projede daire büyüklükleri aynı ise uygulamada projeye akırı olarak davacı dairesinin diğer dairelerden küçük yapılıp yapılmadığının belirlenmediği, toplam inşaat alanının mimari projede 1718 m2 iken yapı ruhsatında 1773 m2 olarak gösterilmesinin sebeplerinin denetime elverecek açıklıkta belirlenmediği bu durumun emsale dahil olmayan alanlardan kaynaklı olup olmadığının ve emsale dahil olmayan alanların nereler olduğunun metrekareleri tek tek belirtilmek suretiyle açıklanmadığı anlaşıldığından anılan hususlar hakkında bilirkişiden ek rapor alınarak uyuşmazlığın esası hakkında bir sonuca ulaşılması gerekmektedir.
Öte yandan davalı Kadıköy Belediye Başkanlığınca söz konusu aykırılıklara ilişkin olarak mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanmamasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden davanın incelenmekszin reddi kararı incelendiğinde; uyuşmazlıkta, davacı tarafından davalı idareye dava konusu yapı kullanma izinlerinin iptali talebiyle başvurulduğu, davalı idarece dava açıldıktan sonra yapılan denetim sonucunda söz konusu yapıda tasdikli mimari projesine aykırılıkların tespit edilerek 03/10/2013 tarihli yapı tatil tutanağı düzenlendiğinden idarenin denetim sorumluluğunda bulunan yapıya ilişkin yetkisi dahilinde işlem tesis edilmemesi yönünde davacı tarafından yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin dava konusu edilebilecek nitelikte olduğu anlaşılmış olup Mahkemece neticesi itibarıyla davacının talebine uygun işlem tesis edildiği görüldüğünden ortada henüz idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılamayacağı açıktır.
Bu itibarla, yapı kullanma izni yönünden davanın reddi, davalı idarece yaptırımların uygulanmaması işlemi bakımından davanın incelenmeksizin reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 26/12/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.